Hayriye Xonimsulton
Ҳайрие Хонимсултон (усмонли туркча: خیریه خانم سلطان; 1846-йил июн — 1869-йил 26-июл) — Усмонийлар маликаси, Одила султон ва Дамат Меҳмед Али пошонинг қизи.
| Ҳайрие Хонимсултон | |||||
|---|---|---|---|---|---|
 | |||||
| Туғилиши |
1846-йил июн Константинопол, Усмонийлар империяси | ||||
| Вафоти |
1869-йил 26-июл Константинопол, Усмонийлар империяси | ||||
| Дафн этилган жой |
Дамат Меҳмед Али пошо мақбараси, Эйüп, Истанбул | ||||
| Турмуш ўртоғи |
Али Рıзо бей (турм. 1866) | ||||
| Фарзандлари |
2 ўғил 1 қиз | ||||
| |||||
| Отаси | Дамат Меҳмед Али пошо | ||||
| Онаси | Одила Султон | ||||
| Дини | Ислом, суннийлик | ||||
Ҳаёти
Ҳайрие Хонимсултон 1846-йил июн ойида туғилган[1]. Унинг отаси Элҳаc Умар Оғанинг ўғли Дамат Меҳмед Али пошо[2], онаси эса Султон Маҳмуд ИИ ва Зернигâр хонимнинг қизи Одила Султон эди[3]. Ҳайриенинг Султонзода Исмоил бей, Шодика Хонимсултон, Алие Хонимсултон исмли туғишган ука-сингиллари бўлиб, уларнинг барчаси гўдаклик чоғида вафот этган[4][5][6]. Ҳайриенинг ота бир, она бошқа акаси Маҳмуд Адҳам пошо Султон Абдулмажид И нинг қизи Рефиа Султонга уйланган[1]. Шунингдек, унинг Ҳадича Хоним исмли ота бир опаси ҳам бўлган[7]. Ҳайрие пианино дарсларини турк бастакори, шоир ва ёзувчи Лейла Саздан олган[8].
1865-йил 10-июн куни[9] у Меҳмед Кани пошонинг ўғли Аҳмед Рıфат бейга унаштирилган[10]. Бироқ 6 ой ўтиб унаштирув бекор қилинган. Бир манбага кўра, кибри билан танилган Кани пошо маликага қимматбаҳо совға тақдим этишни истамаган[9]. Бошқа манбага кўра, у İşкодралı Мустафа Şэриф пошонинг ўғли Али Рıзо бейга ошиқ бўлган[9]. Унаштирув бекор қилингач, Аҳмед Рıфат бейнинг ҳарбий хизмати тугатилган. Шундан сўнг у Санкт-Петербургга юборилган[9].
1866-йил 17-апрелда Ҳайрие Али Рıза бейга турмушга чиққан[11]. Тўй 1866-йил 22-апрелда Куруçэşме саройида бўлиб ўтган[12]. Эр-хотинга яшаш учун Çамлıcада бир вилла берилган[13]. Уларнинг икки ўғли ва бир қизи бўлган, бироқ барчаси гўдаклик чоғида вафот этган, шунингдек, бир неча бор ҳомила тушиши ҳам кузатилган[14]. Отаси 1868-йилда вафот этгач, Ҳайрие Эйüпда отасининг мақбараси ёнида бир завия (текке) қурдирган[15].
Ҳайрие Хонимсултон 1869-йил 26-июлда сил касаллигидан вафот этган ва отасининг мақбарасига дафн қилинган[7][9].
Насаби
| Ҳайрие Хонимсултон | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 Сунай 2015, с. 30.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Сунай 2015, с. 24.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Сунай 2015, с. 32.
- ↑ Сунай 2015, сс. 30–31.
- ↑ Колай, Ариф (2017-10-15). "Ҳайıрсевер, Диндар, Назик ве Şâире Бир Падиşаҳ Кıзı: Âдиле Султан". Академик İнcелемелер Дергиси 12 (2): 1–33. дои:10.17550/академикинcелемелер.306917. ҳттпс://дергипарк.орг.тр/эн/пуб/академикинcелемелер/иссуэ/31638/306917.
- ↑ Даğделен, İрфан; Тüркмен, Ҳüсейин. Âсâр-ı бакийе: Наил Байрактар. Ҳиперлинк эğит.илет.яй.сан.тиc.ве лтд.сти., 2019 — 27-бет. ИСБН 978-605-281-258-7.
- ↑ 7,0 7,1 Сунай 2015, с. 31.
- ↑ Акйıлдıз, А.. Мüмин ве мüсриф бир падиşаҳ кıзı Рефиа Султан, Тариҳ Вакфı юрт яйıнларı. Тüркие Экономик ве Топлумсал Тариҳ Вакфı, 1998 — 26-бет. ИСБН 978-975-333-081-7.
- ↑ 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 „Ҳайрие Ҳанıм Султан“. эюпсултан.бел.тр (2021-йил 21-ноябр). Қаралди: 2022-йил 12-март.
- ↑ Рıза, Али; Çорук, Али Şüкрü. Эски заманларда İстанбул ҳаятı, Эски заманларда İстанбул ҳаятı. Китабеви, 2001 — 312-бет. ИСБН 978-975-7321-33-0.
- ↑ İкинcи Эйüпсултан Семпозюму, Эйüпсултан Беледиеси кüлтüр яйıнларı. Эйüп Беледиеси, 1998 — 211-бет.
- ↑ Сунай 2015, с. 392.
- ↑ „Дüнядан Бир Âдиле Султан Геçти...“. www.эркембуграэкинcи.cом (2011-йил 12-апрел). Қаралди: 2022-йил 12-март.
- ↑ Сунай 2015, с. 39 н. 96.
- ↑ Симониан, Ҳованн. Тҳе Ҳемшин: Ҳисторй, Соcиэтй анд Идентитй ин тҳе Ҳигҳландс оф Нортҳеаст Туркей. Роутледге, Жануарй 24, 2007 — 103–104-бет. ИСБН 978-1-135-79829-1.
- ↑ Сунай 2015, с. 25.
- ↑ 17,0 17,1 Броокес, Доуглас Сcотт. Тҳе Cонcубине, тҳе Принcесс, анд тҳе Теачер: Воиcес фром тҳе Оттоман Ҳарем. Университй оф Техас Пресс, 2010 — 283-бет. ИСБН 978-0-292-78335-5.
Адабиётлар
- Сунай, Серап (2015). Дамат Меҳмед Али Паşа'нıн Ҳаятı ве Сияси Мücаделеси (1813-1868) (ПҳД Тҳесис) (Туркиш). Афён Коcатепе Университй Институте оф Соcиал Сcиэнcес. 2023-04-04да асл нусхадан архивланди. Қаралди: 2022-03-12.
{{cите тҳесис}}: CС1 маинт: унреcогнизед лангуаге ()