Gyula (Vengriya) sahifasining manbasini koʻrish

{{Bilgiquti aholi punkti|mavqe=[[List of cities and towns of Hungary|Shaharcha]]|tasvir=Hungary-gyula-var3.jpg|bayroq=Flag of Gyula.svg|gerb=HUN_Gyula_Címer.svg
|mamlakat=  Vengriya
 |mintaqa turi=[[Counties of Hungary|Mamlakat]]|mintaqa=[[Békés Country|Békés]]|tuman turi=[[Districts of Hungary|Tuman]]|tuman=[[Gyula Tuman|Gyula]]|maydon=255.8|aholi=30004<ref>[http://www.ksh.hu/apps/hntr.telepules?p_lang=EN&p_id=05032 Gyula, KSH]</ref>|sanalgan yil=2017|zichlik=auto|etnoxronim=gyulai
<!-- demographics (section 1) -->|vaqt mintaqasi=+1|DST=+2|telefon kodi=(+36) 66|pochta indeksi=5700, 5711|sayt={{URL|gyula.hu}}|koordinatalar={{coord|46|39|N|21|17|E|region:HU|display=inline,title}}}}

[[Fayl:Gyula_trilingual_table.JPG|right|thumb| Gyula tilidagi uch tildagi ([[Venger tili|vengriya]], [[Rumin tili|rumin]], [[Nemis tili|nemis]]) jadval "[[ijtimoiy tibbiy sug'urta]]" degan ma'noni anglatadi]]
[[Fayl:Gyula_2013,_Erkel_Ferenc_szülőháza.jpg|right|thumb| [[Vengriya madhiyasining]] bastakori [[Ferens Erkelning]] tug'ilgan uyi]]
'''Gyula''' – [[Vengriya|Vengriyaning]] [[Békés okrugidagi|Békés okrugida]] joylashgan shaharcha. Shahar o'zining [[Oʻrta asr|O'rta asr]] qal'asi va [[Spa|termal hammomi]] bilan mashhur. [[Vengriya madhiyasi]] bastakori [[Ferens Erkel]] va Albrext Dyurerning otasi [[Albrecht Dürer|Albrext Dyurer]] ham Gyula shahrida tavallud topgan<ref>Antal Papp: Magyarország (Hungary), Panoráma, Budapest, 1982, {{ISBN|963 243 241 X}}, p. 860, pp. 453-456</ref>. 

== Geografiyasi ==
Gyula [[Buyuk Vengriya tekisligida]] [[Fexér-Körös]] daryosida joylashgan, [[Budapesht|Budapeshtdan]] 235 km (146 milya), janubi-sharqda 5 km (3 milya) uzoqlikdagi [[Ruminiya]] davlati bilan chegaradosh. Békéscsaba-Gyula-Kötegyan temir yo'l liniyasi va 44-magistral ham shaharni kesib o'tadi. 44-magistral Gyula va [[Bekeshchaba|Békéscsaba]] okrugi o'rtasidagi to'rt qatorli [[tezkor]] yo'l bo'lib shaharlarni bir-biriga bo'g'lovchi muhim yo'l hisoblanadi<ref>Magyarország autóatlasz, Dimap-Szarvas, Budapest, 2004, {{ISBN|963-03-7576-1}}</ref>. 

== Nomlanishi ==
Gyula o'rta asrlardagi vengriya sarkardasi [[Gyula III]] sharafiga nomlangan<ref>Antal Papp: Magyarország (Hungary), Panoráma, Budapest, 1982, {{ISBN|963 243 241 X}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/963+243+241+X|963 243 241 X]], p. 860, pp. 453-456</ref>.  [[Gyula,|Gyula]][[, venger qabilalari]] orasida unvon bo'lgan va hozirga kelib o'g'il bolalar uchun mashhur ism hisoblanadi.

Turk tilida bu shahar Göle nomi bilan ham tanilgan.

