Herceg Novi

Ҳерcег Нови (кириллча: Херцег Нови, талаффузи [хěрцеɡ нôʋиː]) – Черногориянинг соҳилбўйи минтақасидаги шаҳар, Котор кўрфазининг ғарбий кириш қисмида ва Оржен тоғи этагида жойлашган. Ҳудуд Ҳерcег Нови муниципалитетининг маъмурий маркази бўлиб, 33 000 га яқин аҳолига эга. Шаҳар қал’а сифатида 1382-йилда Босния қироли Твртко И Котроманич томонидан асос солинган ва Авлиё Стивен шарафига номланган, аммо бу ном сақланиб қолмаган, ўрнига у Нови (ўзбекча:  Янги), шунингдек италянча Cастелнуово (ўзбекча:  Янги қал’а) номини олган. 1482 ва 1687-йиллар орасида Усмонли империясининг бир қисми бўлган, кейин эса 1687-йилдан 1797-йилгача Венеция Республикасининг Албания Венетаси бўлган.

Ҳерcег Нови Ҳерcег Нови
Шаҳар
Мамлакат	Черногория
Аҳолиси	30 864
Вақт минтақаси	УТC+1
Телефон коди	+382 31
Почта индекс(лар)и	85340

Этимологияси

Босниялик Твртко И шаҳарга асос солган ва уни Авлиё Стивен шарафига қўйган, ном бошиданоқ Нови номига ўтиб кетган. Италянча Cастелнуово, инглизчада Неw Cастле номи билан ҳам танилган. Бу даврда шаҳар Нови номига Стжепаннинг герcег (немис герсогининг серб-хорватча талаффузи) унвонини қўшиб, яна номини ўзгартирди, бу эса унга ҳозирги Герcег Нови номини берди.

Черногорияда шаҳар Ҳерcег Нови ёки Хертег Нови номи билан танилган; италян тилида Cастелнуово сифатида ва юнончада Неòкастрон (ĝэокастарон), туркчада Кала-и Нови номи билан танилган. Барчаси „янги қал’а“ деган маънони англатади. Герcег Нови номи ўзининг замонавий кўринишида биринчи марта туркий ҳужжатда 1726-йилда тилга олинган.

Тарихи

Луšтиcа ярим ороли ва Вранжаж ғоридан топилган археологик топилмалар бу ҳудудда неолит ва эрта бронза даврида аҳоли яшаганлигини кўрсатади. Милоддан аввалги ИИИ асрда, Иллириялар устидан ғалаба қозонганидан сўнг, бу ҳудуд Рим Республикаси томонидан бошқарилган. Рим империясининг бўлинишидан сўнг, ҳудуд Ғарбий Рим империяси ҳукмронлиги остига ўтди. Ғарбий Рим империяси қулагандан сўнг, ҳудудда Византия империяси ҳукмронлик қилди. Милоддан аввалги ВИИ асрда славян қабилалари бу ерларда яшай бошлаган. Бу вақтларда кичик аҳоли пункти Византия тасарруфидаги Драчевиcа туманининг бир қисми бўлиб, кейинчалик у Травуния князлигига тегишли эди. Х асрда Драчевиcа Диоклеан ва Зетан герсоглари назорати остига ўтди, улар ўз навбатида Неманжич сулоласи томонидан бошқариладиган Сербия Қироллигига қўшилди. Император Стефан Душаннинг ўлимидан сўнг, Сербия империяси кичик князлик ва туманларга бўлинишни бошлади, Драчевиcа герсог Вожислав Вожинович томонидан бошқарилади. Вожинович ҳукмронлигидан сўнг, бу ҳудуд замонавий Черногориянинг кўп қисми билан бирга Балšич зодагонлар оиласи ҳукмронлиги остида ўтди.

Аҳолиси

Кечаси эски шаҳар дарвозаси

Аҳолининг ўсиши

Йил	Аҳоли	±%
1948	12 482	—
1953	13 759	+10.2%
1961	15 157	+10.2%
1971	18 368	+21.2%
1981	23 258	+26.6%
1991	27 593	+18.6%
2003	33 034	+19.7%
2011	30 864	−6.6%
2023	31 471	+2.0%

Ҳерcег Нови муниципалитети Превлакадан Вериге бўғозигача чўзилган. Ушбу қирғоқ бўйлаб деярли узлуксиз шаҳарлар қатори жойлашган бўлиб, улар муниципалитетнинг 30,864 (2011-йилги аҳолини рўйхатга олиш) аҳолисини ўз ичига олади.

Этник келиб чиқиши

Манба: Черногория статистика бошқармаси – МОНСТАТ, аҳолини рўйхатга олиш 2011.

Этник келиб чиқиши	Рақам	Фоиз
серблар	5002	45,23%
Черногорияликлар	4013	36,28%
хорватлар	309	2,79%
Югославлар	83	0,75%
Босняклар	63	0,59%
этник мусулмонлар	61	0,59%
Роман	46	0,41%
македонияликлар	44	0,39%
руслар	44	0,39%
Албанлар	21	0,18%
словенияликлар	21	0,18%
венгерлар	17	0,15%
италияликлар	14	0,12%
Бошқа	48	0,43%
эълон қилинмаган	1080	9,76%
Жами	11 059	100%

Транспорти

Ҳерcег Нови ёки Игало одатда ички Черногория ва Сербиядан келган автобусларнинг охирги манзилидир. Черногория қирғоқлари бўйлаб чўзилган икки қаторли автомобил йўли Адриатик автомагистрали Дебели Брижег чегара ўтиш жойида Хорватия йўл тармоғи билан бирлашишидан олдин Ҳерcег Нови орқали ўтади.