Gunnison (Colorado)
Гуннисон — Cолорадо штатининг Гуннисон округидаги шаҳар ва энг кўп аҳолиси бўлган муниципалитетидир[1]. 2020-йилги АҚШ аҳолини рўйхатга олишда шаҳар аҳолиси 6560 киши бўлган. Гуннисон 1853-йилда қитъалараро темир йўлни ўрганган Америка Қўшма Штатлари армияси зобити Жоҳн W. Гуннисон шарафига номланган[2].
Гуннисон, Cолорадо | |
|---|---|
| Шаҳар | |
 | |
| Мамлакат | АҚШ |
| {{{минтақа_тури}}} | Гуннисон округи |
| Ҳукумат | |
| • Маёр | Диэго Плата |
| Асос солинган | 1880-йил 1-март |
| Майдон | 12,558 км2 (4,849 кв ми) |
| Аҳолиси (2020) |
6,560 |
| Зичлиги | 1,353 киши/км2 |
| Вақт минтақаси | УТC−07:00 (МСТ) |
| Почта индекс(лар)и | 81230-81231 ва 81247 |
| ГНИС | 2410674 |
Тарихи
Гуннисон шаҳри номи ушбу ҳудуднинг биринчи таниқли европалик-америкалик тадқиқотчиси Жоҳн W. Гуннисон шарафига қўйилган. У 1853-йилда қитъалараро темир йўл учун жой излаётган эди ва ғарбий Ютага саёҳат қилишдан олдин бу шаҳрда фақат уч кун қолган. Гуннисон биринчи марта 1870-йилларда штат бўйлаб кон қазиш ишлари кўпайиши туфайли аҳоли сони ортиб борди. Темир йўл кўп ўтмай 1880-йилда кончилар, чорвадорлар ва фермерларга етиб келди.
1800-йилларнинг бошларида Гуннисон ҳудудига кўчиб ўтган гуруҳлар, асосан, мўйнали сотувчилар ва тоғли одамлар бўлиб, тошлоқ тоғли ерларда ўзлари учун яшашга ҳаракат қилишган. Аммо 1840-йилларда мўйна нархларининг пасайиши уларнинг иш жойларига бўлган эҳтиёжни сезиларли даражада камайтиради.
1850-йилларнинг охирларида Гуннисон округида одамлар олтин қидиришга қўшилишди. Кончилар олтин излашда эди, аммо бу ҳудудда оқ танлилар сони ортиб бораётгани сабабли, бу округ атрофидаги Уте қабилалари ўртасида зиддиятга олиб келди. Бу қабилалар томонидан камида бир нечта кончилар ҳалок бўлди ва бу баъзи кончиларнинг потенциал олтин қидиришидан кўра ўз ҳаётлари учун кўпроқ ғамхўрлик қилиб, ҳудудни тарк этишларига сабаб бўлди.
Тоғ-кон саноати портлаши билан Гуннисон 1870-йилларда одамларнинг кўпайишини кўра бошлади. Кончилар келиши билан бир қаторда чорвадорлар ва фермерлар ҳам Уте аҳолисининг ҳудудни тарк этишга мажбур бўлишига олиб келди. Хабарларга кўра, Гуннисон ва округ атрофидаги кон лагерларида олтин шов-шувининг бошидан 1959-йилгача тахминан 130 000 унция олтин ишлаб чиқарилган. Бошида бу кўпинча ласер конларидан эди, лекин энг катта миқдори кумуш-қўрғошин рудасининг қўшимча маҳсулоти эди. Энг йирик конлар Тейлор дарёси бўйлаб, шунингдек, Тинcуп ва Вашингтон Гулч туманларида топилган.
1880-йилда темир йўл Гуннисонга этиб боргунга қадар, қайси темир йўл шаҳарни ўз ҳудуди деб билиши ҳақида баҳслар бор эди. Д&РГ ва ДСП&П иккаласи ҳам ҳудудни назорат қилиш учун курашаётган эди. Бу шаҳарни иккига бўлди, иккаласи ҳам темир йўл деполарини шаҳарда қаерга жойлаштириш кераклиги ҳақида келишмади. Шаҳарнинг „эски“ ва „янги“ томонлари келишмовчиликка рози бўлишди ва ҳар қандай темир йўл шаҳар орқали ўтганидан хурсанд бўлишди. Иккала линия ҳам барибир шаҳар орқали ўтиб кетди, гарчи ДСП&П қисқа вақт ичида Гуннисонга хизмат кўрсатишни тўхтатди. Д&РГ кейинчалик Д&РГW темир йўли сифатида қайта ташкил этилди ва тахминан етмиш йил давомида Гуннисонда машҳур йўл бўлди; у 1950-йилларга қадар шаҳар аҳолиси учун асосий транспорт воситаси бўлиб хизмат қилган.
