Hashim Shoh
Ҳашим Шоҳ (панжобча ہاشم شاہ (шоҳмухи), ਹਾਸ਼ਿਮ ਸ਼ਾਹ (гурмухи); т. 1735, в. 1843) – Панжоб ёзувчиси ва сўфий[1] шоир бўлиб, энг кўп Сасси Пуннун (ёки Сасси Панҳу) қиссаси билан танилган. Унинг оиласи муқаддас шаҳар Мадинадан Панжобга, Ҳиндистонга кўчиб келган ва у ерда Ажнала теҳсилидаги энг катта қишлоқ Жагдев Каланда яшай бошлаган. Ҳашим Шоҳ 1735 ёки 1752-йилда Жагдев Каланда туғилган ва бутун умрини шу қишлоқда ўтказган[2]. У „Кисса Кав“ деб аталадиган учта қисса ёзган: Сасси Пунну, Соҳни Маҳивал ва Фарҳод ва Ширин.
| Ҳашим Шоҳ | |
|---|---|
| Асл исми | ہاشم شاہ |
| Таваллуди |
1735 ёки 1752 Жагдев Калан, Амрицар, Панжоб |
| Вафоти |
1843 (108 ёшда) ёки 1823 Ажнала қишлоғи Жагдев Калан, Амрицар тумани, Панжоб |
| Қариндошлари |
Муҳаммад Шариф (отаси) Ражни Май (онаси) |
Ҳашим оилавий анъана бўлган ҳикмат (табиблик), маслаҳат бериш ва пири-муридидан ташқари, тирикчилик учун дурадгорлик ҳам қилган. Маҳаража Ранжит Синг ва унинг сарой аъёнлари Ҳашимни ҳомийликлари билан қўллаб-қувватлагач, у дурадгорлик касбидан воз кечди. Шундан сўнг у бутун умрини маънавий камолот ва сўфиёна (ирфоний) шеърият яратишга бағишлади.
Ҳашим Шоҳнинг шеърияти ўзига хосдир. Ўз даврининг энг яхши шоирларидан бири сифатида тан олинган ва издошлари томонидан у ҳақда кўплаб китоблар ёзилган. Унинг шеъриятида тасвир ва баъзан ғамгинлик оҳанги акс этувчи муайян услуб мавжуд. У „Сасси Пунну“ни ҳикоя қилган усул унинг сўзларидаги чуқурлик ва беқиёс қобилиятидан далолат беради.
Сўфийлик[3] Ҳашим оиласида давом этиб келган. У, отаси ва бобоси пири-муриди амалиётини олиб борган. У сўфийликни мустаҳкам эътиқод сифатида қабул қилган. Унинг панжобча шеърияти юксак даражадаги ирфонийлик билан жаранглайди ва рамзий тарзда Илоҳий муҳаббат ҳақида деб талқин қилиниши мумкин.
Ҳашим 1843 ёки 1823-йилда Ажналада вафот этган ва ҳар йили Урс ўтказиладиган Наровал туманидаги Тҳарпал қишлоғига дафн этилган. Урс ҳар йили Жетҳ ойининг 21-куни атрофида (май охири – июн бошларида) ўтказилади[4].
Асарлари
Унинг шеърий асарларида вазн панжобча бўлса-да, луғатида ҳинд, форс ва араб сўзлари кўп учрайди. У қуйидаги китобларни ёзган:
- Қисса Ширин Фарҳод
- Қисса Соҳни Маҳивал
- Қисса Сасси Пуннун
- Гян Пракаш
- Доҳре
Манбалар
- ↑ Сингҳ, Др Гурмеэт. Суфи Поэт Ҳашим Шаҳ Пунжаби Литературе (эн). К.К. Публиcатионс, 2021-09-11. Қаралди: 2024-йил 2-январ.
- ↑ „ਹਾਸ਼ਮ - ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ“ [Ҳашим] (Пунжаби). пунжабипедиа.орг. Қаралди: 2022-йил 21-август.
- ↑ CҲОПРА, Мр Р. М.. ГРЕАТ СУФИ ПОЭТС ОФ ТҲЕ ПУНЖАБ (эн). Анурадҳа Пракашан, 2023-04-07. ИСБН 978-93-91873-77-6. Қаралди: 2024-йил 2-январ.
- ↑ Ҳаниф, Н.. Биограпҳиcал Энcйcлопаэдиа оф Суфис: Соутҳ Асиа Ҳашим Шаҳ ہاشم شاہ (эн). Саруп & Сонс, 2000. ИСБН 978-81-7625-087-0. Қаралди: 2024-йил 2-январ.
Адабиётлар
- Греат Суфи Поэц оф Тҳе Пунжаб муаллиф Р. М. Чопра, (1999), Иран Соcиэтй, Колката.