Gyromitra gigas
Гйромитра гигас — Пезизомйcетес синфининг Дисcинаcеаэ оиласига мансуб бўлган қўзиқорин ҳисобланади. Гйромитра гигас, одатда гигантлар ёлғон морел[1][2][3] қор морел, қор сохта морел, бузоқ мияси ёки буқа бурни номи билан ҳам аталган бўлиб, Асcомйcота бўлимининг Дисcинаcеаэ оиласига кирувчи қўзиқорин ҳисобланади. Г. гигас Европада учрайди. Ташқи кўринишидан баҳор ва ёзнинг бошида ҳақиқий морелларга ўхшаш яшаш жойларида пайдо бўлиши туфайли у сохта мореллардан бири деб ҳам аталади (Морчелла ссп.). Унинг таркибида оз миқдорда гидразин моддаси учрайди[4].
| Қор Морели | |
|---|---|
| |
Махсус таснифи 
| |
| Олам: | Фунги |
| Бўлим: | Асcомйcота |
| Синф: | Пезизомйcетес |
| Кичик синф: | Пезизалес |
| Оила: | Дисcинаcеаэ |
| Туркум: | Гйромитра |
| Тур: | Г. гигас
|
| Биномиал номланиши | |
| Гйромитра гигас | |
| Синонимлари | |
| |
Аҳамияти
Унинг гиромитриндаги таркибий тузилишини Виэрнстеин ва бошқа олимлар томонидан илмий баҳоланган [Ботаника идентификацияси 1980] ва натижада ҳар бир кг янги қўзиқорин учун тахминан 1 мг (эскулентага нисбатан тахминан 1500 баравар кам)дан озуқавий қиймат тўғри келган. Уни истеъмол қилинганда ножўя таъсири ёки вафот этганлар қайд этилмаган. Истеъмол қилишдан олдин қайнатиш тавсия этилади. Баъзи қўлланмаларда қайт этилишича, агар қўзиқориндан тайёрланган таом тўғри тайёрланган бўлса, уни истеъмол қилиш мумкин деб санашган. Бироқ, Гйромитранинг таркиби ўзгарувчан бўлганлиги ва бошқа заҳарли турларига ўхшашлиги сабабли истеъмол қилиш тавсия этилмайди.
Ушбу қўзиқорин Франсияда 1991-йилдан бери заҳарлилиги ва ножўя таъсир кўрсатиши сабабли сотилиши тақиқланган, унинг таъсири жуда кам учрайдиган ўлимга олиб келадиган нейродегенератив касаллик, амётрофик латерал склероз (АЛС) ни келтириб чиқаради[5][6].
Гйромитра монтана ва шунга ўхшаш, шунингдек, бир-бирига тўғридан-тўғри боғлиқ бўлган турлар Шимолий Америкада учрайди; уларнинг орасидаги асосий фарқ кичикроқ споралар Г. гигас борлиги ҳисобланади[7]. Г. монтана олимларнинг исботлашича, агар яхшилаб пиширилса ва оз миқдорда истеъмол қилинса, салбий ҳолатлар кузатилмаслиги маълум бўлган[8].
Таксономияси
Бу тур биринчи марта илмий жиҳатдан Жулиус Винcенз вон Кромбҳолз томонидан Ҳелвелла гигас сифатида тасвирланган. Ҳозирги вақтда ушбу туркумга мансуб бўлган турлар етарлича ўрганилмаган ва кўпчилик қўзиқоринлар устида илмий изланишлар олиб борилмоқда.
Яна қаранг
- Гйромитрин, а тохиc чемиcал фоунд ин Гйромитра фунги
Манбалар
- ↑ „Гйромитра гигас · гианц фалсе морел“. Тҳе Бритиш Мйcологиcал Соcиэтй. 2022-йил 5-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 21-май.
- ↑ „Гйромитра гигас · гианц фалсе морел“. НБН Атлас. Қаралди: 2021-йил 21-май.
- ↑ „Гиант'с Фалсе Морел (Гйромитра гигас)“. Нинатуралист.нз. 2022-йил 9-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 9-октябр.
- ↑ Пҳиллипс, Рогер. Мушроомс анд Отҳер Фунги оф Нортҳ Америcа. Буффало, НЙ: Фирефлй Боокс, 2010 — 363-бет. ИСБН 978-1-55407-651-2.
- ↑ „Ун чампигнон лиé à дес cас де маладиэ де Чарcот : ла фин д'уне éнигме мéдиcале виэилле де плус де дих анс“ (фр) (2021-йил 4-сентябр).
- ↑ „Ан амётропҳиc латерал сcлеросис ҳот спот ин тҳе Френч Алпс ассоcиатед wитҳ генотохиc фунги“.
- ↑ Миллер Жр., Орсон К.. Нортҳ Америcан Мушроомс: А Фиэлд Гуиде то Эдибле анд Инедибле Фунги. Гуилфорд, CН: ФалcонГуидес, 2006 — 509-бет. ИСБН 978-0-7627-3109-1.
- ↑ Труделл, Стеве. Мушроомс оф тҳе Паcифиc Нортҳwест, Тимбер Пресс Фиэлд Гуидес (эн). Портланд, ОР: Тимбер Пресс, 2009 — 281-бет. ИСБН 978-0-88192-935-5.