Grokko nafasi
 | Бу мақола викилаштирилиши керак. (2025-05) |
Грокко нафаси – бу нафас олишнинг патологик тури бўлиб, марказий асаб тизими фаолиятининг оғир бузилишлари натижасида юзага келади. Грокко нафаси, одатда, чуқур кома ҳолатидаги беморларда кузатилади ва нафас олиш марказининг сўниши билан боғлиқ[1]. Грокко нафаси, асосан, мия устуни (булбар соҳа)нинг жиддий шикастланишлари натижасида юзага келади. Бу ҳолат қуйидаги сабабларга боғлиқ бўлиши мумкин:
1.Оғир мия шикастланишлари:
• травматик шикастлар
• қон қуйилиши
• ўсмалар.
• дори воситалари ёки заҳарли моддалар билан заҳарланиш.
3.Юқори даражадаги гипоксия:
• кислород етишмовчилиги.
4.Марказий асаб тизими касалликлари:
•энсефалит ва бошқа яллиғланишли касалликлар[2].
Механизми
Грокко нафаси нафас олиш марказининг фаолияти сўниши натижасида юзага келади. Бу ҳолатда нафас олиш ҳаракатлари тўхтайди ёки жуда сустлашади, бу эса кислород етишмовчилиги ва карбонат ангидрид тўпланишига олиб келади. Нафас олиш маркази фаолиятининг тўхташи, одатда, мия устунининг шикастланиши ёки унинг функсиясининг бузилиши билан боғлиқ. Бундай беморлар сунъий нафас олдиришга муҳтож бўлишади, акс ҳолда ҳаёт учун хавф туғилади. Грокко „тўлқинсимон нафаси“ Чейн-Стокс нафасини ёдга солади, фарқи шундаки, нафас танаффуси ўрнига суст, юзаки нафас ҳаракатлари чуқурлиги ортиши кузатилиб, кейин сусайиши рўй беради. Ҳансирашнинг ушбу турини Чейн-Стокс нафасини юзага келтирган патологик жараёнларнинг илк босқичи сифатида қабул қилиш мумкин[3]. Грокко нафаси (парадоксал нафас) – нафас марказининг координасион қобилияти бузилганда пайдо бўлади. Қовурғалараро мушаклар ва диафрагма қисқариши бузилади. Натижада, шундай ҳолат юзага келадики, бунда кўкрак қафасининг юқори ва ўрта қисмлари нафас олиш фазасида бўлади, пастки қисми эса гўё нафас чиқариш ҳаракатларини амалга оширади.