Ziyosfera

Hamartoma

Ҳамартома — бу маҳаллий тўқималарнинг неоплазмасига ўхшаган, лекин одатда бир нечта аберрант ҳужайраларнинг ўсиши билан боғлиқ бўлган, ҳавфсиз[1] маҳаллий ҳужайралар малформацияси бўлиб, асоси битта ўсишдан кўра тизимли генетик ҳолатга боғлиқ. Мутацияга учраган ҳужайра (моноклоналлик), одатда яхши хулқли неоплазма ўсмани белгилайди.[2] Кўплаб ҳамартомаларда соматик мутациялар орқали олинган клонал хромосома аберацияси борлиги аниқланган ва шу асосда ҳамартома атамаси баъзан неоплазма билан синоним сифатида қабул қилинади. Ҳамартомалар таърифига кўра бенигн, секин ўсадиган ёки ўз-ўзидан чекланади,[1][2] аммо асосий ҳолат ҳали ҳам одамни малигн ўсмаларга мойил қилиши мумкин.

Ҳамартома
[[Файл:|220пх|алт=|]]
Ҳавфсиз о'сма касалиги
КХК-10 Қ85.9
КХК-9 757.32

Ҳамартомалар камида бир нечта ҳужайраларнинг ривожланиш циклига таъсир қилувчи генетик синдромдан келиб чиқади. Ушбу ҳолатларнинг аксарияти ўсиш синдроми ёки саратон синдроми деб ҳам таснифланади. Ҳамартомалар тананинг турли қисмларида пайдо бўлади ва кўпинча асемптоматик тасодифий кўринишда учрайди. Бундан ташқари, ҳамартома ва бенигн неоплазманинг таърифи ноаниқ, чунки иккала лезён ҳам клонал бўлиши мумкин. Буйраклар, ўпка ёки ошқозон ости бези ичидаги аденомалар, ривожланиш кисталари, гемангиомалар, лимфангиомалар ва рабдомиёмалар каби лезёнлар баъзи мутахассислар томонидан ҳамартома сифатида айтилади. Бошқалари уларни ҳақиқий неоплазма деб билади. Ҳамартомалар яхши гистологияга эга бўлса ҳам, нейрофиброматоз ва тубероус склероз каби камдан-кам учрайдиган, аммо ҳаёт учун хавфли асоратлар хавфи мавжуд.[3]

Сабаблари

Ҳамартомалар нормал тўқималарнинг ғайритабиий шаклланишидан ҳосил бўлади. Улар ўзи ҳосил бўлган орган тўқимаси билан бирга бир хил тезликда ўсади ва саратон ўсмаларидан фарқли равишда камдан-кам ҳолларда атрофдаги тузилмаларни сезиларли даражада босиб олади.

Ўпканинг паренхимал ҳамартомаси. Атрофдаги ўпка яхши чекланган массадан узоқлашади. Бу лезёнларнинг ўзига хос хусусияти. Ҳамартома ёғ ва хафтага мос келадиган ранг-баранг сариқ ва оқ кўринишга эга.

Якка ўпка тугунларининг тахминан 5-8% ва барча ҳавфсиз ўпка ўсмаларининг тахминан 75% ҳамартомалардир.[4] Улар деярли ҳар доим бириктирувчи тўқимадан келиб чиқади ва одатда хафтага, бириктирувчи тўқима ва ёг ' ҳужайраларидан ҳосил бўлади. Улар бошқа кўплаб ҳужайраларни ўз ичига олиши мумкин. Уларнинг кўп қисми ўпканинг ташқи томонидаги бириктирувчи тўқимада ҳосил бўлади. Тахминан 10% и бронхлар шиллиқ қаватларида чуқур шаклланади. Улар айниқса, ўпканинг чуқур қисмида жойлашган бўлса, ҳавфли бўлиши мумкин, чунки ҳамартома ва ўпка малигнияси ўртасидаги муҳим фарқни аниқлаш қийин. Рентген текшируви кўпинча аниқ ташхис бера олмайди. Ҳамартомада хафтага ва ёғ ҳужайралари бўлмаса, ҳатто компютер томографияси ҳам этарли бўлмаслиги мумкин.

