Ziyosfera

Gold Coast

Голд-Кост (инглизча: Голд Cоаст) — Австралиядаги Квинсленд штатининг жануби-шарқий қисмида жойлашган шаҳар, худди шу номдаги маҳаллий ҳокимият ҳудудининг маркази ҳисобланади. Олтин қирғоқнинг иблислари — Олтин қирғоқ деб аталади. Бу Австралиянинг 6-йирик шаҳри, Австралиянинг пойтахти бўлмаган энг йирик шаҳри ва Квинсленддаги 2-йирик шаҳар ҳисобланади. Олтин қирғоқ Австралиянинг энг йирик сайёҳлик марказларидан бири (биринчи навбатда, сув туризми маркази) сифатида танилган.

Голд-Кост
Шаҳар
Мамлакат Австралия
Штат Квинсленд
Асос солинган 1959-йил
Майдон 1,402 км2 (541 кв ми)
Аҳолиси
 (2009-йил)
 591 473 киши
Зичлиги 334,52 киши/км2 киши/км2
Вақт минтақаси УТCУТC+10:00

География

Голд-Кост шаҳри Австралиянинг шарқий қирғоқлари бўйлаб 60 км га чўзилган , Меркан денгизи билан чегарадош, Беэнлеигҳ аҳоли пунктидан Янги Жанубий Уэлс чегараси яқинидаги Квинсленд’даки Кулангаттагача . Тwеэд Ҳеадс ва Беаудесерт жамоалари одатда Голд-Кост минтақасининг бир қисмини ташкил қилади, аммо улар Голд-Кост шаҳрининг статистик чегараларига кирмайди.

Шаҳарнинг савдо маркази — Саутпорт ва Серферс-Парадайс шаҳарлари ҳисобланади. Минтақанинг фаол аҳоли пунктлари натижасида ҳозирда Голд-Кост, Бинли, Логан-Сити ва Брисбен шаҳарлари конурбацияни ташкил қилади.

Шаҳарнинг асосий дарёси — Неранг. Илгари, қирғоқ ва Олтин қирғоқ ички қисми ўртасидаги ҳудудни ботқоқ эрлар эгаллаган, кейинчалик уларнинг катта қисми қуритилган. Бироқ, ботқоқларнинг бир қисми сунъий сув йўлларига (умумий узунлиги — тахминан 260 км[1]) ва кичик оролларга айлантирилди.

Ғарбий қисмида Олтин қирғоқ Буюк бўлиниш тизмаси билан чегараланган. Яқин атрофда Шарқий қирғоқнинг Жаҳон мероси тропик ўрмонларининг бир қисми бўлган Ламингтон миллий боғи жойлашган.

Иқлим

Олтин қирғоқ иқлими
Кўрсаткич Январ Феврал март апрел май июн июл август Сиз. Октябр Ноябр декабр Йил
Мутлақ максимал, °C 38,5 40,5 36,3 33,3 29,4 27,1 26,8 32,4 33,0 36,8 35,5 39,4 40,5
Ўртача максимал, °C 28,6 28,5 27,7 25,7 23,4 21,3 21,1 21,8 23,8 25,2 26,7 27,8 25,1
Ўртача ҳарорат, °C 26,0 25,8 24,8 22,7 19,8 17,1 16,5 17,7 20,2 22,2 23,7 25,0 21,8
Ўртача минимал, °C 21,8 21,8 20,7 18,3 15,3 13,1 12,0 12,4 14,8 16,8 18,9 20,5 17,2
Мутлақ минимал, °C 17,2 17,2 13,4 8,9 6,6 3,8 2,5 4,2 8,3 9,5 8,2 14,7 2,5
Ёғингарчилик даражаси, мм 131,0 177,0 109,7 129,0 116,0 117,4 50,8 57,1 43,4 96,0 123,7 142,6 1285,2
Манба: Австралия метеорология бюроси

Тарих

Архив маълумотларга кўра, замонавий Голд-Кост шаҳри ҳудудида биринчи европаликлар бу эрга келишидан 23 минг йил олдин австралиялик аборигенлар яшаган . ХИ-аср бошларига келиб, бу ҳудудда саккизта қабила яшаган, уларнинг аъзолари Югамбеҳ халқининг вакиллари эди . Маҳаллий аҳолининг асосий машғулоти ов ва балиқ овлаш эди. Бундалл'ıн замонавий Голд-Кост чеккасидан узоқ бўлмаган жойда маҳаллий қабилаларучун анъанавий учрашув жойи бор эди.

Дастлабки Европа деҳқончилиги ва дарахт кесиши келгандан сўнг, Югамбе қабилалари ўзларининг анъанавий ов жойларини ички макон учун тарк этишга мажбур бўлишди ва 1890-йилга келиб қабиланинг қолган қисми Олтин қирғоқ ҳудудидан ташқаридаги қўриқхоналарга кўчирилди.

1770- йил 16- майда замонавий Олтин қирғоқ ҳудудига ташриф буюрган биринчи европалик инглиз саёҳатчиси Жеймс Кук ҳисобланади. 1802- йилда бошқа саёҳатчи Метю Флиндерс замонавий Олтин қирғоқ ҳудудидан сузиб ўтди, аммо бу ҳудуд 1823- йилгача, тадқиқотчи Жон Оксли Мермаид пляжига қўнгунга қадар европаликлар томонидан яшамаган . Олтин қирғоқ ҳудуди мустамлака хариталарида нисбатан эрта пайдо бўлганига қарамай, у 1840- йилгача Янги Жанубий Уэлс тадқиқотчилари томонидан харитага туширилгунга қадар европалик мустамлакачилар орасида катта қизиқиш уйғотмади.

