Gravitatsion variometr
Гравитацион вариометр -оғирлик кучи потенсиалининг иккиламчи ҳосиласини ва горизонтал йўналиш оғирлик кучи ўзгариши (градиенти)ни ўлчайдиган асбоб. Фақат оғирлик кучи градиентини ўлчайдиган Г.в. г р а диентометрлар дейилади. Г.в.ни венгер физиги Д. Этвеш ихтиро қилган. Г.в. учларига турли баландликда массалар маҳкамланган ёки осилган горизонтал ёки кия ўрнатилган енгил коромислодан иборат; коромисло пишитилган ингичка эластик ипга осилади. Ернинг бир жинсли бўлмаган гравитацион майдонида коромисло массаларига таъсир этувчи гравитацион кучлар моменти вужудга келади. Ерга тортишиш кучи моменти буралган ипнинг эластик кучига тенг бўлгунга қадар коромислоип атрофида бурилади. Оғирлик кучи потенсиали ҳосилалари коромислонинг бурилиш бурчаги бўйича аниқланади. Бунга Г.в. корпуси меридианга нисбатан турли бурчак остида кетма-кет ўрнатилади. Г.в.нинг тузилиши температура, магнит ва электростатик майдонлар таъсирини бартараф қилишга имкон беради. Оғирлик кучи потенсиалининг иккиламчи ҳосиласи ±(1—2)-10"’ с2 аниқликкача ўлчанади. Г.в. геологоразведка мақсадларида ер қобиғининг устки қатламлари зичликларининг бир жинслимас тақсимланишини ўрганишда ишлатилади.
Адабиётлар
- ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил
| Ушбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. Бу андозани аниқроғига алмаштириш керак. |