Grind
Қора делфин ёки Гриндлар (лотинча: Глобиcепҳала) — делфинлар оиласига мансуб сутемизувчилар жинси бўлиб, икки турни ўз ичига олади: оддий гринда ва қисқа эритилган гринда[1]. „Гринда“ сўзи фарер тилидан олинган[2].
 |
Тавсиф
Қора делфиннинг узунлиги 3,6 дан 8,5 метргача ўзгариб туради ва уларнинг ўртача вазни 800 кг ни ташкил қилади (баъзи ҳолларда 3000 кг гача бўлган намуналар мавжуд)[3]. Уларнинг танаси силиндрсимон, боши юмалоқ, калта тумшуғли ва танадан зўрға ажралиб туради. Иккала тур ҳам бир-биридан қанотларнинг узунлиги, шунингдек, тишлари сони бўйича фарқланади: калта қанотли делфинлар жағида 14 дан 18 тагача, оддий гринда делфинларда эса 16 дан 26 гача[4]. Қотил делфинлар ва калта қанотли делфинлар кам сонли сутемизувчилар турларидан иккитаси (шу жумладан одамларда) бўлиб, уларда урғочилар менопаузадан ўтади ва ҳомиладор бўла олмай қолганидан кейин ўнлаб йиллар давомида яшайди[5].
Қора делфинлар очиқ денгизни афзал кўрадилар ва фақат вақти-вақти билан қирғоқ яқинида топиладилар. Қисқа қанотли делфинлар тропик ва субтропик денгизларни яхши кўрса-да, оддий учувчи делфинлар кўпроқ мо''тадил ва салқин кенгликларда, шу жумладан Шимолий Европада яшайдилар[6].
Овқатланиш
Гриндлар кундузи ухлайдилар, кечаси эса овқат излашга киришадилар. Уларнинг шўнғин давомийлиги 5 дан 10 минутгача бўлиб, улар 600 м дан ортиқ чуқурликка тушишга муваффақ бўлишади[7]. Уларнинг овқати асосан Бошоёқли моллюскалардан ва камроқ даражада балиқлардан иборат. Сперматозоид китларга ҳужум қилиш ҳолатлари маълум. Гриндлар одатда 20-30 кишидан иборат гуруҳларда яшайди, гарчи 100 дан ортиқ делфинлардан иборат гуруҳлар ҳам кузатилган[8]. Гуруҳ етакчига бўйсунади, унинг ичида ижтимоий хатти-ҳаракатлар жуда кучли ривожланган[9].
Ҳужум жараёни
Қора делфинларнинг одамга „ҳужум қилиши“ ҳақида камида битта ишончли ҳолат бор (видеода суратга олинган). 1991-йил 12-майда эркак делфинл Лиза Каселлони оёғидан ушлаб, у билан бирга тахминан 10 м чуқурликка тушди ва кейин уни мулойимлик билан қирғоққа обчиқиб қойди[10]. Аёлнинг фикрича, делфин унга зарар етказмоқчи эмас эди[11]. Алоқани одамларнинг ўзлари қўзғатган, чунки ғаввослар атайлаб делфинлар орасида сузишган ва уларга қўллари билан тегишган, бу ҳеч қандай ёввойи ҳайвон билан тавсия этилмайди. Гринда бир неча бор ғаввоснинг ҳаракатларидан норозилигини билдириб, думини сувга сачратган ва огоҳлантиришларга жавоб бермагани учун унга шунчаки сабоқ берган бўлиши мумкин[12].
Галерея
-
Учувчининг одам ўлчамига нисбати -
Тозалаш гуруҳи -
Иккита Гринда -
Гринда боласи билан
Манбалар
- ↑ „архив нусхаси“. 2022-йил 12-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 12-октябр.
- ↑ „архив нусхаси“. 2022-йил 12-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 12-октябр.
- ↑ „архив нусхаси“. 2022-йил 12-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 12-октябр.
- ↑ „архив нусхаси“. 2022-йил 12-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 12-октябр.
- ↑ Пҳйсиологиcал Басис оф Агинг анд Гериатриcс, Фоуртҳ Эдитион, Паола С. Тимирас, CРC Пресс, 2013, паге 161.
- ↑ „архив нусхаси“. 2022-йил 12-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 12-октябр.
- ↑ ҳттпс://зоогалактика.ру/пҳотос/маммалиа/cетаcеа/делпҳинидаэ/глобиcепҳала-мелас
- ↑ ҳттпс://зоогалактика.ру/пҳотос/маммалиа/cетаcеа/делпҳинидаэ/глобиcепҳала-мелас
- ↑ ҳттпс://зоогалактика.ру/пҳотос/маммалиа/cетаcеа/делпҳинидаэ/глобиcепҳала-мелас
- ↑ ҳттпс://зоогалактика.ру/пҳотос/маммалиа/cетаcеа/делпҳинидаэ/глобиcепҳала-мелас
- ↑ ҳттпс://зоогалактика.ру/пҳотос/маммалиа/cетаcеа/делпҳинидаэ/глобиcепҳала-мелас
- ↑ Унтамед & Унcут- Пилот Wҳале Аттаcкс ЁуТубеда.