Gisèle Freund sahifasining manbasini koʻrish

{{Rassom|name=Gisèle Freund|image=Self Portrait of Gisele Freund.jpg|imagesize=|caption=Self-portrait|birthname=|birthdate={{birth date|1908|12|19|df=y}}|deathdate={{death date and age|2000|3|31|1908|12|19|df=y}}|deathplace=[[Paris, France]]|nationality=nemis|field=[[Fotograf]]|training=|movement=|patrons=|awards=}}

'''Gisèle Freund''' – 1908-yil 19-dekabr<ref name="Guardian">{{Veb manbasi|sarlavha=Gisele Freund Obituary|url=https://www.theguardian.com/news/2000/apr/01/guardianobituaries1|ish=The Guardian|sana=April 2000|qaralgan sana=22 January 2018}}</ref> [[Germaniya]], [[Berlin]] shahri, Schöneberg tumanida tugʻilgan. Ammo 2000-yil 31-mart<ref name="Guardian" /> [[Parij|Parijda]] vafot etgan, chunki uning ota-onasi Fransiya koʻchib oʻtishgan va shu yerda istiqomat qilishgan. Asli millati nemis boʻlasada, uni fransuz fotografi va fotojurnalisti deb bilishadi. Uning [[hujjatli fotografiya]]si hamda yozuvchilar va rassomlarning portretlarini olgan fotosuratlari ancha mashhur<ref>http://www.thetimes.co.uk/tto/magazine/article4363063.ece „Frida Kahloʻs last years“</ref><ref>https://web.archive.org/web/20150529064723/https://lfi-online.de/ceemes/en/blog/photo-stories/gisele-freund-on-the-streets-on-may-1st-611.html „Gisèle Freund — On the Streets On May 1st“</ref><ref>https://www.theguardian.com/books/2014/jun/20/virginia-woolf-portraits-in-art-modern-writer „Portraits of Virginia Woolf: here, the true face of the modern writer“</ref><ref>https://www.nytimes.com/2009/01/08/arts/design/08abroad.html?pagewanted=all „A Berliner’s Portraits of People and Her Familiar, and Foreign, Home“</ref>. Uning eng mashhur kitobi ''Photographie va société'' (1974) asaridir. 1977-yilda u Fransiya Fotosuratchilar uyushmasining prezidenti boʻlgan va 1981-yilda u [[Fransiya]] Prezidenti Fransua Mitteranning rasmiy portretini olgan.

U 1982-yilda „Officier des Arts et Lettres“ unvoniga sazovor boʻlgan va 1983-yilda [[Fransiya|Fransiyadagi]] eng yuqori mukofot — [[Faxriy legion ordeni|Chevalier de la Legion d’honneur]]ni olishga muvaffaq boʻlgan. 1991-yilda u Parijdagi Milliy d’art Moderne muzeyida (Jorj Pompidu markazi) retrospektiv unvon bilan taqdirlangan birinchi fotograf hisoblanadi<ref>Meeker, Carlene. Jewish Womenʼs Archive</ref>.

Freundning hujjatli reportaj uchun Leica Camera (36 kadrni bitta plyonkaga joylashtira olish) va Kodachrome va 35 kameralari bilan dastlabki tajribalaridan foydalanganligi fotografiyaga qoʻshgan katta hissasi hisoblanadi. Agfacolor uslubi, unga 20-asr fotografiyasida „oʻziga xos samimiy portret uslubini“ rivojlantirishga imkon bergan<ref name="auto">Zox-Weaver, Annalisa. „Gisele Freund“. ''Encyclopedia of Twentieth-Century Photography''. Ed. Lynne Warren. (564-566)</ref>.

U [[Parij|Fransiyaning Parij shahridagi]] Monparnas qabristonida dafn etilgan.

== Biografiyasi ==
[[Fayl:Max_Slevogt_Portrait_Julius_Freund.jpg|thumb| Maks Slevogt, Jizelning otasi''Yuliy Freundning portreti'', 1925-yil]]
Freund 1908-yil 19-dekabrda [[Berlin|Berlinning]] Sheneberg tumanidagi badavlat yahudiylarJulius va Klara (niyasi Dressel) Freundlarning oilasida tug‘ilgan.

