Ziyosfera

Gyula (Vengriya)

Гюла – Венгриянинг Бéкéс округида жойлашган шаҳарча. Шаҳар о'зининг О'рта аср қал'аси ва термал ҳаммоми билан машҳур. Венгрия мадҳияси бастакори Ференс Эркел ва Албрехт Дюрернинг отаси Албрехт Дюрер ҳам Гюла шаҳрида таваллуд топган[2].

Гюла
Шаҳарча
{{{rasmiy_nomi}}}ning bayrogʻi
Байроқ
{{{rasmiy_nomi}}}ning rasmiy gerbi
Герб
Мамлакат Венгрия
[[Мамлакат]] [[Бéкéс]]
[[Туман]] [[Гюла]]
Майдон 255.8 км2 (98.8 кв ми)
Аҳолиси
 (2017)
 30 004[1]
Зичлиги ауто киши/км2
Вақт минтақаси УТC+1, ёзда УТC+2
Телефон коди (+36) 66
Почта индекс(лар)и 5700, 5711
Гюла тилидаги уч тилдаги (венгрия, румин, немис) жадвал "ижтимоий тиббий суг'урта" деган ма'нони англатади
Венгрия мадҳиясининг бастакори Ференс Эркелнинг туг'илган уйи

Географияси

Гюла Буюк Венгрия текислигида Фехéр-Кöрöс дарёсида жойлашган, Будапештдан 235 км (146 миля), жануби-шарқда 5 км (3 миля) узоқликдаги Руминия давлати билан чегарадош. Бéкéсcсаба-Гюла-Кöтегян темир ё'л линияси ва 44-магистрал ҳам шаҳарни кесиб о'тади. 44-магистрал Гюла ва Бéкéсcсаба округи о'ртасидаги то'рт қаторли тезкор ё'л бо'либ шаҳарларни бир-бирига бо'г'ловчи муҳим ё'л ҳисобланади[3].

Номланиши

Гюла о'рта асрлардаги венгрия саркардаси Гюла ИИИ шарафига номланган[4]. Гюла, венгер қабилалари орасида унвон бо'лган ва ҳозирга келиб о'г'ил болалар учун машҳур исм ҳисобланади.

Турк тилида бу шаҳар Гöле номи билан ҳам танилган.

Тарихи

Гюла ҳақидаги биринчи маротаба 1313-йилдаги ҳужжатларда Гюламоностора (лотинча Жуламонустра) деб номланган монастир ҳақида та'кидлаб о'тилган. 1332-йилга келиб монастир атрофидаги аҳоли пункти Гюла деб аталди. Гюла қал'асининг қурилиши ХИВ асрда бошланган, аммо фақат ХВИ аср о'рталарида тугаган[5]. Бу Мароти оиласининг мулки ва кейинчалик Маттиас Корвинуснинг ноқонуний о'г'ли Жон Корвинус эди. Турклар 1566-йилда Гюлани босиб олдилар ва шаҳар 1694-йилда насроний қўшинлари томонидан озод қилинмагунча Усмонлилар империясининг бир қисми бўлиб қолди. Урушлар туфайли маҳаллий венгер аҳолисининг ко'п қисми Гюладан қочиб кетди ва Бекес округи деярли яшамайдиган бо'либ қолди[6]. Ер эгаси Янос Харрукерн ХВИИИ-аср бошларида шаҳарни қайта тиклаган немисларни, венгрия ва руминиялик ко'чманчиларни таклиф қилди. 1881-йилда шаҳарда 18046 нафар аҳоли истиқомат қилган, улардан 12103 нафари венгерлар, 2608 нафари руминлар, 2124 нафари немислар, 400 нафари словаклар ва 811 нафари бошқа миллат вакиллари эди[7]. Гюла ХХ асрда машҳур сайёҳлик масканига айланди. Термал ҳаммом 1942-йилда ташкил этилган ва 1959-йилда кенгайтирилган ва 1962-йилда қайта тикланади<реф>.

Қардош шаҳарлари

Манбалар

  1. ↑ Гюла, КСҲ
  2. ↑ Антал Папп: Магярорсзáг (Ҳунгарй), Панорáма, Будапест, 1982, ИСБН 963 243 241 Х, п. 860, пп. 453-456
  3. ↑ Магярорсзáг аутóатласз, Димап-Сзарвас, Будапест, 2004, ИСБН 963-03-7576-1
  4. ↑ Антал Папп: Магярорсзáг (Ҳунгарй), Панорáма, Будапест, 1982, ИСБН 963 243 241 ХИСБН 963 243 241 Х, п. 860, пп. 453-456
  5. ↑ Антал Папп: Магярорсзáг (Ҳунгарй), Панорáма, Будапест, 1982, ИСБН 963 243 241 ХИСБН 963 243 241 Х, п. 860, пп. 453-456
  6. ↑ Кáролй Коcсис (ДСc, Университй оф Мисколc) – Зсолт Боттлик (ПҳД, Будапест Университй) – Патрик Тáтраи: Этникаи тéрфоляматок а Кáрпáт-меденcе ҳатáрон тúли рéгиóибан, Магяр Тудомáнёс Акадéмиа (Ҳунгариан Аcадемй оф Сcиэнcес) – Фöлдражтудомáнйи Кутатóинтéзет (Аcадемй оф Геограпҳиcал Студиэс); Будапест; 2006.; ИСБН 963-9545-10-4, CД Атлас
  7. ↑ „Ҳунгариан 1881 cенсус“ (ҳу). Қаралди: 2022-йил 21-декабр.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Gyula_(Vengriya)" dan olindi