Ziyosfera

Hasaka

Ҳасака (арабча: الحسكة‎‎) — Суриянинг шимоли-шарқий қисмидаги шаҳар. Ҳасака муҳофазасининг маъмурий маркази.

Ҳасака

ٱلْحَسَكَة
Ҳесеке
ܚܣܝܟܐ
Шаҳар
36°30′42″Н 40°44′32″Э / 36.51167°Н 40.74222°Э / 36.51167; 40.74222
Мамлакат Сурия
муҳофаза Ҳасака
округ Ҳасака
Ҳукумат
Маркази баландлиги 300 м
Расмий тил(лар)и араб тили
Аҳолиси
 (2023)
 422,445[1]
Вақт минтақаси УТC+3
Телефон коди +963 52
Hasaka xaritada
Hasaka
Ҳасака

Тарихи

2007-йилда Cитадел тепалигидаги қазишмалар. Орқа фонда Франсиянинг Сурия мандати давридаги казармани кўриш мумкин.

Франсуз оссурияшуноси Доминик Чарпин шаҳар марказидаги қадимий тепаликни Қирдаҳат шаҳри эканлигини аниқлаган[2]. Яна бир эҳтимолга кўра, бу шаҳар яқинида оромийлар билан жанг қилган Оссурия шоҳи Ашур-бел-кала тилга олган қадимий Магарису шаҳри бўлган[3]. „Магарису“ этимологияси оромийчадан (мгрйс илдизидан олинган) бўлиб, „яйлов“ деган маънони билдиради[4]. Шаҳар Оссурия шоҳлари Тукулти-Нинурта ИИ ва Ашурнасирапал ИИ томонидан босиб олинган оромийларнинг Бит-Яҳири давлатининг пойтахти эди[5].

Қазишмалар натижасида Ўрта Оссурия, Византия ва Ислом даврига оид материаллар топилган. Босқинчиликнинг охирги даражаси ХВ асрда тугайди[6]. 1500 йиллик давр Ўрта Оссурия ва Византия даражаларини ажратади[7].

Атрофда шаҳардан 7,6 километр шимолда жойлашган Талл Сулаймоний каби бошқа кўплаб археологик тепалар мавжуд.

Усмонийлар даврида шаҳар аҳамияциз эди[8]. Бугунги аҳоли пункти 1922-йил апрел ойида франсуз ҳарбий пости сифатида ташкил этилган бўлиб, у тез орада шаҳарга айланди[8]. Суриянинг шимолида янги шаҳарлар барпо этиш Франсия мандати маъмурияти томонидан зарур деб топилди, чунки Туркия Республикаси ташкил этилгандан кейин барча йирик иқтисодий марказлар Туркияга ўтиб кетган эди[8]. Усмонли империясида арман геноциди ва Оссурия геноцидидан сўнг, кўплаб қочқинлар қувилганидан кейин ҳудудга қочиб кетишди ва 1920-йилларда уни ривожлантиришга киришдилар.

Франсия мандати даврида Симеле қирғини пайтида Ироқдаги этник тозалашдан қочган оссурийлар 1930-йилларда Хобур дарёси бўйида кўплаб қишлоқлар қурдилар[9]. Ўша пайтда франсуз қўшинлари Cитадел тепалигида жойлашган эди. 1942-йилда Ал-Ҳасакада 7835 нафар аҳоли, бир нечта мактаблар, иккита черков ва ёқилғи қуйиш шохобчаси бор эди[манба керак]. Янги шаҳар 1950-йиллардан бошлаб минтақанинг маъмурий марказига айланди. Қамишли ва Ал-Ҳасака шаҳарларидаги иқтисодий юксалиш 1960-йилларда бошланган ирригация лойиҳалари натижаси бўлиб, Сурия шимоли-шарқини пахта экиладиган ҳудудга айлантирган.

1993-йил 23-мартда Ал-Ҳасака марказий қамоқхонасида маҳбуслар у ердаги шароитга норозилик билдирганидан сўнг катта ёнғин содир бўлди, натижада 61 маҳбус ҳалок бўлди ва 90 киши яраланди. Ҳибсга олинганлар полиция бошлиғи ва Сурия кучларини ўт қўйганликда айблади. Ҳукумат беш маҳбусни айблади ва улар 1993-йил 24-майда қатл этилди[10][11].

Галерея

  • Avliyo Georgiy suryoniy pravoslav sobori
    Авлиё Георгий сурёний православ собори
  • Xaldean katolik cherkovi
    Халдеан католик черкови
  • Tell Hajjar mahallasi
    Телл Ҳажжар маҳалласи

Манбалар

  1. ↑ „wорлд популатион ревиэw“. Ал Ҳасакаҳ популатион Эстимате 2023. wорлд популатион ревиэw. 2024-йил 12-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 11-май.
  2. ↑ Ҳартмут Кüҳне. Дūр-Катлимму 2008 анд Беёнд, 2010 — 41-бет. ИСБН 9783447062091. 
  3. ↑ Тревор Брйcе. Тҳе Роутледге Ҳандбоок оф тҳе Пеоплес анд Плаcес оф Анcиэнт Wестерн Асиа: Тҳе Неар Эаст фром тҳе Эарлй Бронзе Аге то тҳе фалл оф тҳе Персиан Эмпире, 2009 — 439-бет. ИСБН 9781134159079. 
  4. ↑ Америcан Университй оф Беирут. Ланд тенуре анд соcиал трансформатион ин тҳе Миддле Эаст, 1984 — 5-бет. ИСБН 9780815660712. 
  5. ↑ Антти Лаато. А Стар ис Рисинг: Тҳе Ҳисториcал Девелопмент оф тҳе Олд Тестамент Роял Идеологй анд тҳе Рисе оф тҳе Жеwиш Мессианиc Эхпеcтатионс, 1997 — 107-бет. ИСБН 9780788504204. 
  6. ↑ „انهاء أعمال التنقيب في "تل الحسكة" الأثري“. эсйриа.сй (2009). Қаралди: 2015-йил 18-август.
  7. ↑ „أخيراً نطق تل "الحسكة" الأثري“. эсйриа.сй (2009). Қаралди: 2015-йил 18-август.
  8. ↑ 8,0 8,1 8,2 Счмидингер, Тҳомас. Криэг унд Револутион ин Сйрисч-Курдистан: Аналйсен унд Стиммен аус Рожава (де). Манделбаум Верлаг, 2017-03-22 — 63-бет. ИСБН 978-3-85476-665-0. 
  9. ↑ Фернандез, Алберто М. (1998). „Даwн ат Тел Тамир: Тҳе Ассйриан Чристиан Сурвивал он тҳе Кҳабур Ривер“ (ПДФ). Жоурнал оф Ассйриан Аcадемиc Студиэс (ЖААС). 12-жилд, № 1.
  10. ↑ „بعد 28 عاماً على حريق سجن الحسكة أهالي 61 ضحية مازالوا بانتظار تحقيق العدالة“ (2021-йил 25-март).
  11. ↑ „Рефwорлд | Сйриа: Wҳетҳер а фире wас сет ат Ҳасака присон он 24 Марч 1993 киллинг ароунд 60 пеопле“.

Адабиётлар



"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Hasaka" dan olindi