Uning otasi Yuliy Freund fotografiya sohasiga qiziqadigan sanʼat kollektori boʻlgan. Jizelga oʻzining birinchi kamerasi Voigtländerni otasi 1930-yilda uning bitiruv marosimi uchun sovg‘a sifatida bergan<ref>Stiftung Stadtmuseum Catalogue for „Gisèle Freund: A Revisit to Berlin, 1957-1962“</ref>.

1931-yilda Freund Germaniyada [[Freyburg universiteti|Albert-Ludwigs-Universität]] [[Frayburg im Braysgau|Freiburg]], Breisgau universitetlarida sotsiologiya va sanʼat tarixi boʻyicha tahsil olgan. 1932 va 1933-yillarda Frankfurt Ijtimoiy fanlar institutida Teodor V. Adorno, Karl Mannxaym va Norbert Elias qoʻl ostida tahsil olgan<ref name="auto">Zox-Weaver, Annalisa. „Gisele Freund“. ''Encyclopedia of Twentieth-Century Photography''. Ed. Lynne Warren. (564-566)</ref>. Universitetda u talabalar sotsialistik guruhining faol aʼzosi boʻladi va fotografiyadan sotsialistik amaliyotining ajralmas qismi sifatida foydalanishga qaror qiladi<ref name="nouvelobs.com">{{Veb manbasi|url=http://blogs.rue89.nouvelobs.com/oelpv/2011/11/29/gisele-freund-et-walter-benjamin-les-amis-retrouves-225828|sarlavha=Gisèle Freund et Walter Benjamin, les amis retrouvés &#124; on est là pour voir &#124; Rue89 les blogs|qaralgan sana=29 May 2014|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140606234143/http://blogs.rue89.nouvelobs.com/oelpv/2011/11/29/gisele-freund-et-walter-benjamin-les-amis-retrouves-225828|arxivsana=6 June 2014}}</ref>.

== Koʻrgazmalari ==
[[Fayl:Galerie_château_d'eau.jpg|thumb| Mishel Dieuzaide (1981) Gisèle Freund (oʻngda ikkinchi) Galerie municipale du Château d’eau koʻrgazmasining ochilishida, Tuluza, 1981-yil mart (chapdan) Mishel Turnier, Jan Dieuzaide, Mishel Delaborde, nomaʼlum ayol.]]

