Гунжа масжиди (хорват ва босн . Дžамижа у Гунжи) — Хорватиядаги энг қадимги масжид. 1969-йилда қурилган[1][2]. Сирмиянинг Хорватия қисмидаги Гунжа қишлоғида жойлашган.

Масжид
Гунжа масжиди
Мамлакат  Хорватия
Бинокорлик 1969–йил—{{{Қурилиб битказилди}}}
Ҳолати Фаол

Тарихи

Бугунги кунда Гунжа масжиди Хорватиядаги доимий фойдаланиладиган энг қадимги масжиддир. Тарихда Усмонлилар ҳукмронлиги даврида Хорватияда масжидлар сони сезиларли даражада кўп бўлган. Бир вақтнинг ўзида уларнинг сони 250 тага етган, аммо 2014-йилга келиб фақат 3 та тузилма сақланиб қолган[3]. Улардан энг каттаси ва энг қадимгиси Иброҳим пошо масжиди Хорватиянинг шарқий Đаково шаҳрида жойлашган, аммо бугунги кунда Рим-католик черкови сифатида фойдаланилмоқда[3]. Шарқий Хорватиядаги бугунги кунда мавжуд бўлмаган яна бир масжид Осижекда жойлашган[3]. Минтақадаги Усмонли тузилмаларининг аксарияти Карловиц шартномасидан кейин йўқ қилинди[3].

Иккинчи жаҳон урушидан кейинги тарихи

Масжиднинг ички қисми

Замонавий тарихда Шарқий Босниядан келган биринчи мусулмон қочқинлар 1942-йилда Югославиядаги Иккинчи Жаҳон уруши пайтида Гунжага жойлашдилар[4]. Улар Боснияга қайтишди, лекин вайронагарчилик даражасига гувоҳ бўлгач, уларнинг баъзилари яна Гунжага қайтиб кетишди[4]. Казин қўзғолонидан кейин Велика Кладуша шаҳридан 50 га яқин мусулмон оиласи Гунжага жойлашди[5]. Югославия Социалистик Федератив Республикаси мавжуд бўлган даврда Гунжадаги мусулмонлар сони 2500 га етди[4]. 1970-йилларда Сребреницадан Гунжага етмишта мусулмон оила кўчиб келган[5]. Гунжа Босниядан келган мусулмон кўчманчилар учун мос жой эди[4]. Маҳаллий дžэмат 1957-йилда ташкил этилган ва унга Абдураҳмон эф раҳбарлик қилган[5]. Кейинги раҳбарлардан Ҳоджич жамоат масжид қуриш ташаббусини ўртага ташлади ва барча рухсатномалар берилгандан сўнг жараённи бошлади[5]. Янги масжид учун 3134 квадрат метр ер CҲандич оиласи томонидан ажратилган[6]. Гунжадаги масжид 14 ойдан кейин 1969-йилда қуриб битказилди ва 1987-йилда Загреб масжиди қуриб битказилгунга қадар Хорватиядаги ягона ишлаётган масжид бўлган[5]. Гунжа масжидининг ҳозирги гумбази 1999-йилда Фарук Музурович томонидан ўрнатилган[5]. Гунжадаги масжид 2014-йилги Жануби-Шарқий Европадаги сув тошқини пайтида шикастланган. Масжидга Загреб муфтийси бошчилигидаги Озарбайжон, Индонезия ва Эроннинг Хорватиядаги элчилари ташриф буюришди[7]. Маҳаллий диний раҳбарият Хорватия ҳукуматидан реконструксия учун маблағ ажратилмаётганидан норозилигини билдирган. Обект Туркия Республикасининг 165 000 евро хайрия маблағи ҳисобидан реконструксия қилинди[4]. 2017-йилдан бери масжидда ҳар йили Гунжадаги бошланғич мактаб ўқувчилари, шунингдек, қишлоқ ва минтақанинг қолган қисмидаги серб православ ва рим-католик жамоати вакиллари иштирок этадиган "Маънавий мусиқа кечалари" ташкил этилади[8]. Гунжа масжидининг 50 йиллиги муносабати билан маҳаллий мусулмонлар етакчиси имом Идриз эф. Бешич Гунжадаги 38 йиллик хизмати учун Вуковар-Срижем округининг ҳаётдаги ютуқлари учун мукофот олди[9].

Манбалар

  1. ↑ „Обилжеžэно 50 година од изграднже дžамиже у Гунжи, прве дžамиже у Републиcи Ҳрвацкож“. Исламиc Cоммунитй оф Босниа анд Ҳерзеговина (2019-йил 30-сентябр). Қаралди: 2020-йил 9-апрел.
  2. ↑ Šоšтариć. „Дžамиже у Ҳрвацкож: У три се кланжа, čэтири се жоš граде“. Ал Жазеэра Балканс (2019-йил 27-апрел). Қаралди: 2020-йил 9-апрел.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 „Старе дžамиже у Ҳрвацкож: Некад иҳ же било 250, до данас саčуване само три“. Радио Саражево (2014-йил 4-январ). Қаралди: 2020-йил 9-апрел.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Брадариć. „'Смета ме šто Ҳрвацка ниже помогла обновити дžамижу у Гунжи'“. Веčэрнжи лист (2017-йил 25-июн). Қаралди: 2020-йил 9-апрел.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Перва. „С муслиманима у Ҳрвацкож – Дунже из славонске Гунже“. Препород (2018-йил 26-феврал). 2019-йил 19-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 9-апрел.
  6. ↑ Žуниć, Ален. „Анализа модерне и сувремене исламске арҳитектуре у Ҳрвацкож – Проблем генезе и валоризаcиже (знанствена студижа за Ректорову награду 2012.)“ (ПДФ) 19. Университй оф Загреб (2012). Қаралди: 2020-йил 10-апрел.
  7. ↑ Фижала. „Дžамижа у Гунжи теšко страдала у поплавама“. Ҳрвацка радиотелевизижа (2014-йил 7-июн). Қаралди: 2020-йил 10-апрел.[сайт ишламайди]
  8. ↑ „На веčэри дуҳовне музике у Гунжи“. Беҳрам-бегова медреса (2019-йил 25-декабр). 2020-йил 10-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 10-апрел.
  9. ↑ „Главни имам Медžлиса ИЗ Гунжа код реису-л-улеме“. Исламиc Cоммунитй ин Босниа анд Ҳерзеговина (2020-йил 10-март). Қаралди: 2020-йил 10-апрел.