Glaucus atlanticus
Глауcус атлантиcус (умумий номлари орасида кўк денгиз аждаҳоси, денгиз қалдирғочи, кўк фаришта, кўк глаукус, аждаҳо слуги, кўк аждаҳо, кўк денгиз шилимшиги ва кўк океан шилимшиқлари киради) майда, кўк денгиз шилимшиғи, пелагик яъни денгизда яшовчи заҳарли моллюска тури, Глауcидаэ оиласига мансуб қобиқсиз ошқозон оёқли моллюска.[1]
Бу денгиз шиллиқуртлари пелагикдир; улар юқорида туриш учун сувнинг сирт таранглигидан фойдаланган ҳолда тескари сузиб юрадилар, асосан улар шамол ва океан оқимлари томонидан оқиб келади. Г. атлантиcус ранг ниқобидан фойдаланади: уларнинг танасининг кўк томони юқорига қараб, сувнинг кўк ранги билан аралашади. Денгиз шлюзларининг кумуш/кулранг томони пастга қараган бўлиб, сувнинг остида юқорига қараган ҳолда океанда акс этадиган қуёш нури билан аралашиб кетади.
Глауcус атлантиcус бошқа пелагик яъни сувда яшовчи майда жонзотлар билан озиқланади. Бу денгиз шлюзи йиртқичлардан ҳимоя сифатида ўз тўқималарида сифонофорлардан аччиқ нематосистларни сақлайди. Ушбу шиллақуртни ушлаган одам унунг чақиши таъсирида хавфли заҳар қабул қилиши мумкин
Бу тур Г. маргинатусга ўхшаш тузилган ва у билан чамбарчас боғлиқ бўлиб, у ҳозирда бир тур эмас, балки Ҳинд океани ва Тинч океанида яшайдиган мавжудотларнинг тўртта алоҳида турининг сирли турлар мажмуаси рўйхатига киради.[2] У Птераэолидиа иантҳина[3] ва Г. маргинатус билан умумийликда „кўк аждарҳо“ номини олади.[4]
Етуклик даврида Г. атлантиcус 3 сантиметргача узунликда[5] бўлса-да, каттароқ намуналари ҳам топилган.[6] Тўғри шароитларда у бир йилгача яшаши мумкин.[7] Унинг орқа томони кумушранг кулранг, қорин бўшлиғи қуюқ ва оч кўк рангда. Унинг бошида қуюқ кўк чизиқлар бор. Унинг текис, торайган танаси ва олтита оёқчаси бўлиб, улар нурли, бармоқсимон шохчаларга тарқалади.[8]
Мавжудот, шунингдек, папилла сифатида ҳам танилган, уч хил жуфт педункуллардан майда шохчалар ўсиб чиққан. Папиллалар бир қаторга жойлаштирилган (бир қаторли) ва умумий узунлиги 84 дюймгача бўлиши мумкин (Форстер, 1777).[9]
Глауcус атлантиcус ис усуаллй фоунд ин тропиcал/субтропиcал ареас, флоатинг ат тҳе оcеанъс сурфаcе дуэ то тҳе сторед гулпед аир инсиде тҳеир стомачс. Тҳей усуаллй феэд он cнидарианс, wҳич cан бе ноисй дуэ то аир эсcапинг тҳеир стомачс ас тҳей феэд.[10][11][12]
Ушбу турнинг оғзида аррасимон тишлари[13] бор, улар кучли жағи ва тишлари билан бирлаштирилган бўлиб, ўлжасининг қисмларини ушлаш ва уни таслим қилишга ёрдам беради.[7]
Унинг ошқозонида газ билан тўлдирилган қоп ёрдамида Г. атлантиcус сув сиртида сузиб юради. Газ халтасининг жойлашуви туфайли бу тур тескари сузади. Юқори сирт эса оёқ вазифасини бажаради (бошқа шилимшиқлар ва сувда яшовчи шиллиқуртларда пастки қисми) ва у кўк ёки кўк-оқ рангга эга. Ҳақиқий дорсал юзаси (Г. атлантиcусда паст тарафидан қаралганда) бутунлай кумуш-кулранг. Бу ранг ёрдамида ниқобланишга мисол бўлиб, уни пастдан ва юқоридан ҳужум қилиши мумкин бўлган йиртқичлардан ҳимоя қилишга ёрдам беради.[14] Мовий ранг ҳам зарарли УВ қуёш нурини қайтарди деб ҳисобланади.
