Ҳабибулла Асатович Акбаров (24-март 1936-йил, Тошкент – 8-апрел 2023-йил[1], Тошкент) – геолог олим.

Ҳабибулла Акбаров
Файл:Ҳабибулла Акбаров фотоси.жпг
Таваллуди 24-март 1936-йил
Вафоти 8-апрел 2023-йил(2023-04-08)
(87 ёшда)
Мукофотлари Xalqlar doʻstligi ordeni

Фаолияти

Ўзбекистон фанлар академияси академиги (1994). Геология-минералогия фанлари доктори (1986), профессор (1992). Ўрта Осиё политехника институтининг геология-қидирув факултетини тугатган (1958). Ўрта Осиё геология ва минерал хом ашё институтида сектор мудири (1968–79), бўлим мудири (1979–86), директор ўринбосари (1987–91). 1992–96 йилларда ТошДТУ проректори ва айни вақтда шу университет фойдали қазилма конлари кафедраси мудири. 1996-йилдан Ўзбекистон Фанлар Академияси Ер ҳақидаги фанлар бўлими раиси ва фанлар академияси Президиуми аъзоси (1997-йилдан). А.нинг илмий ишлари эндоген руда конлари ва майдонлари тузилиши, уларнинг пайдо бўлиш ва жойлашиш қонуниятларини ўрганиш, рудаларни излаш ва башоратлашнинг илмий асосларини ишлаб чиқишга бағишланган.

Таржимаи ҳоли

1936-йил 24-мартда Тошкент шаҳрида туғилган. Ўрта Осиё политехника институтини тамомлаган. 1958—1992-йилларда Ўрта Осиё геология ва минерал ресурслар илмий-тадқиқот институтида ишлаган. 1967-йилда „Ўрта Осиёдаги полиметалл руда конлари ва конларининг геологик ва структуравий типлари ва уларни ўрганиш хусусиятлари“ мавзусида номзодлик диссертациясини ҳимоя қилган. 1986-йилда „Тян-Шан полиметалл руда конларида минераллашувни жойлаштириш ва прогнозлашнинг геологик ва структуравий шароитлари“ мавзусида докторлик диссертациясини ҳимоя қилган. 1992-йилда Тошкент давлат техника университети проректори лавозимига тайинланган. Университетда муҳандис-геологлар тайёрлаш марказини ташкил қилди. 1989-йилда Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси мухбир аъзоси, 1994-йилда эса академиянинг ҳақиқий аъзоси этиб сайланган. 1996—2001-йилларда Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Президиуми Ер ҳақидаги фанлар бўлими мудири[2][3].

2023-йил 8-апрелда вафот этган[1].

Илмий ютуқлари

У фойдали қазилма конларини қидириш ва қидириш жараёнида минераллашув жараёнларининг локализациясини таҳлил қилиш ва кенг миқёсли хариталаш усулларини ишлаб чиқди[3]. Акбаров полиметалл руда ерлари ва конларини таснифлашни таклиф қилди, у беш гуруҳ (букланган, узилишли, вулқонотектоник, контактли ва комбинацияланган) ва 23 турдан иборат. Руда конларини маҳаллийлаштириш учун қулай шарт-шароитларни аниқлади. П. А. Шехтман ва В. А. Королёв билан ҳамкорликда компютер технологияларидан фойдаланган ҳолда руда конларининг чуқур горизонтлари ва ён томонларида минераллашувни миқдорий башорат қилиш усули таклиф қилди[2]. Ўзбекистон, Қозоғистон, Россия, АҚСҲ, Хитой, Франсия, Ҳиндистон, Бразилия ва бошқа мамлакатларда ўтказилган кўплаб анжуманларда маърузалари билан қатнашган. Унинг шогирдлари еттита номзодлик ва бешта докторлик диссертациясини ҳимоя қилганлар[3]. 1964-йилдан 1990-йилгача у кенг миқёсли хариталаш ва конларнинг батафсил миқдорий прогнози бўйича семинарлар ташкилий қўмиталари раиси ёки аъзоси бўлган[2].

Акбаров Ўзбекистон геологлари миллий қўмитаси аъзоси, „Геология ва минерал ресурслар“, „Тошкент давлат техника университети хабарномаси“ журналлари таҳририятлари фаолиятида қатнашган[3].

Мукофотлари

  • "Фидокорона хизматлари учун" ордени (2021-йил 24-август) – халқимизнинг илмий-интеллектуал салоҳияти ва маънавиятини юксалтириш, таълим, соғлиқни сақлаш, маданият, адабиёт, санъат, жисмоний тарбия ва спорт соҳаларини ривожлантиришдаги алоҳида хизматлари учун, шунингдек, оммавий ахборот воситалари сифатида мамлакатимиз тараққиётини таъминлаш, жамиятда тинчлик ва ижтимоий-маънавий барқарорликни мустаҳкамлаш, ёш авлодни ватанпарварлик руҳида соғлом ва баркамол этиб тарбиялашга катта ҳисса қўшиши билан бирга фаол ижтимоий фаолият кўрсатгани учун[4].

Нашрлари

Ҳабибулла Акбаровнинг 708 та илмий ишлари, шу жумладан 19 та монографияси чоп этилган[3].

  • Акбаров Ҳ. А. Ўрта Осиёдаги полиметалл руда конлари ва конларининг геологик ва структуравий типлари. – Тошкент: ФАН, 1975, – 200 б.
  • Акбаров Ҳ. А., Умархўжаев М. У., Исматуллаэва Л. А. Тян-Шаннинг полиметалл руда конларида минераллашувни жойлаштириш учун геологик ва структуравий шароитлар. – Тошкент: ФАН, 1981. – 219 б.

Манбалар

Адабиётлар

  • Табиий муҳитни муҳофазалашнинг геология асослари, Тошкент, 1996-йил.
  • ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил.