Hamriyat

Ҳамрият (араб.خمريات ‎, перс.‎خمریه — вино шеърияти) — шароб тараннумига бағишланган шеърий жанр. Бу мавзу исломгача бўлган араб шеъриятининг илк даврида пайдо бўлган. Дастлаб қасиданинг ажралмас қисми сифатида, масалан, ал-Аший ва Амр ибн Кулсумда.. Жанрнинг келиб чиқиши кўп жиҳатдан ал-Ҳира шаҳри — Лахмид давлатининг пойтахти — анъанавий насронийлик мавжуд бўлган шаҳар билан боғлиқ. Маданият Ҳиро мактабининг энг машҳур шоири Ади ибн Зайд деб тан олинган. Ал-Ахтал шеъриятида янада ривожланиб, Абу Нувос ижодида ўзининг юксак чўққисига кўтарилиб, уни алоҳида жанрга айлантирган.

Абу Нувос ижодидаги вино-гедоник мавзунинг яна бир манбаи, шубҳасиз, шаробни улуғлаган исломгача бўлган форс шеърияти бўлиши мумкин. Янги форс шеъриятида бу мавзу Рудакий, Хайём ва уларнинг замондошлари ижодида, кейинчалик мусамматнинг строфик шаклида ичимлик қўшиқлари сиклини яратган Фаррохий ва айниқса, Менучеҳрий шоирларнинг девонларида учрайди. Келажакда шароб шеърияти форс тилидаги адабиётда дунёвий қасиданинг муҳим элементи бўлиб қолаверади. Сўфий шеъриятида шароб мавзуси аллегорик маъно касб этган.

ВИ-ИХ асрлар даврида жанрнинг шаклланиш босқичлари бутун араб шеърий тизимининг эволюциясини ўзида акс эттирган ва адабий ижод тамойилларини тушунишдаги ўзгаришлар туфайли юзага келган. Исломгача бўлган даврда унинг илк белгилари белгилаб берилган индивидуал-муаллифлик тамойилининг шаклланиши билан асарлар услуби ҳам аста-секин ўзгариб борди. Айниқса, шоирлар образли нутқ воситаларига кўпроқ эътибор бера бошладилар. Услубнинг ривожланишига яна бир муҳим омил, яъни шеърият функциясининг ўзгариши таъсир кўрсатди. Агар дастлабки босқичда оғзаки шеър „ижтимоий хотиранинг махсус тури“ бўлса ва „умумжаҳон ишончли билим“ (П П. А. Грязневич атамалари) вазифасини бажарган бўлса, вақт ўтиши билан у янги, асосан эстетик мезонлар билан тартибга солина бошлайди. Шеърий матн воқелик билан идентификациядан унинг намойишига ўтади. Муаллифнинг маҳорати асарнинг ҳақиқийлиги билан эмас, балки воқеликни, бадиий фантастикани узатиш маҳорати билан белгиланади. Ахлоқий мезонларни адабий ва эстетик мезонлардан ажратиш шароб шеърияти билан бевосита боғлиқ эди. Шеъриятдаги эстетик омилнинг ахлоқдан ажралганлиги туфайли ҳақиқатда қораланган қадрият ўрнини тубдан ўзгартириш хусусиятига эга бўлган ҳамрият таърифининг асосий обекти ҳар бир нарсага эга эди.

Ҳаволалар

ҳттпс://ру.м.wикипедиа.орг/wики/%Д0%А5%Д0%Б0%Д0%БC%Д1%80%Д0%Б8%Д0%Б9%Д1%8Ф%Д1%82