Греэк салати, чориатики[а] ёки ҳориатики[б] (χωριάτικη σαλάτα (юнон тили)[c] ор θερινή σαλάτα[д]) – юнон ошхонасига хос салат тури бўлиб, одатда помидор, бодринг, пиёз, фета пишлоғи ва зайтун (одатда Каламата зайтуни) доналаридан тайёрланади. Унга туз, юнон орегано ўти, лимон шарбати ва зайтун мойи қўшилади. Кўп яшил булғор қалампири ёки каппар мевалари (айниқса Киклад оролларида) мавжуд. Грек салати кўпинча „деҳқон нонуштаси ёки тушлиги“ сифатида тасаввур қилинади, чунки унинг таркибидаги маҳсулотлар оддий юнон деҳқонининг қўл остида мавжуд бўлиши мумкин бўлган маҳсулотларга ўхшайди[3].

Грек салати

Ҳйдра оролида бериладиган фета пишлоғли Грек салати; бу ерда бодринг пўсти арчилган. Бошқа ҳудудларда бодринг пўст билан ишлатилади.
Тури Салат
Миллий ошхона Юнон ошхонаси
Асл номи Χωριάτικη σαλάτα (Ҳориатики салата)
Келиб чиқиши Юнонистон
Муаллифи Юнонлар
Асосий компонентлари Помидор, бодринг, пиёз, фета пишлоғи, зайтунлар (одатда Каламата зайтуни), туз, орегано, зайтун мойи

Грециядан ташқарида

Салат барги қўшилган америкача услубдаги грек салати

Грециядан ташқарида, „грек салати“ кўпинча салат барглари қўшилган ҳолда тайёрланади ва фақат юнон услубидаги масаллиқлардан илҳомланган таом сифатида тақдим этилади. Аслида эса, классик грек салати таркибида салат барглари бўлмайди. Шу сабабли, салат баргисиз тайёрланадиган варианти баъзан ҳориатики, яъни „деҳқон салати“ ёки „қишлоқ салати“ деб аталади.

Бироқ кўплаб Европа мамлакатларида, жумладан Буюк Британияда, бу салат аслига яқин шаклда тайёрланади, аммо баъзида юнонча фета пишлоғи ўрнига бошқа пишлоқ турлари ишлатилади. Чунки фета пишлоғи Европа Иттифоқида келиб чиқиш жойи билан ҳимояланган (ПДО) маҳсулот ҳисобланади.

Америка услубидаги грек салати одатда салат барглари, помидор, фета пишлоғи (кўпинча куб шаклида кесилган ҳолда) ва зайтундан иборат бўлади. Шу билан бирга, бодринг, пеперончини (маринадланган аччиқ қалампир), булғор қалампири, пиёз, редиска, дўлма ҳамда анчовй ёки сардина каби маҳсулотлар ҳам тез-тез қўшилади. Айрим минтақаларда салатга ноодатий масаллиқлар ҳам киритилади: масалан, Детроит шаҳрида лавлаги, Тампа кўрфази ҳудудида эса картошка салати қўшилган вариантлар учрайди. АҚШда бу салатга кўпинча турли зираворлар ва мавсумий кўкатлар ҳам қўшилади. Бироқ бундай грек салати турлари Грециянинг ўзида деярли учрамайди.

Сўнгги бир аср давомида инглиз тилида „грек салати“ деб аталган турли хил бошқа салатлар ҳам мавжуд бўлган, гарчи уларнинг юнон ошхонаси билан бевосита алоқаси бўлмаса ҳам. Масалан, 1925-йилда Австралия газетасида „грек салати“ сифатида қайнатилган қовоққа қатиқ қўшиб тайёрланган салат ҳақида ёзилган[4]. Шунингдек, 1934-йилда АҚШ газетасида эса маёнез қўшилган салат барглари, майда тўғралган карам ва сабзидан иборат салат „грек салати“ деб таърифланган[5].

Галерея

Изоҳлар

  1. ↑ Романизед чōриáтики салáта, эл, лит. 'виллаге салад' ёки 'рустиc салад'.
  2. ↑ Проноунcед /ˌҳɔːриəˈтиːки/ ҲОР-ээ-ə-ТЕЭ-кеэ ин Бритиш Энглиш,[1] /ˌҳɔːриˈɑːтɪки/ ҲОР-ээ-АҲ-тик-ээ ин Америcан Энглиш.[2]
  3. ↑ Романизед чōриáтики салáта, эл, лит. 'виллаге салад' ёки 'рустиc салад'.
  4. ↑ Романизед тҳеринí салáта, эл, лит. 'суммер салад'.

Манбалар