Heliopolis jangi
Ҳелиополис ёки Айн Шамс жанги 640-йилда араб мусулмон қўшинлари ҳамда Византия кучлари ўртасида Миср назоратини қўлга олиш учун кечган ҳал қилувчи жанг. Бу жангдан кейин бир нечта кичик тўқнашувлар бўлиб ўтган бўлса-да, айнан шу жанг Византия ҳукмронлигининг Мисрдаги тақдирини ҳал қилиб берди ва мусулмонларнинг Византияси Африкасидаги Эксархатини забт этишига йўл очди.
| Ҳелиополис жанги | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Мусулмонларнинг Мисрга истилосининг бир қисми (Араб–Византия урушлари) | |||||||
| |||||||
| Қўмондонлар | |||||||
| Рошидун халифалиги | Византия империяси
| ||||||
| Кучлар | |||||||
| 12,000 дан кам | катта эҳтимол билан 20,000 ёки ундан ортиқ | ||||||
Ислом фатҳлари ҳақида маълумот
632-йил 8-июнда пайгаъмбар Муҳаммад вафот этгач, ислом бутун Арабистон ярим оролини амалда бирлаштирган эди. Кейинги 12 йил ичида дастлабки икки халифа ҳукмронлиги остида Ислом халифалиги вужудга келди ва бу халифалик Сосонийлар империясининг барча ҳудудларни ва Византия империясининг шарқий ҳудудларини қўлга киритди. Мусулмон халифалиги кенгайишда давом этди ва ВИИИ аср бошларига келиб, ғарбда Атлантика океанидан шарқда Марказий Осиёга қадар кенгайди.
Биринчи халифа Абу Бакр ҳукмронлиги даврида янги ислом давлатининг қулашига сабаб бўладиган тартибсизликлар ва қўзғолонларнинг олдини олиш учун куч ишлатилди ва Сосонийлар империяси ҳудудига дастлабки босқинлар уюштирилди. Аммо қўшни империяларга қилинган ҳар томонлама ҳужум иккинчи халифа Умар бошқаруви остида амалга оширилди. Минтақанинг икки анъанавий асосий кучи Византия ва Сосонийлар империяси 20 йилдан ортиқ давом этган тўқнашувларда бир-бирини издан чиқарган эди. 630-йилларга келиб, Сосонийлар Форс империяси фуқаролар урушига ботган, Византия эса ёши ўтган император Ҳераклеиос бошчилигида эски рақибига қарши курашда ишчи куч ва ресурсларини йўқотиб, янги қайта забт этилган шарқий вилоятларида ҳокимиятини тиклашга қийналаётган эди. Икки давлат шу тариқа жиддий ички тартибсизликлар гирдобида эди ва шу сабабли ҳам мусулмон ерларининг кенгайишини тўхтата олмади, уларнинг биринчи зарбаларидан ўзларини тиклай олмади. Бироқ халифа Умарнинг бошиданоқ Сосонийлар ва Византия империяларини забт этишни мақсад қилганлиги ёки фақатгина уларни бостиришга ҳаракат қилиб, империянинг заифлигини сезгач, тўлиқ ҳужумга ўтганлиги номаълум[1].