Шунингдек, 1880-йилда Гуннисонда чорвачилик саноати ташкил этилди. Деҳқончилик учун ноқулай шароитларни (ҳар йили атиги ўн бир дюйм ёғингарчилик ва баланд тоғлар ва алп муҳити туфайли қисқа вегетация даври билан) тушунган маҳаллий деҳқонлар чорвачиликка ўтиб, наслдор чорвачиликка киришдилар. Буни самарали амалга ошириш учун улар яйлов учун далаларни тозалашлари ва текислашлари керак эди. От ва қорамоллар учун пичан етиштириш учун далаларни тўғри суғориш учун суғориш ариқларини ҳам кавлашлари керак эди. Ушбу амалиётларнинг аксарияти ҳали ҳам қўлланилмоқда, буни шаҳар бўйлаб ва унинг атрофида ҳали ҳам ишлаётган турли фермаларга ҳайдаш пайтида кўриш мумкин.
Географияси
Гуннисон 7,703 фут (2,348 м) баландликда жойлашган.
2020 йилги Америка Қўшма Штатлари аҳолини рўйхатга олишда шаҳарнинг умумий майдони 3,103 акр (12.558 км2) эди. Гуннисон Блуэ Меса сув омбори яқинида жойлашган. Гуннисонга асосий кириш Салидадан шарққа Монарч довони орқали ёки Монтросе, Cолорадодан ғарбга АҚШнинг 50-магистралидаги Cерро саммити орқали амалга оширилади. 50-сонли АҚШ автомагистрали шаҳардан ўтувчи асосий шарқ-ғарбий йўлдир. Гуннисонга боришнинг кўплаб бошқа усуллари мавжуд, уларнинг баъзилари мавсумий ёпилиши мумкин. 2010-йилги аҳолини рўйхатга олишда округда 15,324 нафар аҳоли истиқомат қилган.
Иқлими
Гуннисон водийнинг пастки қисмида жойлашган. Рокки тоғларда жойлашганлиги сабабли, барча водийлардаги совуқ ҳаво тунда Гуннисонга жойлашади ва бу уни Қўшма Штатлардаги қишдаги энг совуқ жойлардан бирига айлантиради, айниқса қор тўплами мавжуд бўлганда.
Шаҳарда одатда мо''тадил қор ёг'ади, о'ртача 45.5 инчес (116 cм) йилига. Эрта куз ва кеч баҳор қорлари камдан-кам учрайди ва қор шаҳарда ноябр ойининг бошидан апрел ойининг охиригача қолиши мумкин. Атрофдаги тоғларда жуда кучли қор ёғади. Кўпгина жойларда ўртача 300–400 инчес (760–1,020 cм) йилига қор ёғади.
Кöппен иқлим таснифи тизимига кўра, Гуннисон иқлим хариталарида „Дфб“ деб қисқартирилган иссиқ-ёз нам континентал иқлимга эга. Гуннисонда қайд этилган энг иссиқ ҳарорат 105 °Ф (41 °C) даража 1894-йил 3-августда қайд этилган. Энг совуқ ҳарорат 1924-йил 25-декабрда −47 °Ф (−44 °C) бўлган.
