Graphium doson

Graphium doson
Ilmiy tasniflash
Olam:	Hayvonlar
Tip:	Boʻgʻimoyoqlilar
Sinf:	Hasharotlar
Turkum:	Kapalaklar
Oila:	Papilionidae
Urugʻ:	Graphium
Turlari:	sarpedon
Binar nomi
	Graphium doson; (C. & R. Felder, 1864)

Graphium doson yoki Common Jay — Papilionidae oilasiga mansub tropik kapalak turi. U oʻzining tez uchishi va qanotlaridagi och koʻk hamda firuza rangli jozibador naqshlari bilan ajralib turadi. Ushbu tur birinchi marta ota va oʻgʻil entomologlar — Kajetan va Rudolf Felderlar tomonidan tavsiflangan^[1]^[2].

Tavsif

Erkak va urgʻochi kapalaklarning koʻrinishi bir-biriga oʻxshash. Kattalashgan kapalaklarning qanot yozilishi 50–65 mm atrofida boʻladi. Qanotlarining ustki qismi asosan qora rangda boʻlib, markazidan yarim shaffof, och koʻk yoki yashilsimon-koʻk dogʻlardan iborat yirik chiziq oʻtadi. Qanot chetlari boʻylab esa mayda koʻk nuqtalar tizilgan. Qanotlarining osti jigarrang tusda boʻlib, ustki qismidagi kabi naqshlar bu yerda oqish rangda namoyon boʻladi. Ushbu kapalakni boshqa oʻxshash Graphium turlaridan ajratib turuvchi asosiy belgi — qanotining ostki qismida joylashgan, markazida toʻq qizil nuqtasi boʻlgan qora chiziqdir^[2].

Tarqalishi

U Janubi-Sharqiy Osiyo boʻylab, jumladan, Shri-Lanka va Janubiy Hindistonning pasttekisliklarida, Sharqiy Gat togʻlarida, Satpura tizmasida, Bengaliya, Assam va Bangladeshda hamda Himolay togʻ oldi hududlarida keng tarqalgan va keng tarqalgan turlardan biri hisoblanadi. Biroq, ushbu tur Yaponiyaning janubiy Xonsyu orolida kam uchraydi^[3].

Kenja turlari

G. d. axion (C. & R. Felder, 1864) Shimoliy Hindiston — Xitoy, Hainan, Burma, Tayland
G. d. doson Ceylon
G. d. eurypylides (Staudinger, 1895) Lombok, Sumbawa
G. d. evemonides (Honrath, 1884) Malayziya, Sumatra, Java - Borneo, Filippin
G. d. gyndes (Fruhstorfer, 1907) Filippin (Palawan, Busuanga, Dumaran)
G. d. gelap Page and Treadaway, 2011^[4]
G. d. kajanga (Corbet, 1937) Pulau Tioman
G. d. mikado (Leech, 1887) Yaponiya
G. d. nauta Tsukada & Nishiyama, 1980 Filippin
G. d. perillus (Fruhstorfer, 1908)
G. d. postianus (Fruhstorfer, 1902) Tayvan, Filippin(Batanes)
G. d. rubroplaga (Rothschild, 1895) Nias
G. d. robinson Monastyrskii, 2012 Janubiy Vetnam,
G. d. sankapura (Fruhstorfer, 1904) Bawean

Yashash tarzi

U qalin, daryo boʻyi (toʻqay), nam, barg toʻkuvchi, yarim doimiy yashil va doimiy yashil oʻrmonlarda keng tarqalgan. Common jay kun boʻyi faol boʻladi va doimo harakatda yuradi. U kamdan-kam hollarda bir joyga qoʻnadi. Uning parvozi tez va toʻgʻri. Gullar bilan oziqlanayotganda ham u hech qachon qoʻnmaydi va qanotlarini tinmay qimirlatib turadi. Erkak kapalaklarni koʻpincha zich guruhlar hosil qilib, nam tuproqdan mineral soʻrayotgan holatda koʻrish mumkin^[5].

Hayot sikli

Tuxum

Urgʻochilari och sariq rangli, sharsimon tuxumlarini ozuqa oʻsimliklari bargining ostiga yakka-yakka qilib qoʻyadi.

Lichinka

Qurtlari toʻq jigarrang yoki och yashil rangda boʻladi. Ular asosan Annonaceae, Magnoliya va Lauraceae oilasiga mansub oʻsimlik barglari bilan oziqlanadi.

Gʻumbak

Yashil rangli gʻumbakka aylanib, oʻrtacha 9 kun davomida tinch holatda boʻladi.

Hayot sikli
Tuxumi
Lichinka
G'umbak
Kapalak

Galereya

Yana qarang

Manbalar

↑ asas jamoat mulki boʻlgan maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi: Bingham, C.T.. The Fauna of British India, Including Ceylon and Burma, 1st, London: Taylor and Francis, Ltd., 1907 — 106–107-bet.
↑ ^2,0 ^2,1 Moore, Frederic. Lepidoptera Indica. Vol. VI. London: Lovell Reeve and Co., 1903–1905 — 1–4-bet.
↑ Varshney, R.K.; Smetacek, Peter. A Synoptic Catalogue of the Butterflies of India. New Delhi: Butterfly Research Centre, Bhimtal & Indinov Publishing, New Delhi, 2015 — 9-bet. DOI:10.13140/RG.2.1.3966.2164. ISBN 978-81-929826-4-9.
↑ Malcolm G. P. Page and Colin G. Treadaway, 2011 New subspecies of Papilionidae from South-east Asia (Lepidoptera: Papilionidae) Nachr. entomol. Ver. Apollo, N. F. 31 (4): 201–205 (2011) pdf
↑ Savela, Markku „Graphium doson (C. & R. Felder, 1864)“. Lepidoptera and Some Other Life Forms. Qaraldi: 2018-yil 2-iyul.

[bingham-1] sas jamoat mulki boʻlgan maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi: Bingham, C.T.. The Fauna of British India, Including Ceylon and Burma, 1st, London: Taylor and Francis, Ltd., 1907 — 106–107-bet.

[MooreIndica-2] 2,0 ^2,1 Moore, Frederic. Lepidoptera Indica. Vol. VI. London: Lovell Reeve and Co., 1903–1905 — 1–4-bet.

[Smetacek-3] Varshney, R.K.; Smetacek, Peter. A Synoptic Catalogue of the Butterflies of India. New Delhi: Butterfly Research Centre, Bhimtal & Indinov Publishing, New Delhi, 2015 — 9-bet. DOI:10.13140/RG.2.1.3966.2164. ISBN 978-81-929826-4-9.

[4] Malcolm G. P. Page and Colin G. Treadaway, 2011 New subspecies of Papilionidae from South-east Asia (Lepidoptera: Papilionidae) Nachr. entomol. Ver. Apollo, N. F. 31 (4): 201–205 (2011) pdf

[funet-5] Savela, Markku „Graphium doson (C. & R. Felder, 1864)“. Lepidoptera and Some Other Life Forms. Qaraldi: 2018-yil 2-iyul.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]