* 1938-yil Jeyms Joysning Parijdagi kvartirasida shaxsiy koʻrgazmasi (uning ishi unga yoqadimi yoki yoʻqligini bilish uchun uning iltimosiga binoan)
* 1939-yil La Maison des Amis des Livres, Parij, Fransiya
* 1942-yil Galerie Amigos del Arte, Buenos-Ayres, Argentina
* 1945-yil Palasio de Bellas Artes, Valparaiso Galeria de Arte, Buenos-Ayres, Argentina
* 1946-yil Maison de l’Amerique latine, Parij, Fransiya
* 1962-yil Parijdagi goʻzal sanʼat muzeyi — Petit saroyi, Fransiya
* 1963-yil „Le portrait francais au xxe siecle“ [XX asrdagi fransuz portreti]" Bibliothèque Nationale de France, Cabinet des estampes, Parij, Fransiya va Berlin va Dyusseldorf, Germaniya
* 1964-yil „Ecrivains va artistes francais va britanniques“. Institut Francais du Royaume-Uni, London, Buyuk Britaniya
* 1965-yil Prinson sanʼat muzeyi, AQSh
* 1966-yil Amerika markazi, Parij, Fransiya
* 1968-yil „Au pays des visages, 1938-1968: Trente ans d’art and de literature a travers la camera de Gisèle Freund“. [Yuzlar sohasida: Jizel Freundning ob’ektivida oʻttiz yillik sanʼat va adabiyot]. Parijdagi [[zamonaviy sanʼat muzeyi]] va Rayaumont fondi, Asnieres-sur-Oise
* 1973-yil Dekart muzeyi, Amsterdam, Niderlandiya
* 1975-yil „Jizelle Freund [sic]“, Robert Schoelkopf galereyasi, Nyu-York, AQSh
* 1976-yil Focus Gallery, [[San Francisco|San-Fransisko]], Kaliforniya, AQSh
* 1977-yil „Retrospektiv“, Rheinisches Landesmuseum, Bonn, [[Germaniya]] [Gisèle Freund: Fotographien 1932-1977]; Musée Réattu, Arles; Fotoforum, Frankfurt; Documenta 6, Kassel, Germaniya; David Mirvich galereyasi, Toronto, Kanada.
* 1978-yil Vatari zamonaviy sanʼat muzeyi, Tokio, Yaponiya; Shadai galereyasi, Tokio, Yaponiya; Markus Krakov galereyasi, Boston, AQSh
* 1979-yil Sidney Janis galereyasi, Nyu-York, AQSh
* 1980-yil Galerie Agathe Gaillard, Parij, Fransiya; Art [[Bazel]] fotosurati, Shveysariya
* 1981-yil Galerie municipale du Chateau d’Eau, Tuluza, Fransiya; Ijodiy fotosuratlar markazi, Tucson, Arizona, AQSh; Axiom galereyasi, Sidney, Avstraliya.
* 1982-yil Koplin galereyasi, Los-Anjeles, AQSh; Fotograflar galereyasi, London
* 1983-yil Boston Milliy kutubxonasi, AQSh; Ijodiy sanʼat markazi, Nyu-Orlean, AQSh; Stenford universiteti muzeyi
* 1984-yil Fotoforum, Frankfurt, Germaniya
* 1986-yil „Itinéraires“, Galerie de France, Parij
* 1987-Galerie zur Stockeregg, Tsyurix, [[Shveysariya]]; „Jeyms Joys va doʻstlarining fotosuratlari“ Gotham Book Mart & Gallery, Nyu-York, AQSh
* 1988-yil „Jisèle Freund“, Werkbund-Archiv, Muzey der Alltagskultur des 20. Berlin, Germaniya
* 1989-yil „Jisèle Freund: Jeyms Joys, 1939“, Galerie de France, Parij, Fransiya; „Jizèle Freund, Jeyms Joys Parijda“, Galerie Anita Neugebauer, Photo Art Basel, Shveysariya va Beyl, Fransiya
* 1991-yil Fotogalereyasi, Beyl, Fransiya
* 1991-yil „Jisèle Freund, Itinéraires“, Musée National Art Moderne, Jorj-Pompidu markazi, Parij, Fransiya<ref name="auto4">{{Yangiliklar manbasi |last=Knorr |first=Katherine |date=19 October 2011 |title=The Elegance of Gisèle Freund |work=The New York Times |publisher= |url=https://www.nytimes.com/2011/10/20/arts/the-elegance-of-gisele-freund.html}}</ref>; „<nowiki/>[[Frida Kahlo]] va ses amis“, Galerie de France, Parij.
* 1992-yil Zamonaviy sanʼat markazi, Meksika
* 1993-yil „Jisèle Freund“, Seul muzeyi, Janubiy Koreya
* 1994-yil Galerie Clairefontaine, Lyuksemburg
* 1995-yil Zamonaviy sanʼat muzeyi, Frankfurt, Germaniya
* 1996-yil „Jizèle Freund, Madaniyatni himoya qilish uchun yozuvchilarning 1-xalqaro kongressi, Parij 1935-yil“, Gyote instituti, Parij, Fransiya; Sprengel muzeyi, Gannover, Germaniya; "Malraux sous le regard de Gisele Freund, Galerie du Jeu de Paume, Parij, Fransiya; Verso Gallery, Tokio, Yaponiya; Galerie Michiko Matsumoto, Tokio, Yaponiya; "Jisel Freund: Berlin, Frankfurt, Parij: Fotografiya 1929-1962, Berliner Festspeil, Berlin, Germaniya
* 1999-yil „Adrienne Monnier, Saint John Perse va les amis des des livres“, Musee Municipal Saint Jon Perse; Point-a-Pitre va Sent-Jon Perse fondi, Eks-en-Provens, Fransiya
* 2002-yil „El mon i la meva kamerasi-Jisèle Freund“, Cultura Contemporanea markazi, Barselona; Fundacio Sa Nostra, Palma-de-Majork, Ispaniya
* 2006-yil „Susana Soka va uning doiralari Gisèle Freund tomonidan koʻrilgan“, Maison de l’Amerique latine, Parij, Fransiya; Montevideo, Urugvay; Soka, Urugvay<ref>Encyclopedia of Twentieth-Century Photography, Volume 1</ref>
* 2008-yil „Jisèle Freund, ritrattti d’autore“ Galleria Carla Sozzani, Milan, Italiya<ref>{{Kitob manbasi|title=Gisèle Freund: ritratti d'autore : [1908-2008, cento anni dalla nascita|first=Gisèle|last=Freund|date=29 March 2018|publisher=Silvana|oclc=190838214}}</ref>; „Jizèle Freund Berlin, 1957-1962-yilni qaytadan oʻzgartiradi“, Efraim-Palais, Berlin<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=24 June 2011 |title=Gisèle Freund in Berlin |work=The New York Times |publisher= |url=https://www.nytimes.com/slideshow/2009/01/08/arts/design/20090108_ABROAD_index/s/abroad1.html}}</ref>
* 2011-2012-yil „Jisèle Freund: L'Œil frontière, Parij 1933-1940“<ref>[http://www.fondation-pb-ysl.net/en/Gisele_Freund_L_Oeil_frontiere-562.html Fondation Pierre Bergé — Yves Saint Laurent]</ref>
* 2014-yil „Parijdan Viktoriyagacha: Jizel Freundning Jeyms Joys fotosuratlari“. Viktoriya universiteti, Kanada
* 2014-yil „Jisel Freund: Fotografik sahnalar va portretlar“<ref>[https://web.archive.org/web/20140529052148/http://www.museumsportal-berlin.de/en/exhibitions/gisele-freund/ Berlin, Academy of Arts]</ref>
* 2015-yil „Frida Kahlo: Oyna, oyna“<ref>[https://www.nytimes.com/2015/05/10/style/frida-kahlo-is-having-a-moment.html Throckmorton Fine Art, New York]</ref>.