| Колорадо иқлими | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Кўрсаткич | Ян | Фев | Март | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ной | Дек | Йил |
| Мутлақ максимал, °C | 13 | 16 | 24 | 26 | 31 | 36 | 35 | 41 | 33 | 28 | 24 | 17 | 41 |
| Ўртача ҳарорат, °C | −12,3 | −9,1 | −1,7 | 4,1 | 8,9 | 13,5 | 16,6 | 15,4 | 11,1 | 4,8 | −2,7 | −10,7 | 3,2 |
| Мутлақ минимал, °C | −43 | −42 | −34 | −26 | −14 | −9 | −5 | −4 | −13 | −24 | −32 | −44 | −44 |
| Ёмғир, мм | 21 | 17 | 13 | 19 | 25 | 14 | 33 | 37 | 31 | 19 | 17 | 24 | 269 |
Демографияси
| Аҳоли ўсиш тарихи | |||
|---|---|---|---|
| Йил | Аҳоли | %± | |
| 1880 | 888 | — | |
| 1890 | 1 105 | 244% | |
| 1900 | 1 200 | 86% | |
| 1910 | 1 026 | −145% | |
| 1920 | 1 329 | 295% | |
| 1930 | 1 415 | 65% | |
| 1940 | 2 177 | 539% | |
| 1950 | 2 770 | 272% | |
| 1960 | 3 477 | 255% | |
| 1970 | 4 613 | 327% | |
| 1980 | 5 785 | 254% | |
| 1990 | 4 636 | −199% | |
| 2000 | 5 409 | 167% | |
| 2010 | 5 854 | 82% | |
| 2020 | 6 560 | 121% | |
2010-йилдаги аҳолини рўйхатга олиш ҳолатига кўра[3], шаҳарда 5854 киши, 2318 та хонадон ва 991 та оила истиқомат қилган. Аҳоли зичлиги 706/км² ни ташкил қилади. Шаҳарнинг ирқий таркиби 86,9 % оқ танли, 0,6 % афро-америкалик, 2,4 % тубжой америкалик, 0,6 % осиёлик, 0 % Тинч океани ороллари, 6,6 % бошқа ирқлардан ва 2,8 % икки ёки ундан ортиқ ирқдан. Ҳар қандай ирқга мансуб испан ёки латинолар аҳолининг 14,2 % ни ташкил этди.
Шаҳарда 2318 та уй хўжаликлари бўлиб, улардан 20,6 % 18 ёшгача бўлган болалари бор, 30,6 % эр-хотинлар бирга яшаган, 7,1 % эри бўлмаган уй бекаси, 57,2 % эса оиласизлар эди. Барча уй хўжаликларининг 34,9 фоизи жисмоний шахслардан иборат бўлиб, 7,2 фоизида эса 65 ёш ва ундан катта бўлган ёлғиз яшайдиганлар бор.
Шаҳарда 19 ёшгача бўлганлар 26,1 %, 20 ёшдан 24 ёшгача 23,4 %, 25 ёшдан 44 ёшгача 26,1 %, 45 ёшдан 64 ёшгача 16,8 %, 65 ва ундан катта ёшдагилар 7,6 % ташкил этди. Шаҳар аҳолисининг ўртача ёши 25,2 ёшни ташкил этади. Ҳар 100 аёлга 120,1 эркак тўғри келади.18 ва ундан катта ёшдаги ҳар 100 аёлга 128 эркак тўғри келмоқда.
Шаҳардаги уй хўжаликларининг ўртача даромади 39,181 долларни, оиланинг ўртача даромади эса 59,836 долларни ташкил этди. Эркаклар ўртача даромади 35,818 долларни, аёлларники эса 28,476 долларни ташкил қилган. Шаҳарнинг аҳоли жон бошига даромади 17 776 долларни ташкил этди. Оилаларнинг 18,9 фоизи ва аҳолининг 30,6 фоизи қашшоқлик чегарасидан паст бўлган, шу жумладан 18 ёшгача бўлганлар 42,2 фоизи ва 65 ва ундан катта ёшдагиларнинг 16,6 фоизи.
Таълим
Гуннисонда Ғарбий Cолорадо университети жойлашган бўлиб, у 2012-йил 1-августда губернатор Жоҳн Wригҳт Ҳиcкенлоопер томонидан тасдиқланганидан бери ўзининг учинчи номини ўзгартирган. Коллеж 1901-йил 16-апрелда губернатор Жаймес Б. Орман томонидан имзоланган қонун лойиҳаси билан Cолорадо штати болалар учун оддий мактаб сифатида ташкил этилган. 1923-йилда коллеж номи Cолорадонинг Ғарбий штат коллежи деб ўзгартирилди, чунки унинг роли ўқув муассасасидан либерал санъат коллежигача кенгайтирилди. Кампусдаги Лесли Саваж кутубхонасидаги тарихий ҳужжатларда айтилишича, мактаб Cолорадонинг Ғарбий ёнбағиридаги биринчи либерал санъат коллежи бўлган.