Ултратовуш билан кўкракдаги ҳамартома

Ҳамартомаларнинг умумий хавфи шундаки, улар қон томирларига кириб, жиддий қон кетишига олиб келади. Ҳамартома эластик тўқималарга эга бўлмаганлиги сабабли, аневризмаларнинг пайдо бўлишига, қон кетишига олиб келиши мумкин. Ҳамартома буйрак артерияси каби катта қон томирларига кирса, қон кетиши ҳаёт учун хавфли деб ҳисобланиши керак.

Буйракнинг анжиёмиёлипомаси илгари ҳамартома ёки хористома деб ҳисобланган .

Миёэпителиал ҳамартома—ошқозон ости бези дам олиш сифатида ҳам танилган. У ошқозон, ўн икки бармоқли ичак ёки проксимал жежунумда жойлашган эктопик панкреатик тўқимадир. Юқори ошқозон -ичак трактида кузатилганда, ошқозон ости бези дам олиш субмукозал масса ёки ошқозон неоплазмаси бўлиб кўринади. Кўпчилик ўсмалар асемптоматикдир, аммо шу билан бирга улар диспепсия ёки юқори ошқозон-ичакдан қон кетишига олиб келиши мумкин.[5]

Талоқҳамартомалари кам учрайди, аммо хавфли бўлиши мумкин. Бу ҳолатда 50% га яқин беморда қорин оғриғи намоён бўлади ва улар кўпинча гематологик анормаллик ва спонтан ёрилиш билан боғлиқ.

Прогноз

Ҳамартомалар бенигн ўсма бўлса-да, уларнинг жойлашуви муаммоларга олиб келиши мумкин. Мисол учун терида, айниқса юз ёки бўйнида жойлашганида, улар жуда бузуқ бўлиши мумкин. Кичик апелсин ўлчамидаги ҳамартомалар ҳақида маълумот берилган.[6] Улар танадаги деярли ҳар қандай органни, масалан, йўғон ичак, кўз ва бошқаларни тўсиб қўйиши мумкин. Улар, айниқса, гипоталамус, буйраклар, лаблар ёки талоқда жойлашганида катта соғлиқ муаммоларига олиб келиши мумкин. Даволашда улар жарроҳлик йўли билан олиб ташланиши мумкин ва такрорланиш эҳтимоли йўқ. Прогноз лезённинг жойлашиши ва ҳажмига ҳамда беморнинг умумий соғлиғига боғлиқ бўлади. 

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 „Ҳамартома дефинитион“. Табер'с Медиcал Диcтионарй. 2008-йил 7-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 25-сентябр.
  2. ↑ 2,0 2,1 „Патҳологй cонсултатион. Номенcлатуре оф девелопментал туморс“. Тҳе Анналс оф Отологй, Рҳинологй, анд Ларйнгологй. 93-жилд, № 1 Пт 1. 1984-01-01. 98–99-бет. дои:10.1177/000348948409300122. ПМИД 6703601.
  3. ↑ Роббин'с Патҳологиc Басис оф Дисеасе, 9тҳ, Элсевиэр Ҳеалтҳ Сcиэнcес — 481-бет. ИСБН 978-0-323-29639-7. 
  4. ↑ „Имагинг оф лунг ҳамартомас бй мултидетеcтор cомпутед томограпҳй анд поситрон эмиссион томограпҳй“. Тҳе Анналс оф Тҳораcиc Сургерй. 86-жилд, № 6. Деcембер 2008. 1769–1772-бет. дои:10.1016/ж.атҳораcсур.2008.08.033. ПМИД 19021972. {{cите магазине}}: Инвалид |дисплай-аутҳорс=6 (ёрдам)
  5. ↑ Шаҳ А, Гордон АР, Гинсберг ГГ, Фуртҳ ЭЭ, Левине МС.
  6. ↑ „Дерматологй Имагес“. Дерматологй Имаге Атлас. 2006-йил 15-майда асл нусхадан архивланган.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Hamartoma" dan olindi