Harbiy byudjet
| <тимелине>
ИмагеСизе = wидтҳ:ауто ҳеигҳт:250 баринcремент:50 ПлотАреа = лефт:50 боттом:15 топ:10 ригҳт:20 АлигнБарс = жустифй ДатеФормат = йййй Период = фром:0 тилл:711 ТимеАхис = ориэнтатион:вертиcал СcалеМажор = унит:еар инcремент:50 старт:0 ПлотДата= cолор:блуэ wидтҳ:25 бар:УСА фром:старт тилл:701 бар:Чина фром:старт тилл:134 бар:Руссиа фром:старт тилл:71 бар:УК фром:старт тилл:62 бар:Франcе фром:старт тилл:61 бар:Жапан фром:старт тилл:54 бар:СаудиАрабиа фром:старт тилл:48 ТехтДата = пос:(0,0) техт:УС$ Бн </тимелине> |
| 2011-йилда дунёдаги энг яхши етти ҳарбий бюджет |
Ҳарбий бюджет, ҳарбий бюджет ёки мудофаа бюджети — давлат қуролли кучларини сақлаш ва такомиллаштириш учун мўлжалланган давлат харажатлари миқдори саналади.
Илгари ҳарбий бюджетга фақат қуруқликдаги кучлар учун давлат харажатлари киритилган..
Давлатнинг ҳарбий бюджети кўпинча уларнинг ҳокимият органлари фикрига кўра, давлат хавфсизлигига дучор бўлган таҳдидлар даражасини акс эттиради. Бюджет ҳажми давлатнинг ҳарбий фаолиятни молиялаштириш қобилиятини ҳам тавсифлайди, бу давлат иқтисодиётининг ҳажмига, ҳукумат ва давлат аҳолисининг бошқа бюджет харажатларига нисбатан ҳарбий фаолиятни молиялаштиришни афзал кўришига боғлиқ. Одатда , ҳарбий бюджет ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари ва фахрийларни реабилитация қилиш харажатларини ўз ичига олмайди ва ҳарбий бюджет ҳисоблаш жадвалида қўшилмайди.
Стокголм тинчлик тадқиқот институти маълумотларига кўра, 2011-йилда дунёда ҳарбий харажатлар 1,74 триллион АҚСҲ долларини ташкил қилган[1] (жаҳон ялпи ички маҳсулотининг 2,5% га яқин). 2020-йил малумотларига кўра инсониятнинг ҳарбий ҳаражатлари 2 триллон долларга яқинлашган[2].
Ҳарбий бюджетлар 2020
МИСИ маълумотларига кўра
| Жой | Давлат | Харажатлар (миллиард доллар) |
|---|---|---|
 Америка Қўшма Штатлари
|
||
 Хитой
|
||
 Саудия Арабистони
|
||
 Россия
|
||
 Ҳиндистон
|
||
 Буюк Британия
|
||
 Франсия
|
||
 Япония
|
||
 Германия
|
||
 Жанубий Корея
|
Ҳарбий бюджетлар 2011-СИПРИ қўлланмаси
| Даража | Мамлакат | Ҳарбий бюджет (миллиард доллар) | Глобал улуш |
| — | Дунёда жами | 1739 | 100 % |
| 1 |  АҚСҲ
|
711 | 40.9 % |
| 2 |  Хитой
|
138 | 7.9 % |
| 3 |  Россия
|
70.2 | 4.0 % |
| 4 |  Франсия
|
64.6 | 3.7 % |
| 5 |  Япония
|
60.8 | 3.5 % |
| 6 |  Буюк Британия
|
60.3 | 3.5 % |
| 7 |  Ҳиндистон
|
49.6 | 2.9 % |
| 8 |  Саудия Арабистони
|
48.5 | 2.8 % |
| 9 |  Германия
|
48.1 | 2.8 % |
| 10 |  Бразилия
|
36.9 | 2.1 % |
Тарихий маълумотлар
1897-йил
| Ҳарбий бюджет қиёсий жадвали | ||
|---|---|---|
| Давлат | қуролли кучларга йиллик харажатлар | Аҳоли жон бошига |
| Австрия-Венгрия | 169 469 000 | 3.81 |
| Англия | 229 515 000 | 5.76 |
| Германия | 290 955 000 | 5.57 |
| Россия | 284 379 994 | 2.50 |
| Франсия | 236 515 000 | 5.76 |
1898-йил феврал ойидаги шанба шарҳи штатларнинг бутун бюджетига нисбатан штатларнинг ҳарбий бюджетлари тўғрисида қуйидаги маълумотларни тақдим этди:
- АҚШ: 17%
- Россия империяси: 21%
- Франсия: 27%
- Британия империяси: 39% (40 миллион фунт ёки 2,5% ЯИМ)
- Германия империяси: 43%
- Япония империяси: 55% (132 миллион иена)
2003-йил
2004-йилда чоп этилган қўлланмада Стокголм тинчлик тадқиқот институти 2003-йилда НАТО аъзолари томонидан ҳарбий техника хариди 11%га ошганини кўрсатди. Баъзи штатларда ҳарбий бюджет Совуқ уруш даврида кузатилган даражага кўтарилди. АҚШнинг ҳарбий бюджети ушбу штатлар рўйхатида биринчи ўринни эгаллади ва 47 тани ташкил этди. 2003-йилда дунёдаги барча ҳарбий харажатларнинг 415 миллиард доллар ни ташкил этди. Ироқ уруши учун қўшимча маблағлар ва унга боғлиқ бўлган 83 миллиард долларлик харажатлар ҳарбий бюджетдаги ўсишнинг асосий қисмини, қолганлари эса атиги 3,5 миллиард долларни ташкил этди.
Буюк Британия, Франсия, Германия ва Италиянинг ҳарбий бюджети 15% га яқин дунёдаги барча ҳарбий харажатларнинг Франсия ва Буюк Британия нафақат АҚШнинг тегишли технологик даражадаги ҳарбий операцияларида қатнашиш, балки ўзларининг мустақил ҳарбий кампанияларини (масалан, Ливияда бўлиб ўтган) ўтказиш учун қурол ва ҳарбий техника сотиб олишни кўпайтирдилар.
2003-йилда НАТОга аъзо бўлмаган давлатлар орасида Япония ҳарбий эҳтиёжлар учун 46,9 миллиард доллар, Хитой 32,8 миллиард доллар ва Россия 13 миллиард доллар сарфлади.
Манбалар
- ↑ Тҳе 15 cоунтриэс wитҳ тҳе ҳигҳест милитарй эхпендитуре ин 2011 // СИПРИ. Архивировано 28 июл 2013 года.
- ↑ [кун.уз „Қудратли давлатларнинг 2020-йилги ҳарбий харажатлари ма'лум қилинди“] (2021-йил 26-феврал). 2022-йил 9-августда асл нусхадан архивланган.
Адабиёт
- Хозяйство воэнноэ // Энсиклопедический словар Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Ҳаволалар
- СИПРИ ҳарбий харажатлар маълумотлар базаси.
- Қуролларни назорат қилиш ва тарқатмаслик маркази.
- Ҳарбий Будгет.инфо. АҚШ мудофаа бюджети ҳақида маълумот ва янгиликлар.