Hamdam Zokirov
Ҳамдам Мусажонович Зокиров (ўзбекча: Хамдам Мусожонович Зокиров; 1966-йил 16-сентябр, Риштон, Ўзбекистон ССР) — рус тилида ижод қилган ўзбек шоири.
| Ҳамдам Мусажонович Зокиров | |
|---|---|
| Таваллуди |
16-сентябр 1966-йил |
| Ижод қилган тиллари | Рус тили |
| Фуқаролиги |
 Финландия |
| Йўналиш | Наср, шеърият |
| Жанр | Шоир |
2001-йилдан бери Финландияда (Хелсинки) яшаб ишлайди.
Биография
Ўзбекистон ССР Фарғона вилояти Риштон шаҳрида тожик-ўзбек оиласида туғилган.
Унинг катта бобоси Муҳаммад Шокир Мирзаҳидбоэв 19-аср охири — 20-аср бошларида Риштоннинг мингбошиси (ҳоким, раис) бўлган.
Ҳамдам Зокиров ватани ҳақида гапирди[1]:
… Мен Фарғона водийсининг ҳудуди Ўзбекистон ССРга тегишли бўлган, лекин аҳолисининг аксарияти тожик тилида сўзлашувчи ўша қисмида жойлашган кичик Риштон шаҳрида туғилганман. Болалигимда оила тили бўлган тожик тилида гапира бошладим. Кейин онам 200 минг аҳоли истиқомат қиладиган вилоят маркази Фарғонага кўчиб ўтди, у ерда болалар боғчаси ва маҳалланинг ҳамма жойида асосан рус тили эшитиларди, четдан кузатувчига ғалати туюларди. Бунинг сабаби шундаки, биз асосан русийзабонлар (руслар, беларуслар, украинлар, татарлар, немислар, греклар, корейслар, литвалар, арманлар ва бошқалар) ташриф буюрадиган коммунал ҳудудда яшаганмиз, ўзбеклар эса асосан шаҳар атрофида ёки ан‘анавий жойларда яшаган. Маҳаллалар… Хуллас, онгли ёшдан бошлаб, ўзимни эслай олганим учун русча гапираман, ўйлайман…
18-сонли мактабда ўқиган (Фрунзе массиви, Фарғон шаҳри).
1983-йилдан 1987-йилгача Ленинград олий денгиз муҳандислик мактабида таҳсил олган.
1988—1989-йилларда Тошкент университетининг журналистика факултетида, 1990—1993-йилларда эса Фарғона педагогика институтининг филология факултетида ўқиган, лекин уларни тамомламаган.
„Фарғона ҳақиқати“ газетасида (1988—89), „Театр хабарномаси“ газетасида муҳаррир, Фарғона вилоят рус драма театри адабиёт бўлими мудири (1989—1991), Фарғона вилоят ўлкашунослик музейида кичик илмий ходим (1992—1993) бўлган.
1994-йилдан бери Москвада. У спорт овқатланиши бўйича маслаҳатчи кейин „Биринчи сентябр“ газетасида ва „Филм скриптлари“ журналида муҳаррир бўлиб ишлаган.
У 2001-йилда Финландияга кўчиб ўтган фин илдизларига эга бўлган қизга уйланди. 2006-йилдан бери Хелсинкида яшайди. Икки фарзанди бор.
„Фарғона шеърият мактаби“ муаллифларидан бири (Шамшод Абдуллаев, Олга Гребенникова, Даниил Кислов, Григорий Коэлет ва бошқалар).
Рус тилида ёзади.
„Шарқ юлдузи“ (Тошкент), „Митин журнали“ (Санкт-Петербург), „Знамя“ (Москва) журналларида, „Так как“ (Тошкент), „24 шоир ва 2 комиссар“ (Санкт-Петербург), „Солид Сигн“ (Москва), „Драфт“ (Ню-Ёрк), „Орбит“ (Рига), „Транлит“ (Санкт-Петербург) ва бошқалар журналларда шеърлари чоп этилган.
1996-йилда Санкт-Петербургда „Митиной журнали“ кутубхонасида „Фарғона“ шеърлар китоби нашр этилди.
Асарлари Италия, инглиз, франсуз, фин, латв, венгер, немис, эстон, испан, араб тилларига таржима қилинган.
Ўзбекистон, Россия, Финландия, Италия, Латвия, Эстония, Австрия, Германия, Исроил ва бошқа бир қатор давлатларда ўтказилган фестивал, анжуман ва бошқа адабий тадбирлар иштирокчиси ҳисобланади.
2018-йилда „Янги адабий шарҳ (нашриёт)“ нашриёти „Янги шеърият“ туркумида „Вербатно“ шеърлар китобини нашр этди.
„Фарғона кутубхонаси (Wайбаcк Мачине сайтида 2023-06-29 санасида архивланган)“ ва „Рус Кавафиана (Wайбаcк Мачине сайтида 2023-06-11 санасида архивланган)“ интернет лойиҳалари бошқарувчиси ҳисобланади.
