Hayqiriq

Ҳайқириқ (нидерландча: Де Счреэуw) — Амстердам шаҳрининг Остерпаркида ўрнатилган ёдгорлик ҳайкали. 2004-йил 2-ноябрда радикалчи Муҳаммад Буери томонидан ўлдирилган нидерланд кинорежиссори, продусери ва журналисти Тео ван Гог хотирасига бағишланган.

Ҳайкалтарош Ерун Ҳеннеман ижоди маҳсули сифатида ясалган ёдгорлик 150 та намуна орасидан танлаб олинган. Тео ван Гогнинг ота-онаси ҳам ҳакам сифатида иштирок этган. У Нидерландия пойтахтининг шарқий қисмидаги Линнаустрат кўчасидан унча узоқ бўлмаган жойда, Остерпарк чеккасида ўрнатилган. Баландлиги 4,6 метр бўлган ёдгорлик Тео ван Гог юзининг профилига ўхшаш шаклда эгилган олтита пўлат чизиқлардан иборат. Бир томондан, унинг юзи оғзини очиб йиғлаётгандек, бошқа томондан, оғзи ёпиқ ҳолда тасвирланган. Ёдгорликнинг очилиши уни ўрнатиш учун зарур бўлган расмиятчиликлар ҳал қилиниши зарурлиги сабабли олти ойга кечиктирилган.

Тантанали очилиш маросими 2007-йил 18-мартда марҳум ван Гогнинг отаси, опа-синглиси ва дўстлари, шунингдек, Амстердам мери Жоб Коэн бошчилигидаги расмийлар иштирокида бўлиб ўтди. Шаҳар менежери Мартин Вербетнинг сўзларига кўра, „Ҳайқириқ“ сўз эркинлиги рамзи бўлиши керак эди. Маросим давомида минбарга чиққанлар сўз эркинлиги мавзусини қайта-қайта таъкидлашди, чунки Тео ван Гогнинг ўлимига ўз ижодида радикал исломни кескин танқид қилгани сабаб бўлган. Марҳум кинематографнинг тадбирда иштирок этган дўстларидан бири, актёр Ҳанс Таувен эса ҳам сўз эркинлигига бағишланган қўшиқ куйлади.

2007-йил 15-сентабрда ёдгорлик вандализм нишонига айланди: қора маркерда „Ал-Қоида“ ва „27-11-2007“ санаси ёзилди. Ушбу ишга қўл урган жиноятчилар топилмади.

Ҳаволалар

• Тео ван Гог ёдгорлиги 2007-йил 18-03-да НРC Ҳанделсблад (керак. )
• Тҳео ван Гог онтҳулд ёдгорлиги (видео) 18-03-2007 НУ.нл  (керак. )