Gipoventilyatsiya
Гиповентиляция (нафас олиш депрессияси деб ҳам аталади) вентиляция зарур бўлган газ алмашинувини амалга ошириш учун этарли бўлмаганда (гипо „пастда“ деган маънони англатади) пайдо бўлади. Таърифига кўра, у карбонат ангидрид консентрациясининг ортиши (гиперкапния) ва нафас олиш ацидозига сабаб бўлади. Гиповентиляция нафас олишни тўхтатиш билан синоним эмас, бунда нафас олиш бутунлай тўхтайди ва гипоксия туфайли ўлим бир неча дақиқада содир бўлади ва тезда тўлиқ аноксияга олиб келади, гарчи иккаласига ҳам шошилинч тиббий ёрдам зарур бўлсада.
Сабаблари
Гиповентилия қуйидаги сабабларга кўра юзага келиши мумкин:
- Мияга таъсир қиладиган инсулт каби тиббий ҳолат
- Ихтиёрий нафасни ушлаб туриш ёки нафас олиш, масалан, гиповентилация машғулотлари[1] ёки Бутейко усули.
- Дори -дармонлар ёки гиёҳванд моддалар, одатда тасодифий ёки атайлаб ҳаддан ташқари дозада қабул қилинганда. Айниқса, опиоидлар ва бензодиазепинлар нафас олиш депрессиясига олиб келиши маълум. Опиоидларга оксикодон ва гидроморфон каби фармацевтик препаратлар ва бензодиазепинларга лоразепам ва алпразолам каби моддалар киради.
- Гиповентилияни рағбатлантирадиган ҳипокапния
- Семириб кетиш ; Семизлик гиповентилацияси синдромига қаранг
- Сурункали тог 'касаллиги, энергияни тежаш механизми[2].
Дори-дармонлар
Дорилар ёки гиёҳванд воситаларининг ножўя таъсири сифатида гиповентилия ҳаёт учун хавфли бўлиши мумкин. Этанол, бензодиазепинлар, барбитуратлар, ГҲБ, седативлар ва опиоидлар каби кўплаб турли хил марказий асаб тизимининг (CНС) депрессантлари катта ёки ҳаддан ташқари дозаларда ёки бошқа депрессантлар билан аралаштирилганда нафас олиш депрессиясини келтириб чиқаради. Кучли опиатлар (масалан, фентанил, героин ва морфин), барбитуратлар ва айрим бензодиазепинлар (масалан, алпразолам) нафас олишни сусайтириши билан машҳур. Дозани ошириб юборилганда, одам нафас олишни бутунлай тўхтатиб қўйиши мумкин (нафас олиш тўхтатилади), бу эса даволанмаса тезда ўлимга олиб келади. Опиоидлар, ҳаддан ташқари дозада ёки бошқа депрессантлар билан биргаликда ишлатилса, ўлим эҳтимоли катта бўлади.
Даволаш
Никетамид каби нафас олиш стимуляторлари анъанавий равишда CНС депрессантининг ҳаддан ташқари дозаси натижасида нафас олиш депрессиясига қарши туриш учун ишлатилган, аммо чекланган самарадорликни таклиф қилган. БИМУ8 деб номланган янги нафас олиш стимулятори текширилмоқда, у сезиларли даражада самаралироқ кўринади ва опиатлар ва шунга ўхшаш дорилар томонидан ишлаб чиқарилган нафас олиш депрессиясига қарши туриш учун уларнинг терапевтик таъсирини бартараф этиш учун фойдали бўлиши мумкин.
Агар нафас олиш депрессияси опиоиднинг ҳаддан ташқари дозаси натижасида юзага келса, одатда опиоид антагонисти, эҳтимол налоксон буюрилади. Бу бошқа депрессантлар томонидан асоратланмаса, нафас олиш депрессиясини тезда бартараф этади. Шу билан бирга, опиоид антагонисти сурункали фойдаланувчиларда опиоидларни олиб ташлаш синдромини ҳам келтириб чиқариши мумкин. Дастлабки реанимация пайтида механик шамоллатиш ҳали ҳам зарур бўлиши мумкин.
Боғлиқ шартлар
Конженитал марказий гиповентилия синдроми (CCҲС) ва РОҲҲАД (тезкор семизлик, гипоталамус дисфунксияси, гиповентилия, автоном дисрегуляция билан) каби касалликлар гиповентилия билан боғлиқ бўлган ҳолатлар сифатида тан олинади. CCҲС кўпинча „бешик ўлими“ ёки „бешик ўлими“ деб аталадиган тўсатдан чақалоқ ўлими синдромининг (СИДС) баъзи ҳолатларида муҳим омил бўлиши мумкин.
Қарама-қарши ҳолат — гипервентилация (жуда кўп ҳаво алмашиши), натижада гиперкапния эмас, балки паст карбонат ангидрид даражаси (гипокапния) келиб чиқади.
Яна қаранг
- Нафас қисилиши
- Гипервентиляция
- Ўпка ҳажми ва фаоллиги атамалар рўйхати
Манбалар
- ↑ Ҳйповентилатион траининг, пуш ёур лимиц!. Арпеҳ, 2014 — 164-бет. ИСБН 978-2-9546040-1-5.
- ↑ „Ҳйповентилатион ин чрониc моунтаин сиcкнесс: а мечанисм то пресерве энергй“. Жоурнал оф Пҳйсиологй анд Пҳармаcологй. 57-жилд, № Суппл 4. 2006-йил сентабр. 425–430-бет. ПМИД 17072073.
{{cите магазине}}: сана киритилиши керак бўлган параметрга берилган қийматни текшириш лозим:|дате=(ёрдам)