Gretna Grin
Гретна Грин - Шотландия ва Англия ўртасидаги чегаранинг Шотландия ҳудудида ва Солвей ирмоғи яқинида оқиб ўтувчи Кичик Сарк дарёси бўйидаги, Дамфрис анд Галловей жанубидаги кенгаш ҳудудида жойлашган ўз-ўзини бошқарувчи черков шаҳрчаси. Бу тарихан, эски йўл бўйлаб Лондондан Эдинбургга йўлга чиққан саёҳатчи ташриф буюрган биринчи қишлоқ бўлган. Гретна Грин темир йўл станцияси ҳар икки шаҳар: Гретна Грин ва Гретнага хизмат қилади. 1915-йилда Гретна Грин яқинида 220 нафардан ортиқ киши ҳалок бўлган Квинтиншилл темир йўл ҳалокати Британия тарихидаги энг даҳшатли темир йўл ҳалокати бўлган.
Гретна Грин Гретнанинг асосий шаҳарчаси ёнида жойлашган. Иккала шаҳар ҳам А74(М) автомагистралига кириш ҳуқуқига эга.
Гретна Греэн ўзининг никоҳ маросимлари билан машҳур. 1753-йилги Яширин никоҳлар тўғрисидаги қонун 21 ёшгача бўлган эр-хотинларнинг Англия ёки Уэлсда ота-онасининг розилигисиз турмуш қуришини тақиқлаб қўяди. Шотландияда ота-она розилигисиз турмуш қуриш ҳали ҳам қонуний бўлгани сабабли, келин ва куёвлар турмуш қуриш учун Шотландия чегарасини кесиб ўта бошлайдилар.
Никоҳ

Гретнанинг „қочқин аҳоли никоҳлари“ 1754-йилда Англияда Лорд Хардвикнинг никоҳ тўғрисидаги қонуни кучга кирганида бошланган. Қонунга кўра, агар 21 ёшга тўлмаган шахснинг ота-онаси вояга етмаганлар никоҳига эътироз билдирса, ота-она қонуний равишда никоҳга тақиқ қўйиши мумкин эди. Қонун Англия ва Уэлсда турмуш қуриш учун талабларни кучайтирди, лекин ҳамон ўғил болалар 14 ёшда ва қизлар 12 ёшда ота-она розилиги билан ёки ота-она розилигисиз турмуш қуришлари мумкин бўлган Шотландияда қўлланилмади, (Шотландияда никоҳ). Бироқ, фақатгина 1770-йилларда, шу пайтгача тушунарсиз бўлган Гретней қишлоғи орқали ўтадиган пуллик йўл туфайли Гретна Грин Шотландия чегараси устидаги биринчи осон етиб бориш мумкин бўлган қишлоққа айланди[1].

Шотландия қонунларига кўра, „ноқонуний никоҳлар“ рухсат этилган эди, бу шуни англатади-ки, агар никоҳ қарори икки нафар гувоҳ иштирокида қабул қилинса, деярли исталган шахс никоҳ маросимини ўтказиш ҳуқуқига эга бўлар эди. Гретна шаҳарчасидаги темирчилар „сандон руҳонийлари“ номи билан танилган ҳамда 5147 та маросим ўтказган Ричард Реннисон билан якунланган. Маҳаллий темирчилар ва уларнинг сандони Гретна Грин никоҳ тўйларининг доимий рамзига айланган.
1929-йилдан бери Шотландияда ҳар иккала томон ҳам камида 16 ёшда бўлишига тўғри келади, лекин улар ҳали ҳам ота-она розилигисиз турмуш қуришлари мумкин. 2022-йилнинг апрел ойидан бошлаб Англия ва Уэлсда никоҳ учун энг кам ёш ота-она розилигидан қатъи назар, энди 18 ёшни ташкил қилади. Шотландия қонунчилигида мавжуд бўлган тартибсиз никоҳнинг учта шаклининг барчаси 1940-йил 1-июлдан кучга кирган 1939-йилгача бўлган Никоҳ (Шотландия) ҳақидаги қонун билан бекор қилинди.
Гретна шаридаги икки темирчи дўкони, сон-саноқсиз меҳмонхоналари ва кичик хўжаликлари ўн минглаб никоҳ маросимлари учун замин бўлди. Бугунги кунда Гретна Грин ва унинг атрофида бир нечта тўй масканлари бўлган собиқ черковлар ва мақсадли қурилган ибодатхоналар мавжуд. Барча жойларда хизматлар ҳар доим рамзий темирчининг сандонида амалга оширилади.
Бошқа жойларда
Умумий ҳуқуқда „Гретна Греэн никоҳи“ умуман олганда, томонларнинг уй юрисдикцияси томонидан ўрнатилган чеклашлар ёки тартиб-қоидалардан қочиш учун турмуш қурган томонларнинг яшаш жойи бўлмаган юрисдикцияда тузилган никоҳни англатади[2]. Тез ва кўпинча яширин никоҳлар ўтказиш мумкин бўлган бошқа шаҳарлар „Гретна Гринс“ деб номлана бошлади[3]. Қўшма Штатларда буларга Элктон, Мериленд, Рено[4] ва кейинроқ Лас-Вегас шаҳарлари киритилган.
Маданий манбаларда
- Жейн Остеннинг "Андиша ва ғурур" асарида Лидия Беннет Жорж Уикхем билан қочиб кетганида, у ўз мақсади Гретна Грин эканлигини кўрсатадиган ёзувни қолдиради, гарчи кейинчалик улар Шотландияга саёҳат қилмаган бўлса-да, Лондонда бирга яшай бошлашади.
- ББC каналининг Wатерлоо Роад сериалининг 6-фасли, 20-қисмида талаба Ёна Кирби ўқитувчиси ва испан тили бошлиғи Франческа „Сеска“ Монтоя билан турмуш қуриш учун Гретна Гринга қочиб кетади.
- Энтони Троллопенинг худди шу номдаги романидан мослаштирилган ИТВсериясининг 3-қисмида "Доктор Торн" қаҳрамони Френк у ва Мери Гретна Гринда турмушга чиқиш учун югураётгани ҳақида ҳазил қилади.
- Ярим олти пенс [Мюзикл] филмида икки бош қаҳрамон (Артур Киппс ва Энн) Гретна Гринда турмушга чиқади.
- Гретна Греэн , „Менинг отам ёзди“ подкастининг 6-мавсумининг 1-қисмида Жеймс Спунер қаҳрамонининг ватани эканлиги маълум бўлди.
Манбалар
Шунингдек ўқиш мумкин
- Сурвей Ландрангер Мап, УК: Орднанcе, 27 Новембер 2003, ИСБН 0-319-22685-9 — 1:50,000 сcале (1.25 инчес то 1 миле).