• Госсипол, C30Ҳ30О8 — (1,1'6,6',7,7'-гексагидрокси-5,5'-ди-изопропил-3,3'-диметил-(2,2'-бинафталин)-8,8'-дикарбоксалдегид) , сариқ рангли заҳарли, қаттиқ кристалл модда. Полифенол бирикмаларга киради. Ғўза чигити ва иддиз пўстлоғида кўп миқдорда (0,02—1,6%), бошқа қисмларида эса кам бўлади. Госсиполва унинг аналоглари — госсипурпурин, госсивердурин, госсифулвин чигит ядросидаги махсус безчаларда жойлашган бўлиб, улар девори ниҳоятда мустаҳкам ва кўпчилик органик эритувчилар таъсирига чидамли. Лекин паст молекуляр спиртлар ва сувда госсиполбезчалари тезда емирилади. Ғўзанинг ҳар хил тур ва навларида госсиполмиқдори турлича. Ингичка толали ғўза навлари таркибида госсиполкўп миқдорда (1,47—1,60%) бўлади. Чорва моллари, айниқса қорамолга чигит кунжараси ва шроти меъёрдан ортиқ берилганда моллар озуқа таркибидаги Г.дан заҳарланиши мумкин. Госсиполёғ саноати чиқиндиларидан олинади. Госсиполантраналитлари, госсиполсмоласи ва уларнинг маҳсулотлари инсон учун фойдали моддалар ҳисобланади. Улар халқ хўжалигининг турли соҳаларида: тиббиёт, кимё саноати, қишлоқ хўжалиги, металл қуйиш саноати ва б.да ишлатилади. Госсиполвирусга фаол таъсир қилади. Шу сабабли ҳозирги вақтда Г.дан вирусга қарши ишлатиладиган интерферон индуктори препаратлари ва б. моддалар ажратиб олинган. Ад.: Сади ков А. С, Хлопчатник — чудо растение, М., 1985.
  • Тузилиши. Госсиполнинг  кимёсини тушуниш учун структура, стереокимё, таутомеризм ва водород бог'ланишини тушуниш керак. Госсиполнинг тузилиши 2 ва 2'-углерод атомлари орасидаги битта интернафтил бог'и билан бирлаштирилган иккита нафталин ҳалқасидан иборат. Ушбу димерик нафталеник рамкага олтита гидроксил гуруҳи бириктирилган бо'либ, улардан иккитаси 1- ва 1'-позицияларда жойлашган (бу позициялар шунингдек, одатда пери позициялар сифатида белгиланади). Ушбу иккита 1 ва 1'-гидроксил гуруҳлар 6,6'- ва 7,7'-позицияларда қолган то'ртта гидроксил гуруҳига қараганда ко'проқ реактивдир ва уларнинг 8- ва 8'-да жойлашган алдегид гуруҳларига яқинлиги билан бог'лиқ. Иккала алдегид гуруҳи ҳам жуда ко'п қизиқарли кимёвий реаксияларга эга, госсиполнинг таутомер шаклларида рол о'йнайди  ва госсиполнинг токсиклигига асосий ҳисса қо'шиши аниқланган

Абдукарим Зикирёэв.

Адабиётлар

  • ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил