Hasan ibn Hasan

Ал-Ҳасан ибн ал-Ҳасан
Ал-Ҳасан ибн ал-Ҳасан; Зайдийларнинг 4-имоми
	الْحَسَنِ بْنِ الْحَسَنِ
Шахсий маълумотлар
Таваллуди	Ҳасан ал-Мутҳанна; тах. 661
Вафоти	тах. 715
	Бақиъ қабристони, Мадина
Дини	Ислом
Миллати	Рошидун халифалиги
Турмуш ўртоқ(лар)и	Фотима бинту ал-Ҳусайн; Рамла бинту Саид ибн Зайд; Ҳабиба ар-Румийя;
Фарзандлари	Абдуллоҳ ал-Маҳд; Иброҳим ал-Ғамр; ал-Ҳасан ал-Мусаллас; Жаъфар; Довуд; Муҳаммад; Руқайя; Зайнаб;
Ота-онаси	Ҳасан ибн Али (отаси); Хавла бинту Манзур (онаси);
Қариндошлар	Зайд ибн Ҳасан ибн Али (акаси) ; Ҳасан ибн Зайд ибн Ҳасан (жияни); Қосим ибн Ҳасан (укаси) ; Абдуллоҳ ибн Ҳасанибн Али (укаси) ; Бишр ибн Ҳасан (укаси) ; Абу Бакр ибн Ҳасан ибн Али (укаси) ; Талҳа ибн Ҳасан (бротҳер) ; Фотима бинти Ҳасан (синглиси) ; Ҳусайн ибн Али (амакиси) ; Муҳаммад ибн ал-Ҳанафийя (ўгай амакиси)

}} Абу Муҳаммад ал-Ҳасан ибн ал-Ҳасан ибн Али ал-Ҳошимий (арабча: أَبُو مُحَمَّد الْحَسَنِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِي ٱلْهَاشِمِي‎‎, тахаллуси Ҳасан ал-Мутҳанна; тах. 661—715) ислом уламоси ва илоҳиёцҳунос. Ҳасан ибн Али ва Хавла бинту Манзурнинг фарзанди. Тўртинчи халифа Алининг (ҳ. 656–661) набираси ва ислом пайғамбари Муҳаммаднинг эвараси бўлган.

Ал-Ҳасан ибн ал-Ҳасан Умавий халифа ал-Волид И билан замондош бўлган.

Ҳаёти

Ҳасан тах. 661-йил Мадинада туғилган. Отаси Ҳасан ибн Али ислом пайғамбари Муҳаммаднинг набираси бўлиб, 661-йилда қисқа муддат халифалик қилган^[1]^[2]. Ҳасаннинг онаси Хавла бинту Манзур Бану Фазора етакчиси Манзур ибн Забаннинг қизи бўлган^[3]^[4].

Ҳасан ибн Мусанно Карбало жангида иштирок этган. Аҳмад ибн Иброҳим Ҳасаний ҳақида Абу Миҳнафдан келган ривоятга кўра, ўша пайтда Ҳасаннинг ёши ўн тўққиз ёки йигирмада бўлган^[5].

Ал-Ҳасан Ашуро кунида^[6]^[7] Имом Ҳусайн ёнида жанг қилиб, яраланган ва асир олинган. Ҳасанни тоғаси Асмо ибн Хорижа Фазорий қутқариб қолган. Куфада даволаниб, тузалгач, Мадинага қайтган^[8].

Ривоятларга кўра, Ҳасан ибн Ҳасаннинг амакиси Ҳусайн ибн Али унга ўзининг икки қизидан бирини, Сукайна ёки Фотимани, хотинликка танлаш имкониятини берган экан. Ҳасан жуда уялиб, бувиси Фотимаи Заҳрога ўхшагани учун Фотимани танлашга қарор қилган^[9].

Халифа ал-Волид мактублар орқали ал-Ҳасан ибн Ҳасан билан ёзишмалар олиб борган^[10].

Болалари

Саййид ибн Товус Ҳасан ибн Ҳасан ва Имом Ҳасаннинг айрим фарзандлари фазилати ва олийжаноблиги ҳақида шундай ёзади: „Бу шундай зотларки, уларнинг юксак мақоми ва фазилатларини барча мусулмонлар эътироф этганлар“.