2022-йилда, Россиянинг Украинага бостириб кириши бошланганидан сўнг, у рус ва рус тилидаги нашрларда ўз асарларини нашр қилмасликка қарор қилди[2].
Библиография
- „Фарғона“ (Wайбаcк Мачине сайтида 2023-06-11 санасида архивланган) // Санкт-Петербург: Митин журнали, 1996. — 48 б.
- „Ваҳимадрус каугел мерест“ . Эстон тилида. Пер. Катрин Вали // Таллинна, Ките, 2014. — 68 п.
- „Каукана мерелта. Реунамеркинтöжа Кавафисиин“ . Фин тилида. Пер. Жукка Маллинен, Арви Пертту // Хелсинки, нтамо, 2016. — 116 пп.
- Дословно / Муқаддима С. Завялова. — Москва: Янги адабий шарҳ (нашриёт), 2018. — 192 Билан. — (Янги шеърият). — ИСБН 978-5-4448-0758-3[3].
- Мараканда. Италияда. Пер. Паоло Галвагни // ЛиэтоCолле, 2019
Танқид
Сергей Ташевский, Москва шоири ва адабий муҳаррири[4]: Дўстлар! Янгиликлар кўп, яхши янгиликлар бор. Аввало: „Қўлга олиш“ онлайн танлови ўз ниҳоясига етди, лекин овланган балиқлардан бири чиндан ҳам олтин — бу сизга яхши таниш, шоир, шоир Ҳамдам Зокиров. Периферия янгиликлари рукни. У шеърият йўналишида „Скетчес фор Cавафй“ (биринчи марта „Периферия“да чоп этилган) билан иккинчи ўринни эгаллади ва бугун Хемни шундай ажойиб воқеа билан чин қалбимдан табриклайман! Хайр!
Сергей Тимофеэв, латвиялик рус шоири ва адабиёт арбоби[5]:
Мен бу китобдан иқтибосларни тинимсиз йиғишим мумкин, гўё улар қандайдир саёҳатлар, саёҳатлар, ҳаракатлар, қидирувлар ҳақида гувоҳлик бериш учун жойлаштирилган фотосуратларни аралаштирилганга ўхашайди. Бир вақтнинг ўзида аҳамияциз, шахсий ва муҳим бўлган нуқтаи назардаги ўзгаришлар универсалдир. Мен Ҳамдамни ўқиб, Шамшод Абдуллаев „Фарғона поэтикаси“нинг мазмун-моҳиятини белгилаб берган эски белгини, деярли иэроглифни такрорладим: „Офтобга чўмилган ўша хаёлларнинг қандайдир космополит чалкашликлари“. Ҳамдам Зокиров учун қуёш нурининг тушиш бурчаги ҳам, унинг интенсивлиги ҳам ўзгарган бўлса ҳам. Негаки, муаллиф иссиқлик терлашдан кўра совуқнинг қалтирашига бардош бера оладиган ҳудудларга кўчиб ўтган ва сўзлар айтилгандан кейин яна бир ёки икки йил давомида қалбларда бўладиган жойда. Гарчи маърузачи уларни „ҳеч қандай тузатиш умидисиз, фақат жим қолмаслик учун“ талаффуз қилса ҳам.
Адабий фаолият
2015-йилдан бери кўп қаватли уйлар кўринишида ўтказиб келинаётган Ҳелсингин Арт & Плоw Фестиваали маданий лойиҳаси муаллифи, ташкилотчиси ва бошловчиси (Ёутубе канали).
2016-йилдан бери у ДЖ Ҳем тахаллуси остида ДЖ сифатида мунтазам равишда чиқиш қилиб келади (Ёутубе канали).
Марказий Осиё мусиқасидан подкастлар ва микслар тайёрлайди, ўзбек ва Марказий Осиё машҳур ва жазз мусиқаси тарихи бўйича мақолалар ёзади.
Мисоллар:
— „Ўзбек машҳур мусиқаси“ подкасти
— Марказий Осиё жаззини аралаштирамиз
— „Марказий Осиё жазз тарихига оид эслатмалар“ мақоласи (1-қисм, 2-қисм, 3-қисм).
Манбалар
- ↑ Íгор Владíмирович Кóтюх — русский поэт, переводчик, издател. Хамдам закиров и эго длинная история о родине (Wайбаcк Мачине сайтида 2023-06-13 санасида архивланган). Новиэ облака −4/2011 (61-62) (29.12.2011, Таллинн, Эстония)
- ↑ „Войдите на Фаcебоок“ (ру). Фаcебоок. Қаралди: 2023-йил 18-апрел.
- ↑ „Хамдам Закиров. Дословно“. Новое литературное обозрение. 2018-йил 24-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 8-май.
- ↑ За что поздравляют Хамдама Закирова (Wайбаcк Мачине сайтида 2007-12-06 санасида архивланган) // Журнал „Периферия“, № 30
- ↑ Сергей Тимофеэв. Медленноэ путешествиэ. О стихах Хамдама Закирова (Wайбаcк Мачине сайтида 2023-06-11 санасида архивланган) // Новиэ Облака, Таллинн, Эстония