Ziyosfera

Grace Malie

Граcе Малиэ – тувалулик иқлим фаоли бўлиб, Тувалуда иқлим ўзгаришининг таъсирларига қаратилган ишлар олиб боради. У Халқаро Адлия судида гувоҳлик берган ва Бирлашган Миллатлар Ташкилоти олдида ўз мамлакатининг муаммолари ҳақида гапирган. У Рисинг Натионс Инитиативе ташкилоти ёшлар элчиси ҳисобланади.

Ҳаёти

Граcе Малиэ Тувалунинг Фунафути оролида ўсган[1]. У Фижидаги мактабда ўқиган, у ерда Тувалудан келган болалар уни „чўкиб бораётган орол“ аҳолиси деб масхара қилишган[2].

Малиэ ўз мамлакатига иқлим ўзгаришларининг таъсири ҳақида очиқ сўзлайди[2]. У Рисинг Натионс Инитиативе ташкилоти ёшлар элчиси бўлиб[3], бу ташкилот денгиз сатҳининг кўтарилиши таҳдиди остида қолган Тинч океани орол мамлакатлари маданиятини сақлаб қолишга интилади[4]. 2023-йил охирида у Дубайда бўлиб ўтган CОП28да иштирок этган ва у ерда Британия қироли Чарлес ИИИ билан учрашган[3]. Уни Ҳамдўстлик бош котиби Патриcиа Сcотланд қирол билан таништирган ва Малиэ қиролнинг қўллаб-қувватлашига эришган[5].

2024-йил 8-сентябрда[6] Малиэ ва Тувалу бош вазири Фелети Тео Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Бош Ассамблеясининг 79-сессиясида денгиз сатҳининг кўтарилиши масаласига бағишланган нутқ сўзлади[2][7]. У саммитда Тувалу иқлим ўзгаришига унчалик сабаб бўлмаган бўлса-да, энг катта зарарни кўраётганини таъкидлаб, „Сиз мунозара қилаётган пайтингизда, океан тўлқинлари оролнинг бир қисмини ювиб юбормоқда. Сиз муҳокама қилишни давом эттирганингизда, тувалулик ёшларнинг умидлари йўқолмоқда. Сиз Париж келишувини амалга ошириш ёки зарарни қоплаш учун пул тўлашни кечиктирганингизда, нафақат тувалуликлар, балки бошқа катта океан давлатлари ҳам хавф остида қолмоқда. Биз бу инқирозга энг кам сабаб бўлдик, лекин энг катта зарарни кўраётган ҳам бизмиз“ деб айтган[5].

2024-йил декабр ойида Малиэ Тувалунинг иқлим ўзгаришига энг кўп ҳисса қўшаётган давлатларга қарши ишида қатнашди, бу ишни Тувалу бош прокурори Лаингане Италели Талиа Халқаро Адлия суди (ИCЖ) олдида тақдим этган[8]. Тувалу ва Кичик орол давлатлари иттифоқининг бошқа аъзолари ҳудудларига таҳдид қилаётган денгиз сатҳининг кўтарилиши ҳақида иш қўзғатилди. Вануату ИCЖни жавобгар давлатларнинг ҳуқуқий позицияси бўйича маслаҳат беришни ташкил қилди. Судга бу Тувалу ороллари учун энг катта таҳдид эканлиги айтилди. Профессор Пҳиллипа Wебб Малиэнинг сўзларини келтирган:„Тувалу кўтарилаётган денгизга жимжитгина чўкиб кетмайди.“[8][9]

Малиэ шунингдек ТЕДхЛондонда ҳам тақдимот қилган[10].

Манбалар

  1. ↑ Сcотт, Элфй. „Меэт тҳе ёунг пеопле wҳо cоулд оутливе тҳеир оwн cоунтрй“. СБС Неwс (2024-йил 14-сентябр). Қаралди: 2025-йил 25-март.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Боренстеин, Сетҳ. „Ёунг пеопле ин исланд натионс фаcе ан эхистентиал қуэстион: Шоулд тҳей стай ор шоулд тҳей го?“ (эн). АП Неwс (2024-йил 25-сентябр). Қаралди: 2025-йил 2-январ.
  3. ↑ 3,0 3,1 „Теэнагер статес феарс оф рисинг малариа cасес анд линкс то эхтреме wеатҳер“ (эн). Эаст Лондон анд Wест Эссех Гуардиан Сериэс. ПА Неwс Агенcй (2023-йил 2-декабр). Қаралди: 2025-йил 3-январ.
  4. ↑ Лоwй Институте. „Мажор прожеcц“ (эн). Лоwй Институте Паcифиc Аид Мап. Қаралди: 2025-йил 3-январ.
  5. ↑ 5,0 5,1 „Тувалу: тҳе фигҳт то саве а синкинг натион фром cлимате чанге“ (эн-ГБ). Чаннел 4 Неwс (2024-йил 27-сентябр). Қаралди: 2025-йил 3-январ.
  6. ↑ „CОП28 ЭУ Сиде Эвенц - Спеакерс: Граcе Малиэ“. CОП28 Эуропеан Унион Сиде Эвенц. 2024-йил 8-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2025-йил 25-март.
  7. ↑ „Тувалу ис синкинг: Ҳоw до ёу релоcате ан энтире cоунтрй?“. Чаннел 4 Неwс. ББC (2023-йил 4-декабр). Қаралди: 2025-йил 25-март.
  8. ↑ 8,0 8,1 Дҳакал, Танка. „'Wе Wилл Нот Го Қуиэтлй Инто тҳе Рисинг Сеа,' Тувалу Теллс Интернатионал Cоурт оф Жустиcе“ (эн-гб). Глобал Иссуэс. Интер Пресс Сервиcе (2024-йил 13-декабр). Қаралди: 2025-йил 2-январ.
  9. ↑ Ео, Сопҳиэ. „Тувалу: Тҳе дисаппеаринг исланд натион реcреатинг ицелф ин тҳе метаверсе“ (эн-ГБ). ББC (2024-йил 21-ноябр). Қаралди: 2025-йил 2-январ.
  10. ↑ Паша, Марям „БОСС сериэс: Тувалу'с cлимате суперпоwер“ (эн-ГБ). ТЕДхЛондон (2024-йил 5-январ). Қаралди: 2025-йил 2-январ. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Grace_Malie" dan olindi