Гуннисон водийсига, шунингдек, Гуннисон сув ҳавзаси РЕ1Ж мактаб округи хизмат кўрсатади, у давлат ва нодавлат мактабларни ўз ичига олади[4]. РЕ1Ж мактаб туманидаги давлат мактаблари Cрестед Бутте ва Гуннисон шаҳарларида жойлашган. Марбле Чартер мактаби Гуннисон округининг шимоли-ғарбий қисмида жойлашган Мармар шаҳарчасида жойлашган.Гуннисондаги таълим муассасалар :
- Гуннисон бошланғич мактаби
- Лейк мактабидаги Гуннисон болалар боғчаси
- Гуннисон ўрта мактаби
- Гуннисон ўрта мактаби
- Cрестед Бутте жамоат мактаби
- Гуннисон мактабгача таълим муассасаси
- Мармар Чартер мактаби
Нодавлат бўлган мактаблар тўғрисидаги қонун, 22-33-104, CРС, кетма-кет таълим дастури мустақил ёки черков мактаби томонидан тақдим этилишини талаб қилади. Бундай дастур ўқиш, ёзиш ва нутқ, математика, тарих, фуқаролик, адабиёт ва фаннинг мулоқот қобилиятларини ўз ичига олади, лекин улар билан чекланмайди[5][6]. Гуннисон округидаги ушбу CРСга риоя қиладиган баъзи нодавлат мактаблар:
- Кичик қизил мактаб уйи
- Парадисе Плаcе мактаби
- Степпинг Стонес болалар маркази
- Тендерфоот CФДC
Транспорт
Гуннисон-Cрестед Бутте минтақавий аэропорти водийга ва яқин атрофдаги Cрестед Буттега ҳам тижорат авиакомпанияси, ҳам умумий авиация рейслари билан хизмат қилади. Гуннисон водийси қишлоқ транспорт бошқармаси (РТА) Гуннисон ва Cрестед Бутте ўртасида Ғарбий Cолорадо университети ва Cрестед Бутте Моунтаин Ресорт ўртасида автобус қатновини амалга оширади. Гуннисон шаҳарни Денвер билан боғлайдиган штат бўйлаб Бустанг тизимининг бир қисмидир[7].
Америка Велосипедчилар Лигаси Гуннисонга велосипедда дўстлик бўйича кумуш даражасини берди.
Фаолиятлар
Қиш
Гуннисон учун қишки машғулотларга Cрестед Бутте Моунтаин Ресортда чанғи учиш, Монарч тоғ-чанғи зонасида чанғида учиш, қорда юриш, чанғи спорти, музда балиқ овлаш, конкида учиш, ов қилиш ва қорда юриш киради.
Ёз
Гуннисонда ёзги тадбирлар Гуннисон дарёсида, Томичи Cреэк ва Блуэ Меса сув омборида балиқ овлашни ўз ичига олади. Cуреcанти миллий дам олиш маскани, Томичи штатининг ёввойи табиат ҳудуди, Сапинеро штат ёввойи табиат ҳудуди, МcИнтош штатининг ёввойи табиат ҳудуди каби шаҳардан қисқа масофадаги кўплаб ҳудудларда сайр қилиш. Велосипед ҳайдаш фаолияти йўл велосипеди ва тог 'велосипедини ўз ичига олади; Ҳартман Роcксда тог 'велосипеди, шунингдек, мотокрос ва тошга чиқиш учун кўплаб велосипед йўллари мавжуд. Рафтинг амалиётларидан бири — Алмонтда рафтни ижарага олиш. Гуннисон дарёсидаги Ҳwй 50 кўприги остида оқ сув парки жойлашган. Шимолий Cолорадо кўчаси, 216-уйда жойлашган Гуннисон Рангер округи бошқармаси транспорт воситаларига кириш, хусусий, БЛМ, федерал ва штат мулклари, йўллар ва бошқа қизиқиш соҳаларига оид тафсилотлар ҳақида хариталар ва маълумотларни тақдим этади[8][9].
Гуннисон, шунингдек, ёз ойларида фестиваллар ва деҳқон бозорларига мезбонлик қилади.