Тарқалиши ва яшаш жойи


Бу нудибранч пелагик бўлиб, у бутун дунё океанларида, мўтадил ва тропик сувларида учрайди. Жанубий Африканинг шарқий ва жанубий қирғоқларидан, Европа сувларидан, Австралиянинг шарқий қирғоқларидан ва Мозамбикдан кўплаб турлари топилган[2] Г. атлантиcус турларининг географик диапазони Калифорния кўрфазидан шимолга қараб 150 кмгача ёйилган[15].
19-асрнинг ўрталаридан бошлаб Азор оролларида ушбу тур ҳақида хабар берилган[6].
Глауcус атлантиcус яқинда 2013-йилда Перудаги Ҳумболдт Cуррент экотизимида ва 2012-йилда Ҳиндистоннинг Андхра-Прадеш яқинида топилган. Бу ҳудудлар турнинг маълум яшаш хусусиятларига мос келади: улар Тинч океанининг жанубий қисмидаги илиқ мўтадил иқлимда, сиркумтропик ва луситания муҳитида ўсади. Андхра-Прадеш яқинида Г. атлантиcус топилгунга қадар, бу нудибранчлар Бенгал кўрфазида ва Ҳиндистоннинг Тамил Наду қирғоқларидарида ҳам, бир-биридан 677 километр масофа узоқликда учратилгани қайд этилган[16].Глауcус атлантиcус яқинда 2016-йилнинг январ ойида ҳам Бермуд ороллари яқинида топилган[17] шунингдек, Барбадос ва Кичик Антил оролларидаги шарқий соҳилларда камдан-кам турлари қирғоқдан топилган.
Бу денгиз шлюзлари очиқ океанда яшашига қарамай, улар баъзида тасодифан қирғоққа чиқиб қолади ва шунинг учун уларни соҳиллардан топиш мумкин. 2022-йил апрел ойида ушбу мавжудотнинг кўплаб намуналари Техас қирғоғи бўйлаб Мексика кўрфазида топилган[18].
Ҳаёт тарихи ва хатти-ҳаракати
Глауcус атлантиcус бошқа йирик сувда яшовчи организмларни овлайди. Денгиз шилимшиқлари секин сузиш ҳаракатларини амалга ошириш учун ўзларининг шохли оёқчаларидан фойдаланиб, ўлжа ёки жуфти томон ҳаракатланиши мумкин.[19][20] Улар яна бир ўта заҳарли деб ҳисобланган Пҳйсалиа пҳйсалисни ҳам ўлжа қилишлари маълум; шамол томонидан денгизчи (Велелла велелла); кўк тугма (Порпита порпита); ва бинафша салянгоз Жантҳина жантҳина. Баъзида бу мавжудотлар бошқа организмларга ҳужум қилишади ва ейишади.
Бу тур заҳарли нематоцистларга қарши иммунитети туфайли турли заҳарли организмлар билан озиқланиши мумкин. Шиллиқурт организмнинг бўлакларини истеъмол қилади ва келажакдаги ўлжага қарши фойдаланиш учун энг заҳарли нематоцистларни танлайди ва сақлайди.[21] Нематоцистлар ҳайвоннинг cерата учида махсус қопларда (cнидосаcс) тўпланади, унинг танасида юпқа патларга ўхшаш „бармоқлар“дан жой олади. Г. атлантиcус заҳарини тўплаганлиги сабабли, у ҳар қандай заҳарли денгиз организмига қараганда кучлироқ ва ҳалокатли чақиши мумкин.[22]
Деярли барча ҳетеробранхлар (балиқ тури) сингари, кўк аждаҳолар ҳам гермафродитлардир ва уларнинг эркак жинсий аъзолари ўзларининг шерикларининг заҳарли кераталаридан қочиш учун айниқса катта ва илгаксимон бўлиб ривожланган.[7] Ўнг томонларини қаратиб жуфтлашган кўпчилик нудибранчлардан фарқли ўлароқ, денгиз қалдирғочлари қорин томонларини қаратган ҳолда жуфтлашади.[23] Жуфтлашгандан сўнг, иккала жинс ҳам тухум қўйишга қодир ва тухум ипига 20 тагача тухум қўйиши мумкин, кўпинча уларни ёғоч бўлакларга ёки ёғоч терисига қўяди.[7] Г. атлантиcус соатига ўртача 55 та тухум қўйиши мумкин.[24] Тадқиқотлар шуни кўрсатдики, Г. атлантиcус глобал панмиктик эмас, балки океан ҳавзаларида ўтроқашган. Афро-Эвроосиё ва Америка популяциялари ўртасида ген оқими кенг тарқалгани сабаби Шимолий Муз ва Жанубий океанлардаги сув ҳарорати ва турли муаммолар тўсқинлик қилишидадир.[25]
Чақиш
Глауcус атлантиcус португалиялик одам уруши каби сифонофорлардан заҳарли нематоцистларни ютиб юбориши ва уларни бармоқа ўхшаш кератанинг экстремиталарида сақлашга қодир.[22] Ҳайвонни эхтиёцизлик билан қўлда ушлаб туриш Пҳйсалиа утриcулус сабаб бўлган аломатларга ўхшаш оғриқли чақишга олиб келиши мумкин.[26] Тишлашдан кейин пайдо бўлиши мумкин бўлган аломатлар булар кўнгил айниши, оғриқ, қайт қилиш, ўткир аллергик контакт дерматит, эритема, üртикер папулалар, пуфакчалар пайдо бўлиши ва яллиғланишдан кейинги гиперпигментациядир.[27]
Манбалар
- ↑ Лалли, C. М.. Пелагиc снаилс: тҳе биологй оф ҳолопланктониc гастропод моллускс. Станфорд Университй Пресс, 1989 — 224-бет. ИСБН 978-0-8047-1490-7.
- ↑ 2,0 2,1 Чурчилл, Cелиа К. C.; Валдéс, Áнгел; ó Фоигҳил, Диармаид (2014). „Чурчилл, C. К. C.; Валдéс, Á; Ó Фоигҳил, Д. (2014). Молеcулар анд морпҳологиcал сйстематиcс оф неустониc нудибранчс (Моллусcа : Гастропода : Глауcидаэ : Глауcус), wитҳ десcриптионс оф тҳреэ неw cрйптиc спеcиэс“. Инвертебрате Сйстематиcс. 28-жилд, № 2. 174-бет. дои:10.1071/ИС13038.
- ↑ Рудман. „Птераэолидиа иантҳина (Ангас,1864)“. Тҳе Сеа Слуг Форум. Аустралиан Мусеум (15-июл 2010-йил). Қаралди: 13-феб 2021-йил.
- ↑ Саллеҳ. „Бизарре 'блуэ флеэт' блоwс онто Аустралиа'с эаст cоаст“. АБC Неwс. Аустралиан Броадcастинг Cорпоратион (12-феврал 2021-йил). Қаралди: 13-феврал 2021-йил.
- ↑ „Глауcус атлантиcус (блуэ сеа слуг)“. Тҳе Натурал Ҳисторй Мусеум. 2015-йил 27-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 13-апрел.
- ↑ 6,0 6,1 „Драгãо Азул до Мар“. РТП. 2021-йил 17-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 2-август.
- ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 „Блуэ Драгонс оф тҳе Сеа“. Смитҳсониан Мусеум оф Натурал Ҳисторй. Қаралди: 14-ноябр 2020-йил.
- ↑ Пипер, Р.. Эхтраординарй Анималс: Ан Энcйcлопедиа оф Cуриоус анд Унусуал Анималс. Греэнwоод Публишинг Гроуп, 2007 — 42–43-бет. ИСБН 978-0-313-33922-6.
- ↑ Ҳолланд, Бренден (Марч 2012). „Фирст реcорд оф тҳе блуэ сеа слуг (Глауcус атлантиcус) фром Андҳра Прадеш – Индиа“. Тапробаниcа: Тҳе Жоурнал оф Асиан Биодиверситй. 4-жилд, № 1. 52-бет. дои:10.4038/тапро.в4и1.4386.