Имом Ризодан ривоят қилинган Имом Ҳасан ва Имом Ҳусайн авлодларининг давом этиши ҳақидаги ривоятнинг бир қисмига кўра, Ҳасан ал-Мусанно кўп фарзанд кўрган ва Имом Ҳасаннинг авлодлари Ҳасан ва Зайд исмли яна бир укаси орқали давом этган деб тахмин қилинади. Зайднинг Ҳасан исмли ўғли бор эди. Бундан ташқари, Ҳасан ал-Мусаннонинг Фотима бинту Ҳусайндан Абдуллоҳ ал-Маҳд, Иброҳим ал-Ғамр ва Ҳасан ал-Мусаллас исмли ўғиллари, Умму ал-Валаддан Жаъфар ва Довуд, Рамла бинту Саид ибн Зайддан Муҳаммад туғилган. Улар Имом Ҳасаннинг учинчи авлодини давом эттирганлар^[11].

Насаб жиҳатидан устун бўлишса-да, Ҳасаннинг авлодлари (зайдийлар ва Яман имомлари мустасно) имомлик учун жиддий даъво қила олишмади. Қолаверса, кейинчалик кўпчилик суннийликка ўтди. Бану Қатода ва Ҳошимийлар сулоласи ўзларини Ҳасандан келиб чиққан деб ҳисоблайдилар.

Манбалар

↑ Ҳасан Мутҳана (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-01-11 санасида архивланган) гҳадеэр.орг Ретриэвед 11 Оcт 2018
↑ Тҳе даугҳтер оф Имам Ҳуссаин (Wайбаcк Мачине сайтида 2025-06-02 санасида архивланган) исламиcблессингс.cом Ретриэвед 11 Оcт 2018
↑ Маделунг 1997, с. 380–384.
↑ Тҳе марриаге оф Ҳасан ал-Мутҳанна меҳрнеwс.cом Ретриэвед 11 Оcт 2018
↑ Ṭабарī, Тāрīкҳ ал-умам, вол. 5, п. 469.
↑ Ҳасан Мутҳана (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-01-11 санасида архивланган) гҳадеэр.орг
↑ Тҳе даугҳтер оф Имам Ҳуссаин (Wайбаcк Мачине сайтида 2025-06-02 санасида архивланган) исламиcблессингс.cом
↑ Ḥасанī, ал-Маṣāбиҳ, п. 379; Муфīд, ал-Иршāд, вол. 2, п. 25.
↑ Тҳе иссуэ оф Ҳасан ал-Мутҳаннаъс марриаге то Имам Ҳуссаинъс даугҳтер меҳрнеwс.cом Ретриэвед 11 Оcт 2018
↑ Маршам 2022, с. 38.
↑ Энcйcлопаэдиа оф Ислам (Сеcонд нашри). дои:10.1163/1573-3912_ислам_cом_0318.

Адабиётлар

Маршам, Андреw „Киншип, Дйнастй, анд тҳе Умайядс“, . Тҳе Ҳисториан оф Ислам ат Wорк: Эссайс ин Ҳонор оф Ҳугҳ Н. Кеннедй. Леиден: Брилл, 2022 — 12–45-бет. ИСБН 978-90-04-52523-8.
Маделунг, Wилферд. Тҳе Суccессион то Муҳаммад: А Студй оф тҳе Эарлй Cалипҳате. Cамбридге Университй Пресс, 1997. ИСБН 978-0-52-164696-3.

[1] Ҳасан Мутҳана (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-01-11 санасида архивланган) гҳадеэр.орг Ретриэвед 11 Оcт 2018

[2] Тҳе даугҳтер оф Имам Ҳуссаин (Wайбаcк Мачине сайтида 2025-06-02 санасида архивланган) исламиcблессингс.cом Ретриэвед 11 Оcт 2018

[FOOTNOTEMadelung1997380–384-3] Маделунг 1997, с. 380–384.

[4] Тҳе марриаге оф Ҳасан ал-Мутҳанна меҳрнеwс.cом Ретриэвед 11 Оcт 2018

[5] Ṭабарī, Тāрīкҳ ал-умам, вол. 5, п. 469.

[6] Ҳасан Мутҳана (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-01-11 санасида архивланган) гҳадеэр.орг

[7] Тҳе даугҳтер оф Имам Ҳуссаин (Wайбаcк Мачине сайтида 2025-06-02 санасида архивланган) исламиcблессингс.cом

[8] Ḥасанī, ал-Маṣāбиҳ, п. 379; Муфīд, ал-Иршāд, вол. 2, п. 25.

[9] Тҳе иссуэ оф Ҳасан ал-Мутҳаннаъс марриаге то Имам Ҳуссаинъс даугҳтер меҳрнеwс.cом Ретриэвед 11 Оcт 2018

[FOOTNOTEMarsham202238-10] Маршам 2022, с. 38.

[11] Энcйcлопаэдиа оф Ислам (Сеcонд нашри). дои:10.1163/1573-3912_ислам_cом_0318.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]