Олтин қирғоқда мавжуд бўлган қимматбаҳо Австралия қизил садр (Тоона cилиата) ўрмонлари дарҳол ёғоч савдогарларини ўзига жалб қилди: 1865- йилда замонавий шаҳарнинг ички қисмида жойлашган ва кейинчалик шаҳарнинг марказларидан бирига айланган Неранг кичик шаҳарчаси ўрганилди. ёғочни қайта ишлаш саноати. Яқин атрофдаги водийлар ва текисликларда европаликлар чорвачиликни, шакарқамиш ва пахта етиштиришни бошладилар. Ва 1869- йилда аҳоли пункти Моретон кўрфазининг жанубий қисмида жойлашган Неранг дарёсининг оғзига қадар кенгайди.

1885- йилда Квинсленд губернатори Энтони Мусграве Саутпортнинг замонавий Голд-Кост чеккасидан шимолда жойлашган тепаликда дам олиш уйини қурди. Ўшандан бери яқин атрофдаги қирғоқ Брисбеннинг бой ва нуфузли доиралари учун дам олиш масканига айланди. 1889- йилда Саутпортга темир йўл олиб келинди, бу ҳудуднинг ривожланишига туртки бўлди.

ХХ-асрнинг биринчи чорагигача минтақанинг доимий аҳолиси жуда секин ўсди. Аммо 1925-йилда Брисбенни Саутпорт билан боғлайдиган қирғоқ йўлининг очилиши билан, шунингдек, Саутпортдан 2 км узоқликда жойлашган Сурферс Парадисе меҳмонхонаси ҳақиқатан ҳам туризм буму бошланди.

1930-йилларда автотранспортнинг ривожланиши билан сайёҳлар оқими барқарор ўсиб борди ва 1935- йилга келиб Саутпорт ва Янги Жанубий Уэлс чегараси ўртасидаги қирғоқнинг катта қисми саройлар ва меҳмонхоналар билан қурилган. 1933- йилда ҳудуд Серферс-Парадайс деб ўзгартирилди . 1936- йилда худди шу номдаги меҳмонхона ёниб кетди, аммо тез орада унинг ўрнида ҳатто ўзининг ҳайвонот боғи бўлган янада улуғвор мажмуа қурилди.

Иккинчи жаҳон урушидан кейин минтақа жуда машҳур сайёҳлик маскани бўлиб қолди ва 1940-йилларнинг охирларида журналистлар уни "Олтин қирғоқ " деб ҳам аташган . 1958-йил 23-октябрда Жанубий қирғоқ шаҳар кенгаши расман Олтин қирғоқ деб ўзгартирилди. Бир йилдан камроқ вақт ўтгач, аҳоли пункти шаҳар дебэълон қилинди.

1960-йилларга келиб Олтин қирғоқ инфратузилмаси сезиларли даражада кенгайтирилди, биринчи кўп қаватли турар-жой бинолари ва меҳмонхоналар пайдо бўлди. 1981-йилда Голд-Кост аэропорти терминали очилди ва 1980-йиллар чет эл инвестициялари нуқтаи назаридан муваффақиятли бўлди, япон ишбилармонлари осмонўпар бинолар ва тематик боғлар қурилишига катта сармоя киритдилар.

1994- йилда шаҳар чегаралари қайта кўриб чиқилди ва янги маҳаллий ҳокимият органи — Олтин қирғоқ Кенгаши тузилди . Ҳозирда шаҳар Австралиянинг йирик сайёҳлик маркази бўлиб қолмоқда. Кўп қаватли қурилиш фаол ривожланмоқда, жумладан, 2005- йилда Олтин қирғоқда баландлиги 322,5 м бўлган Қ1 Тоwер осмонўпар биноси ва 2007-йилда баландлиги 220 м бўлган Cирcле он Cавилл мажмуаси қуриб битказилди.

Маҳаллий ҳукумат

Маҳаллий равишда, шаҳар Голд Cоаст шаҳар кенгаши томонидан бошқарилади. 1958- йил 23- октябрда маҳаллий маъмурият Олтин қирғоқ шаҳар кенгашини тузди, аммо атиги олти ой ўтгач, 1959-йил 16-майда Квинсленд ҳукумати аҳоли пунктига шаҳар мақомини берди. 1995-йилда Алберт Шире кенгаши Олтин қирғоқ шаҳар кенгаши таркибига киритилган.

Штат даражасида Квинсленд Олтин қирғоғи Штат Қонунчилик Ассамблеяси да 9 депутат, федерал даражада эса Австралия Вакиллар Палатаси да 4 депутат билан ифодаланади.

Иқтисодиёт

Олтин соҳилдаги асосий иқтисодий фаолият хизмат кўрсатиш соҳаси, биринчи навбатда туризм . Маҳаллий пляжлар, айниқса, сайёҳларни жалб қиладиган баланд тўлқинлар каби машҳур . 1991-йилдан 2008-йилгача шаҳар Голд-Кост Гран-присида машҳур ИРЛ ИндйCар пойга сериясига мезбонлик қилди .

Шаҳарда кўп қаватли бинолар, жумладан, баландлиги 322,5 м бўлган машҳур Қ1 Тоwер осмонўпар биноси мавжуд.

Иқтисодиёт

Эслатмалар

  1. ↑ Олтин қирғоқ шаҳар кенгаши — қайиқ 2005-йил 17-июнда Wайбаcк машинасида архивланган.

Адабиёт

Ҳаволалар

  1. ↑ Олтин қирғоқ шаҳар кенгаши — қайиқ 2005-йил 17-июнда Wайбаcк машинасида архивланган 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Gold_Coast" dan olindi