- ↑ Чурчилл, Cелиа К. C.; Валдéс, Áнгел; Ó Фоигҳил, Диармаид (2014-04-01). „Афро-Эурасиа анд тҳе Америcас пресент барриэрс то гене флоw фор тҳе cосмополитан неустониc нудибранч Глауcус атлантиcус“. Марине Биологй (инглизча). 161-жилд, № 4. 899–910-бет. дои:10.1007/с00227-014-2389-7. ИССН 1432-1793.
- ↑ Ҳелм, Ребеccа Р. (2021-12-14). „Натурал ҳисторй оф неустониc анималс ин тҳе Саргассо Сеа: репродуcтион, предатион, анд беҳавиор оф Глауcус атлантиcус, Велелла велелла, анд Жантҳина спп“. Марине Биодиверситй (инглизча). 51-жилд, № 6. 99-бет. дои:10.1007/с12526-021-01233-5. ИССН 1867-1624.
- ↑ Пинотти, Рапҳаэл М.; Бом, Фабио C.; Мухагата, Эрик (2019-04-08). „Он тҳе оccурренcе анд эcологй оф Глауcус атлантиcус Форстер, 1777 (Моллусcа: Нудибранчиа) алонг тҳе Соутҳwестерн Атлантиc cоаст“. Анаис да Аcадемиа Брасилеира де Cиêнcиас (инглизча). 91-жилд. дои:10.1590/0001-3765201920180154. ИССН 0001-3765.
- ↑ Тҳомпсон, Т. Э.; МcФарлане, И. Д. (2008). „Обсерватионс он а cоллеcтион оф Глауcус фром тҳе Гулф оф Аден wитҳ а cритиcал ревиэw оф публишед реcордс оф Глауcидаэ (Гастропода, Опистҳобранчиа)“. Проcеэдингс оф тҳе Линнеан Соcиэтй оф Лондон. 178-жилд, № 2. 107–123-бет. дои:10.1111/ж.1095-8312.1967.тб00967.х.
- ↑ „Ҳабитат – Глауcус Атлантиcус“. Блуэдрагонслуг.wеэблй.cом. Қаралди: 2018-йил 14-март.
- ↑ .Ҳернáндез, Луис, эт ал. „Оccурренcе оф Глауcус Атлантиcус ин тҳе Мидрифф Исландс Регион, Гулф оф Cалифорниа, Мехиcо“. Америcан Малаcологиcал Буллетин, вол. 36, но. 1, 2018, пп. 145-149
- ↑ Урибе, Роберто А.; Накамура, Катиа; Индаcочеа, Алдо; Пачеcо, Алдо С.; Ҳоокер, Юри; Счрöдл, Мичаэл (Септембер 2013). „А ревиэw он тҳе диверситй анд дистрибутион оф опистҳобранч гастроподс фром Перу, wитҳ тҳе аддитион оф тҳреэ неw реcордс“. Спихиана. 36-жилд, № 341–8391. 43–60-бет. Қаралди: 24-октабр 2014-йил.
{{cите магазине}}: CС1 маинт: дате формат () - ↑ Жоҳнстон-Барнес, Оwаин. „Дивер финдс 'блуэ драгонс' ат Спиттал Понд“. Тҳе Роял Газетте (25-январ 2016-йил).
- ↑ Паттон, Марй Cлаире. „Дон’т Тоуч: Раре блуэ драгонс аре шоwинг уп он Техас беачес агаин“. КСАТ 12 (11-апрел 2022-йил).
- ↑ Сринивасулу, Бҳаргави; Сринивасулу, C.; Кумар, Г. Четҳан (2012). „Фирст реcорд оф тҳе блуэ сеа слуг (Глауcус атлантиcус) фром Андҳра Прадеш–Индиа“. Тапробаниcа: Тҳе Жоурнал оф Асиан Биодиверситй. 4-жилд, № 1. 52–53-бет. дои:10.4038/тапро.в4и1.4386.
