Haje Bakoyan
Ҳаже Бакоян (арманча: Հաջե Բաքոյան; туғилган йили тах. 1974) — язидий инсон ҳуқуқлари фаоли, асли Арманистондан. У язидий аёлларининг таълим олишини тарғиб қилиш орқали уларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиши билан танилган.
| Ҳаже Бакоян | |
|---|---|
| Հաջե Բաքոյան | |
| Таваллуди |
1974-йил |
| Таълими | Мешроп Маштоц Университети |
| Касби | Инсон ҳуқуқлари фаоли |
| Фаолият йиллари | 2014–ҳозир |
| Машҳур ишлари | Язидий аёлларнинг таълим олишини тарғиб қилган |
Ҳаёти
Ҳаже Бакоян Арманистонда язидий оиласида туғилиб ўсган. У 18 ёшида турмушга чиққан ва ўрта мактабни тугатмаган, эрининг оилавий сут фермасида ишлашга кетган[1]. Ўрта мактабни тугатишга уринганида, оила аъзоларининг қаршилигига дуч келган[2]. Ҳаже Бакоян 49 ёшида ўқишини тиклаган ва Мешроп Маштоц Университетида психология ва филология йўналишлари бўйича ўқишни бошлаган[3].
Кўп йиллар давомида Ҳаже Бакоян Таперакандаги бир нечта язидий мактабларида курманжий тили ўқитувчиси бўлиб ишлаган. 2014-йилда Ҳажи Бакоян Арманистон жамоат радиосининг язидийлар бўлимида ишлай бошлаган ва 2018-йилгача унинг бош муҳаррири бўлиб фаолият юритган[1][4].
2014-йилда Бакоян Шамс Ҳуманитариан НГО номли нодавлат ташкилотини тузади; ушбу ташкилот Арманистондаги, асосан Арарат вилоятидаги язидий жамоасида гендер меъёрларига қарши ишлайди[1][2][5]. Ҳажи Бакоян язидий маданиятида қизларнинг таълимни тўхтатиб, эрта турмушга чиқиши ҳақидаги кутишларни танқид қилади, бу ҳолат қизларнинг турмуш ва оналикдан ташқарида келажак ҳақидаги орзуларига тўсқинлик қилишини айтган[1]. У язидий аёлларини кучли қилиш учун оилавий қўллаб-қувватлаш, жамоавий муҳит ва таълимга кириш имконияти зарурлигини ҳимоя қилиб келади. Ҳажи Бакоян аёлларни кучли қилиш язидий урф-одат ва анъаналарига зид деган фикрга қўшилмайди ва бунга қарши кайфиятларни қизларнинг уйдан узоқда бўлишидан қўрқиш; молиявий қийинчиликлар; ҳамда аёллар таълимини тамғаловчи анъаналар билан изоҳлайди[2]. Бакоян, шунингдек, Арманистон Аёллар Жамғармаси кўмагида „Ҳаёт 40 ёшдан кейин янгидан бошланади“ ташаббусини йўлга қўйди; у ҳаёти ўзгармайди деб ҳисоблайдиган аёлларга далда беради. Дастур доирасида касбий тайёргарлик, руҳий саломатлик бўйича семинарлар, жамоавий лойиҳалар ташкил этилиб, бандлик ва молия аҳамияти таъкидланган[2][5].
Бакоян эрта никоҳнинг олдини олиш ёки қизлар таълимини чеклашга қарши механизмларнинг йўқлигини танқид қилган[2]. У Арманистон ҳукуматининг ота-она розилиги билан 16–17 ёшли болаларга турмуш қуришга рухсат берувчи қонунни бекор қилишини қўллаб-қувватлаган бўлса-да, қонундаги ўзгариш язидий жамоаларида кенг қабул қилинмаганини таъкидлаган[4].
Арманистондаги CОВИД-19 пандемияси ва Тоғли Қорабоғ можароси даврида Ҳажи Бакоян язидий жамоаларига шошилинч ёрдам кўрсатган[1].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Саргсян, Елена. „"И ам а стронг wоман, И феэл ит ин мй соул": Ҳаже Бакоян“ (эн). Wомен'с Фунд Армениа (2022-йил 24-март). 2023-йил 11-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2026-йил 17-январ.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Григорян, Армик. „Редефининг традитион: Езиди аcтивист Ҳаже Бакоян он wомен'с ригҳц анд cоммунитй чанге“ (эн). Тҳе Армениан Wеэклй (2025-йил 26-декабр). 2026-йил 1-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2026-йил 17-январ.
- ↑ „Եզդի կինը կոտրում է կարծրատիպերը՝ 40-ից հետո բարձրագույն կրթություն և համայնքային ակտիվ կյանք“ (ҳй). CивилНет (2023-йил 25-декабр). Қаралди: 2026-йил 17-январ.
- ↑ 4,0 4,1 Авагян, Лиа. „"И'лл невер форгет ҳер сад эес": Эарлй марриагес тҳреатен эдуcатион фор Армениа'с гирлс“ (эн). CивилНет (2024-йил 24-октябр). 2025-йил 1-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2026-йил 17-январ.
- ↑ 5,0 5,1 „40-անց կանանց դրամաշնորհի մրցույթի հաղթող ծրագրերը“ (ҳй). Wомен'с Фунд Армениа (2023-йил 23-январ). 2023-йил 21-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2026-йил 17-январ.