Ҳасан Кофий Прушчак (1544-йил ноябр/декабр – 1615-йил 9-октябр) босниялик ҳанафий олими, файласуф, тарихчи, ёзувчи, шоир, мотуридий илоҳиётчиси, филолог ҳамда Босния ва Истанбулда таҳсил олган “қози” (қози) эди. “Оқҳисорий” ва “Боснавий” нисбалари билан ҳам танилган[3][4]. У ХВИ аср ва ХВИИ аср бошларида минтақа илмий, маданий ва интеллектуал ҳаётининг энг муҳим арбоби, шунингдек, босниялик энг таниқли мутафаккирлардан бири ҳисобланади[3].

Ҳасан Кофий Прушчак
Таваллуди 1544[1]
Прусак, Босния
Вафоти 1615[2]
Прусак, Босния
Касби Файласуф, тарихчи, ёзувчи, шоир, мотуридий илоҳиётчиси
Дини Ислом, ҳанафий мотуридий

Таваллуди

1544-йилда Прусак (Оқҳисор)да туғилган, Истанбулда таҳсил олган, 1583-йилдан Прусак қозиси бўлган[3][5].

Асарлари

“Усул ал-ҳикам фи низом ал-олам” (Олам низоми ҳақидаги ҳикмат асослари) асари унинг ўн еттита асари ичида энг муҳими ҳисобланади. Бу асарда Прушчак ўша даврдаги Усмонли империясининг асосий масалаларини кўриб чиқади. Асарнинг мақсади: “ҳукмдорларга ёрдам бериш, вазирларга йўл-йўриқ кўрсатиш, доноларга намуна бўлиш ва камбағалларга мадад бўлиш” эди[3]. У, шунингдек, калом бўйича “Равзот ал-жаннат”, “Азҳор ар-равзот”, “Нур ал-яқин фи усул ад-дин”, фиқҳ бўйича “Самт ал-вусул”, “Сайф ал-қузот”, биографик жанрда “Низом ал-уламо” каби асарлар битган.

Ҳаёти

Прушчак Босниянинг Донжи Вакуф шаҳри яқинидаги Прусак қишлоғидан келиб чиққан. У Истанбулга кўчиб кетишдан олдин Прусакдаги бошланғич мактабда тўққиз йил ўқиган. 1575-йилда у ўз шаҳрига қайтиб келган. 1591-йили Маккага ҳажга борган.

Манбалар