Гай Френсис де Монси Бургесс (1911-йил 16-апрел - 1963-йил 30-август) Британия дипломати ва совет қўшалоқ агенти. 1930-йилларнинг ўрталаридан Совуқ урушнинг дастлабки йилларигача фаолият олиб борган[1]. Кембриж бешлигининг жосуслик гуруҳи аъзоси бўлган. У 1951-йилда ўзининг жосус ҳамкасби Доналд Маcлеан билан Совет Иттифоқига қочиб кетган ва бу Англия-Америка Қўшма Штатлари разведка ҳамкорлиги муносабатлари бузилишига олиб келган. Натижада Британиянинг ташқи ва дипломатик хизматлари узоқ вақт фаолият юритмай қолган.

Гуй Бургесс

Пҳото портраит, бефоре 1951
Таваллуди 16-апрел 1911-йил
Вафоти 30-август 1963-йил(1963-08-30)
(52 ёшда)
Москва
Таълими Тринитй коллежи, Кембриж

Бургесс инглиз оиласида туғилган. Этон коллежида, Дартмоутҳдаги Қироллик денгиз коллежида ва Кембриждаги Тринитй коллежида ўқиган[2]. У Кембрижда чап қанот партиясига а'зо бўлган ва Британия Коммунистик партиясига қўшилди. 1935-йилда бўлажак икки томонлама агент Ҳаролд Ким Фҳилбйнинг тавсияси бўйича Совет разведкасига жосус сифатида ёлланган. Кембрижни тарк этгач, Бургесс ББCда продюсер сифатида ишлаган ва 1944-йилда Ташқи ишлар вазирлигига қўшилган.

Бургесс Ташқи ишлар вазирлигида Ҳеcтор МcНеилнинг ўринбосари ва ташқи ишлар вазири Эрнест Бевиннинг расмий котиб сифатида ишлаган. Бу пост 1945-йилдан кейинги критик даврда Буюк Британиянинг ташкилот тузилмалари бўйича ишончли ма'лумотларга эришишга имкон берган. 1950-йилда у Вашингтондаги Британия элчихонаси котиби этиб сайланган.

Бургесснинг қаерда эканлиги 1956-йилгача Ғарбда нома’лум бўлган. У Маклин билан Москвадаги қисқа матбуот анжуманида қатнашиб, мақсади Совет-Ғарб муносабатларини яхшилаш бўлганини айтган. Ҳеч қачон Совет Иттифоқини тарк этмаслигини билдирган. Унинг уйига британиялик дўстлари ва журналистлар тез-тез ташриф буюришган. У моддий жиҳатдан яхши та'минлангани билан соғлиғи ёмонлашгани сабабли 1963-йилда вафот этган. Унинг қочқинда махфий юриши Советлар учун тақдим этилган ҳар қандай разведка ма'лумотларидан кўра кўпроқ аҳамиятга эга бўлган. Бургесснинг тез-тез экранга ва саҳна кўринишларига олиб чиқилганилган. 1981-йилда Жулиан Митчеллнинг Анотҳер Cоунтрй песасида унинг ҳаёти акс эттирилган.

Бургесс Советларга Ташқи ишлар вазирлигининг Совуқ уруш ва мустамлакачилик тарафдори бўлган. У шу ташвиқот билан шуғулланувчи махфий қанот бўлган ахборотни ўрганиш бўлимида мас'ул бўлиб ишлаган. Бургесс ишга маст ҳолда келганликда айбланиб ишдан бўшатилган[3].

 

Манбалар

Манбалар