Таниқли одамлар
- Донна Андерсон (1939-йилда туғилган), актриса[10]
- Сусан ДеМаттеи (1962-йилда туғилган), америкалик олимпия велосипедчиси[11]
- Ребеccа Дуссаулт (1980-йилда туғилган), АҚСҲ олимпия чанғиси спортчиси[12]
- Элва Дрер (1971-йилда туғилган), АҚСҲ Олимпия ўйинларининг узоқ масофага югурувчиси[13]
- Патриcиа Эллиотт (1938-2015), актриса[14]
- Дан Гиббс (1976-йилда туғилган), Cолорадо штати қонун чиқарувчиси[15]
- Ҳерсчел М. Ҳогг (1853-1934), АҚШнинг Cолорадо штатидаги вакили[16]
- Саллй Жаcобсен (тахминан 1947-2017), журналист, Ассоcиатед Пресснинг халқаро муҳаррири бўлган биринчи аёл[17]
- Ила Маэ МcАфеэ (1897-1995), рассом, иллустратор[18]
- Аарон Симпсон (1974-йилда туғилган), аралаш яккакураш жангчиси[19]
Манбалар
- ↑ „Финд а Cоунтй“. Натионал Ассоcиатион оф Cоунтиэс. Қаралди: 2011-йил 7-июн.
- ↑ „Ҳисторй оф Гуннисон“. 2011-йил 28-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 7-ноябр.
- ↑ „У.С. Cенсус wебсите“. Унитед Статес Cенсус Буреау. Қаралди: 2008-йил 31-январ.
- ↑ Ретриэвед Жулй 01, 2012, Легал Реқуиременц фор Нон Публиc Счоолс (Wайбаcк Мачине сайтида 2012-07-05 санасида архивланган), Cолорадо Департмент оф Эдуcатион Wебсите
- ↑ Минимум стандардс wҳич апплй то нон-публиc счоолс ундер стате лаw инcлуде cомпулсорй аттенданcе, ҳеалтҳ стандардс, лоcал буилдинг cодес, зонинг реқуиременц, анд фире сафетй стандардс.
- ↑ ретриэвед Жулй 01,2012,Неитҳер (Wайбаcк Мачине сайтида 2012-07-06 санасида архивланган) тҳе Стате Боард оф Эдуcатион нор анй лоcал боард оф эдуcатион ҳас журисдиcтион овер тҳе интернал аффаирс оф анй нон-стате индепендент ор парочиал счоол ин Cолорадо.
- ↑ Агуилар, Жоҳн. „Бустанг то лаунч неw лонг-ҳаул бус сервиcе тҳис wеэкенд бетwеэн Гранд Жунcтион, Дуранго“. Тҳе Денвер Пост (2018-йил 28-июн).
- ↑ Информатион ин тҳис сеcтион ҳас беэн эхтраcтед фром тҳе Форест Сервиcе Сериэс Мап Гуннисон Басин Публиc Ландс 2008 — ИСБН 159351132-9
- ↑ Анотҳер гоод мап депиcтинг сеасонал десигнатион табле (роад усе) ис тҳе Мотор Веҳиcле Травел Мап — Гуннисон Басин Публиc Ландс — Cолорадо 2011, публишед бй Унитед Статес Департмент оф Интериор анд Унитед Статес Департмент оф Агриcултуре
- ↑ „Донна Андерсон (И)“. ИМДб. Қаралди: 2016-йил 8-июл.
- ↑ Торрес. „WҲЕРЕ АРЕ ТҲЕЙ НОW? CҲАСИНГ ДОWН... СУСАН ДЕМАТТЕИ“. УСА Cйcлинг (2015-йил 3-июл). 2016-йил 6-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 8-июл.
- ↑ Приcе, Риcк. „Нордиc ски раcер Ребеccа Дуссаулт“. Сандпоинт Магазине (wинтер 2018). Қаралди: 2020-йил 3-апрел.
- ↑ „Олймпиc Атҳлетес анд Cоачес фром Wестерн“. 2017-йил 9-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 15-октябр.
- ↑ „Патриcиа Эллиотт (И)“. ИМДб. Қаралди: 2016-йил 8-июл.
- ↑ „Дан Гиббс' Биограпҳй“. Воте Смарт. Қаралди: 2016-йил 8-июл.
- ↑ „Ҳогг, Ҳерсчел Миллард, (1853–1934)“. Биограпҳиcал Диреcторй оф тҳе Унитед Статес Cонгресс. У.С. Cонгресс. Қаралди: 2016-йил 8-июл.
- ↑ Ҳанлей, Чарлес Ж.. „Саллй Жаcобсен, АП'с фирст фемале интернатионал эдитор, диэс“. Ассоcиатед Пресс (2017-йил 12-май). Қаралди: 2017-йил 8-июн.
- ↑ „Моунтаин Лионс“. Смитҳсониан Америcан Арт Мусеум – Ренwич Галлерй. 2017-йил 10-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 15-октябр.
- ↑ „Аарон Симпсон“. УФC. Қаралди: 2016-йил 8-июл.