Hammad ibn Abu Sulaymon
Ҳаммад ибн Абу Сулаймон ((арабча: حماد بن أبي سليمان); 737—738-йил вафот этган) куфалик илк мусулмон ҳуқуқшуноси бўлиб, ҳанафий ҳуқуқ мазҳабининг номи бўлган Абу Ҳанифанинг асосий устози сифатида танилган[1].
Ҳаммад ибн Абу Сулаймон | |
|---|---|
حماد بن أبي سليمان | |
|
Араб хаттотлигида ёзилган Ҳаммод исми | |
| Шахсий маълумотлар | |
| Вафоти |
738 |
| Дини | Ислом |
Ҳаёти
Ҳаммод ҳақидаги мавжуд таржимаи ҳол маълумотлари чекланган. У Муҳаммад пайғамбарнинг саҳобалари орасида бўлган Абу Мусо ал-Аш’арий оиласининг мавлоси (ҳомийси) эканлиги маълум[2]. Отаси бадавлат бўлганлиги сабабли, Ҳаммад ўзини бутунлай фиқҳ илмини ўрганишга бағишлаган. У Куфада Иброҳим ал-Нахоийга шогирд тушган. Ал-Шаъбий қўлида ҳам таълим олган, Ҳасан ал-Басрий, Саид ибн ал-Мусаййиб ва саҳоба Анас ибн Малик билан учрашган бўлса-да, фиқҳ бўйича асосий устози ал-Нахоий бўлган[2]. У ал-Нахоий ҳаётлик пайтидаёқ ҳуқуқий фатволар беришни бошлаган ва 714-йилда устози вафот этгач, унинг илм ҳалақасини (ўқув доирасини) мерос қилиб олган[2].
Ҳаммаднинг фиқҳ илми, бу борада ал-Нахоийга эргашган ҳолда, ҳукмларнинг асосий сабабларини (иллат) тушуниш ва раъйга асосланарди. Турли ривоятларда, Ҳаммадни ҳуқуқий қиёс (қияс) усулидан фойдалангани учун оломон масхара қилгани тасвирланган.
Абу Ҳанифа ўн саккиз йилдан йигирма йилгача Ҳаммаднинг ҳалақасига қатнашиб, охир-оқибат қобилияти туфайли тўғридан-тўғри Ҳаммаднинг олдида ўтириш имтиёзига эга бўлди[1]. Абу Ҳанифа – Ҳаммад – Нахоий иснолари „олтин Куфон занжири“ сифатида қаралади. Ҳаммад 738-йилда Куфада вафот этди. Шундан сўнг Абу Ҳанифа ўз халақасига бошчилик қилган ва устози шарафига ўғлига Ҳаммад деб исм қўйган[1].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Янагиҳаши, Ҳироюки, „Абū Ḥанīфа“, Энcйcлопаэдиа оф Ислам Тҳреэ Онлине (инглизча), Брилл, қаралди: 2024-12-21
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Арас, Меҳмет Öзгü „ҲАММÂД б. ЭБÛ СÜЛЕЙМАН“ (тр). ТДВ İслâм Ансиклопедиси. Қаралди: 2024-йил 21-декабр.