== Gisèle Freund tomonidan nashr etilgan kitoblar ==

* „La photographie en France au dix-neuvieme siècle“ [19-asrdagi fransuz fotosurati], Parij, La Maison des Amis des Livres, (1936)
* „Fransiya“ (1945)
* ''Guia Arquitectura Mexicana Contemporánea'' [Zamonaviy Meksika arxitekturasi boʻyicha qoʻllanma]
* „Mexique precolombien“ [Kolumbiyadan oldingi Meksika] (1954)
* „Jeyms Joys Parijda. Uning soʻnggi yillari“ (1965)
* „Le monde et ma camera“ [Dunyo va mening kameram] (1970)
* „Photographie va societe“ [Fotografiya va jamiyat] (1974)
* „Memoires de l’Oeil“ [Mening koʻzimning xotiralari] (1977)
* „Portfolio: Au pays des visages“ [Portfolio: yuzlar manzarasi] (1978)
* „Trois Jours avec Joys“ [Joys bilan uch kun] (1982)
* „Marshrutlar“ [Marshrut yoʻnalishi] (1985)
* „Jizèle Freund, fotograf“ (1985)
* "Jisèle Freund, Portraits d’ecrivains et d’artistes [Jizèle Freundning yozuvchilar va rassomlarning portretlari] (1989)
* "Jisel Freund, portret. Entretiens avec Rauda Jamis [Portret: Rauda Jamis bilan intervyu] (1991)
* „Portret sheʼriyati: yozuvchilar va rassomlarning fotosuratlari“ (1998)
* „La Photographie en France au dix-neuvieme siecle“ [Andre Guntert bilan qayta koʻrib chiqilgan va kengaytirilgan nashr] (2011)

== Mukofotlari ==

* 1989-yil Doktor faxriy, Bredford universiteti Milliy fotografiya muzeyi<ref name="auto3">{{Veb manbasi|url=https://www.theguardian.com/news/2000/apr/01/guardianobituaries1|sarlavha=Gisele Freund|ism=Amanda|muallif=Hopkinson|sana=1 April 2000|ish=the Guardian}}</ref>
* 1983-yil Chevalier de la Legion d’Honneur (Fransiya)
* 1982-yil Officier des Arts et Lettres (Fransiya)
* 1980-yil Milliy des Arts pour la Photographie Gran-prisi (Fransiya)
* 1978-yil Germaniya jamiyatining madaniy fotografiya mukofoti (Germaniya)<ref name="auto3" />
* 1977-yil Fransiya Ijodiy fotosuratchilar federatsiyasi (Fransiya) prezidenti etib saylandi<ref name="auto3" />

== Kino va televidenie ==
1996-yilda suratga olingan " ''Parij ayol edi'' " hujjatli filmi Jizel Freundning 1930-yillarda Parijdagi hayoti va ijodiy faoliyatini oʻz ichiga olgan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:2000-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:1908-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Fotograflar]]