Hasan al-Askariy
Ҳасан ал-Аскарий (арабча: الحَسَن بْن عَلِيّ ٱلْعَسْكَرِيّ; тах. 844–874) – ислом пайғамбари Муҳаммаднинг авлоди. Ўн икки имомнинг ўн биринчи имоми сифатида эътироф этилади, отаси Али ал-Ҳодийдан кейин имомлик мақомига эга бўлган. 844-йилда Мадинада туғилган ва 848-йилда отаси билан бирга Самаррага олиб кетилган ва Аббосий халифалари томонидан қатъий назорат остида сақланган. Гарчи Ҳасан ва унинг отаси сиёсий жиҳатдан фаол бўлмаган бўлсалар-да, улар вафотларига қадар доимий кузатув остида бўлган. 868-йилда Али ал-Ҳодийнинг вафотидан сўнг, унинг издошларининг аксарияти Ҳасан ал-Аскарийни навбатдаги имом сифатида тан олган. Аммо халифалар томонидан ал-Аскарийнинг шиалар билан тўғридан-тўғри алоқа ўрнатиши чекланган, шунинг учун Ҳасан издошларига махсус вакиллар тармоғи орқали мурожаат қилган. Ҳасан ал-Аскарий 873–874-йилларда тахминан 28 ёшида Самаррада вафот этган ва отасининг қабри ёнига дафн этилган. Кейинчалик бу жой шиаларнинг муқаддас зиёратгоҳларидан бири ал-Аскарий мақбарасига айланган. Шиалик манбаларида ал-Аскарийнинг (шунингдек, отасининг) ўлимида Аббосийлар айбдор қилинган. Ҳасан ал-Аскарийга Қур’они каримнинг илк шиа тафсирларидан бири ҳам нисбат берилади.
Ҳасан ал-Аскарий ٱلْحَسَن ٱلْعَسْكَرِيّ Ўн икки имомнинг ўн биринчи имоми | |
|---|---|
| Шахсий маълумотлар | |
| Таваллуди |
ҳижрий 232-йил Рабиуссони ойининг 8-куни (тахминан милодий 844-йил) |
| Вафоти |
ҳижрий 260-йил Рабиулаввал ойининг 8-куни (тахминан 1-январ 874-йил (27 ёшда)) Самарра, Аббосийлар халифалиги |
| Ўлим сабаби | заҳарланган (Ўн икки имом манбаларига кўра Аббосийлар амалдори томонидан) |
|
Ал-Аскарий зиёратгоҳи Самарра, Ироқ 34°11′54.5″Н 43°52′25″Э / 34.198472°Н 43.87361°Э | |
| Дини | Ислом |
| Турмуш ўртоқ(лар)и | Наржис (баҳсли) |
| Фарзандлари |
|
| Ота-онаси |
|
| Қариндошлар |
Жаъфар (акаси) Муҳаммад (акаси) |
Номлари
Ҳасан ибн Али ас-Сомит, ал-Ҳодий ва аз-Закий номлари билан танилган, бироқ асосан, ал-Аскарий номи билан машҳур бўлган. Бу лақаб унга деярли бутун ҳаёти давомида Аббосийлар халифалиги пойтахти Бағдод яқинидаги Самарра шаҳрида қамоқда сақлангани сабабли берилган[1]. Ўн икки имомдан саккизинчиси бўлган Али ар-Ризонинг набираси сифатида Ҳасан ўз замондошлари орасида Ибн ар-Ризо (Ризонинг ўғли) номи билан ҳам танилган[2].
Манбалар
Ҳаволалар
| Шиалик унвонлари | ||
|---|---|---|
| Олдингиси | Ўн икки имомнинг ўн биринчи имоми 868–874 |
Кейингиси |