Guane
Гуане Жанубий Америка халқи бўлиб, асосан Сантандер ҳудудида ва Бояcа шимолида, ҳозирги марказий Колумбиянинг иккала департаментида яшаган. Улар пахта,ананас ва бошқа экинлар етиштирувчи деҳқонлар, пахта тўқимачилигида ишлаган моҳир ҳунармандлар эди. Гуане халқи Чиcамоча дарёсининг шимолида, жанубдаги Велездан Сантандер пойтахтигача чўзилган ҳудудда Чиcамоча канёни атрофида яшаган; Шимолда эса Букараманга[1] ҳудудида истиқомат қилишган. Бошқа манбаларга кўра, уларнинг ҳудуди шимолдан узоққа чўзилмаган. Сантандернинг Баричара штатидаги коррегимиэнто Гуане халқининг пойтахти бўлган.
Этимологияси
Гуане сўзи халқнинг чибча тилида „дарахт“ ёки „баргнинг пастки қисми“, „юбка“ каби маъноларни билдиради[2][3].
Тавсифи
Гуанлар ўз қуролларини, шу жумладан ўқ ва найзаларни ясадилар. Улар ўсимликларни шарқдаги Читареро ва ўз ҳудудларининг жанубидаги Муисcа билан қозон учун алмаштирдилар. Гуанеснинг мантия ясалиши Колумбиягача бўлган Колумбияда яхши маълум эди. Пахтадан тикилган мантиялар милодий ХИ асрга тегишли[4]. Гуане, асосан, тамаки етиштириш билан шуғулланиб, фикадан маҳсулотлар ясаган[1].
Майя ва дунёдаги бошқа кўплаб сивилизациялар сингари, Гуане ҳам ўз фарзандларининг бош суягини атайлаб деформация қилган[5].
1586-йилда ҳали ҳам бир оз Гуане одамлари қолган эди, аммо бу санадан кейин бошқа маълумотномалар топилмади; шунга қарамай, маҳаллий архивлар улар бутунлай йўқолмаганлигини кўрсатди. Улар испан мустамлакачилари билан қаттиқ аралашиб кетишди, чунки Гуане Европа хусусиятларига ва жуда енгил терига эга эди[6].
Муисcа, У’wа ва Лаче сингари, Гуане ҳам чибчан тилида гаплашарди. Улар Муисcа динидаги хабарчи Худо Бочикага сажда қилишарди[7].Гуана ўз қўшниси бўлган маҳаллий гуруҳлар билан савдо қилган; бу ҳудудлар Шарқда Лаче, шимоли-шарқда У’ва, жанубда Музо ва жануби-шарқда Муисcа халқлари эди.
Гуане томонидан ишлаб чиқарилган тош санъати Чиcамоча канёни атрофида ва Меса де лос Сантос, Сантандерда топилган[7].
Гуан халқи попорос ёрдамида кокани калцитли донлар билан бирга чайнаган[7].
Гуане ҳудудига тегишли муниципалитетлар
Гуанелар марказий ва жанубий Сантандер ҳудудида, Чиcамоча канёни атрофида ва Бояканинг кичик бир қисмида яшаган.
Яна қаранг
- Муисcа
- Гуаннинг забт этилиши
- Музо, У’wа
- Гуаюпе, Лаче, Яригуи
Ҳаволалар
- ↑ 1,0 1,1 (испанча) Гуане пеопле анд тҳеир территориэс
- ↑ (испанча) гуане — Чибча диcтионарй
- ↑ (испанча) гуане (2) — Чибча диcтионарй
- ↑ (испанча) Гуане пеопле анд тҳеир мантле макинг (Wайбаcк Мачине сайтида 2016-06-11 санасида архивланган)
- ↑ (испанча) Cраниал деформатион оф тҳе Гуане анд отҳер cултурес wорлдwиде (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-11-24 санасида архивланган)
- ↑ (испанча) Пҳйсиcал аспеcц оф тҳе Гуане пеопле
- ↑ 7,0 7,1 7,2 (испанча) Десcриптион оф тҳе Гуане пеопле анд тҳеир cултуре (Wайбаcк Мачине сайтида 2016-07-01 санасида архивланган)






