== Tarixi ==
Gyula haqidagi birinchi marotaba 1313-yildagi hujjatlarda Gyulamonostora ([[Lotin tili|lotincha]] ''Julamonustra'') deb nomlangan [[Monastirlar|monastir]] haqida ta'kidlab o'tilgan. 1332-yilga kelib monastir atrofidagi aholi punkti Gyula deb ataldi. Gyula qal'asining qurilishi XIV asrda boshlangan, ammo faqat XVI asr o'rtalarida tugagan<ref>Antal Papp: Magyarország (Hungary), Panoráma, Budapest, 1982, {{ISBN|963 243 241 X}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/963+243+241+X|963 243 241 X]], p. 860, pp. 453-456</ref>.  Bu Maroti oilasining mulki va keyinchalik [[Mattias Korvinusning]] noqonuniy o'g'li [[Jon Korvinus]] edi. [[Turklar]] 1566-yilda Gyulani bosib oldilar va shahar 1694-yilda nasroniy qoʻshinlari tomonidan ozod qilinmaguncha [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonlilar imperiyasining]] bir qismi boʻlib qoldi.  Urushlar tufayli mahalliy [[Vengerlar|venger]] aholisining ko'p qismi Gyuladan qochib ketdi va [[Bekes okrugi]] deyarli yashamaydigan bo'lib qoldi<ref>Károly Kocsis (DSc, University of Miskolc) – Zsolt Bottlik (PhD, Budapest University) – Patrik Tátrai: Etnikai térfolyamatok a Kárpát-medence határon túli régióiban, Magyar Tudományos Akadémia (Hungarian Academy of Sciences) – Földrajtudományi Kutatóintézet (Academy of Geographical Studies); Budapest; 2006.; {{ISBN|963-9545-10-4}}, CD Atlas</ref>.  Yer egasi Yanos Xarrukern XVIII-asr boshlarida shaharni qayta tiklagan [[Nemislar|nemislarni]], vengriya va [[Ruminlar|ruminiyalik]] ko'chmanchilarni taklif qildi.  1881-yilda shaharda 18046 nafar aholi istiqomat qilgan, ulardan 12103 nafari vengerlar, 2608 nafari ruminlar, 2124 nafari nemislar, 400 nafari slovaklar va 811 nafari boshqa millat vakillari edi<ref>{{Veb manbasi|til=hu|url=https://library.hungaricana.hu/hu/view/NEDA_1881_02/?pg=56&layout=s&query=VIII.%20Gyula%20(B%C3%A9k%C3%A9s-)|sarlavha=Hungarian 1881 census|qaralgan sana=21 December 2022}}</ref>.  Gyula XX asrda mashhur sayyohlik maskaniga aylandi. Termal hammom 1942-yilda tashkil etilgan va 1959-yilda kengaytirilgan va 1962-yilda qayta tiklanadi<ref>.

== Qardosh shaharlari ==
{{Div col}}
*{{Flagicon|}}[[Arad, Ruminiya]], [[Ruminiya]] (1994)
*{{Flagicon|MDA}}[[Bălți]], [[Moldova]]
*{{Flagicon|ITA}} [[Budrio]], [[Italiya]] (1965)
*{{Flagicon|GER}} [[Ditzingen]], [[Germaniya]] (1991)
*{{Flagicon|UK}} [[Droitvich]], [[Buyuk Britaniya]] (2001)
*{{Flagicon|AUT}} [[Krumpendorf am Wörther See|Krumpendorf]], [[Avstriya]] (1995)
*{{Flagicon|ROU}} [[Miercurea-Ciuc]], [[Ruminiya]] (1993)
*{{Flagicon|AUT}}[[Schenkenfelden]], [[Avstriya]] (1997)
*{{Flagicon|ROU}}[[Zalău]], [[Ruminiya]](1991)
{{Div col end}}

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==

* {{Rasmiy sayt|http://gyula.hu/}} Vengeriya tilida
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Gyula, Vengriya]]
[[Turkum:Vengriyadagi termal vannalar]]