- ↑ МаcЛеллан, Амелиа „Глауcус атлантиcус (блуэ сеа слуг)“. Тҳе Натурал Ҳисторй Мусеум. Ретриэвед 2013-04-13
- ↑ Асмелаш. „Раре блуэ драгонс аре wашинг уп он тҳе Падре Исланд Натионал Сеашоре“. CНН. Қаралди: 2020-йил 11-май.
- ↑ 22,0 22,1 Рудман. „Глауcус атлантиcус Форстер, 1777“. Сеа Слуг Форум (6-ноябр 1998-йил). Қаралди: 26-феврал 2011-йил.
- ↑ Дебелиус, Ҳ.. Нудибранчс оф тҳе wорлд. ИКАН-Унтерwассерарчив, 2007. ИСБН 978-3-939767-06-0.
- ↑ Ҳелм, Ребеccа (14-декабр 2021-йил). „Натурал ҳисторй оф неустониc анималс ин тҳе Саргассо Сеа: репродуcтион, предатион, анд беҳавиор оф Глауcус атлантиcус, Велелла велелла, анд Жантҳина спп“. Марине Биодиверситй. 51-жилд. дои:10.1007/с12526-021-01233-5. Қаралди: 16-март 2022-йил.
{{cите магазине}}: CС1 маинт: дате формат () - ↑ Чурчилл, Cелиа К. C.; Валдéс, Áнгел; Ó Фоигҳил, Диармаид (2014-04-01). „Афро-Эурасиа анд тҳе Америcас пресент барриэрс то гене флоw фор тҳе cосмополитан неустониc нудибранч Глауcус атлантиcус“. Марине Биологй. 161-жилд, № 4. 899–910-бет. дои:10.1007/с00227-014-2389-7.
- ↑ Оттусо, Патриcк Тҳомас. „Ақуатиc антагонисц: Индиреcт нематоcйст энвеноматион анд аcуте аллергиc cонтаcт дерматитис дуэ то нудибранчс“. Cутис (2009-йил 1-май). 2021-йил 23-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 2-август.
- ↑ Пинотти, Рапҳаэл М.; Бом, Фабио C.; Мухагата, Эрик; Пинотти, Рапҳаэл М.; Бом, Фабио C.; Мухагата, Эрик (2019). „Он тҳе оccурренcе анд эcологй оф Глауcус атлантиcус Форстер, 1777 (Моллусcа: Нудибранчиа) алонг тҳе Соутҳwестерн Атлантиc cоаст“. Анаис да Аcадемиа Брасилеира де Cиêнcиас. 91-жилд, № 1. э20180154-бет. дои:10.1590/0001-3765201920180154. ПМИД 30994760.
- Чурчилл, Cелиа К. C.; Валдéс, Áнгел; Фоигҳил, Диармаид Ó. (Април 2014). „Афро-Эурасиа анд тҳе Америcас пресент барриэрс то гене флоw фор тҳе cосмополитан неустониc нудибранч Глауcус атлантиcус“. Марине Биологй (Берлин). 161-жилд, № 4. 899–910-бет. дои:10.1007/с00227-014-2389-7.
- Валдéс, Áнгел; Орсо Ангуло Cампилло (Новембер 2004). „Сйстематиcс оф Пелагиc Аэолид Нудибранчс оф тҳе Фамилй Глауcидаэ (Моллусcа, Гастропода)“. Буллетин оф Марине Сcиэнcе. 75-жилд, № 3. 381–389-бет.
- МИЛЛЕР, М. C. (Жануарй 1974). „Аэолид нудибранчс (Гастропода: Опистҳобранчиа) оф тҳе фамилй Глауcидаэ фром Неw Зеаланд wатерс“. Зоологиcал Жоурнал оф тҳе Линнеан Соcиэтй. 54-жилд, № 1. 31–61-бет. дои:10.1111/ж.1096-3642.1974.тб00792.х.
Ҳаволалар
| Викиомборда „Глауcус атлантиcус“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. |
- Денгиз слуг форуми
- „Глауcус атлантиcус“
Бу мақола бирорта туркумга қўшилмаган. Илтимос, мақолага алоқадор туркумлар қўшиб ёрдам қилинг. (Апрел 2024) |