Ҳибисcус сйриаcус — малвакеаэ оиласига мансуб гулли ўсимлик тури. Унинг ватани Корея, жануби-марказий ва жануби-шарқий Хитой, аммо бошқа жойларда, шу жумладан Осиёнинг кўп қисмида кенг тарқалган[1]. Суриядаги боғлардан йиғилгани учун унга сйриаcус эпитети берилган[2][3][4]. Умумий номлар орасида Шарон атиргуллари , (айниқса, Шимолий Америкада), Сурия кетмияси, бута алтҳеа[5] ва атиргул (Бирлашган Қиролликда) мавжуд. Бу Жанубий Кореянинг миллий гулидир ва Жанубий Корея миллий мадҳиясида эслатиб ўтилган[6].

Ҳибисcус сйриаcус
Илмий таснифлаш
Ўсимликлар
Юксак ўсимликлар
Гулли ўсимликлар
Икки уруғпаллалилар
Росидс
Малвалес
Малваcеаэ
Ҳибисcус
Ҳ. сйриаcус

Тавсиф

Ҳибисcус сйриаcус — баргли баргли бута. У тик ва ваза шаклида, 2–4 м (7–13 фут) га этади баландликда, кўзга кўринган сариқ учли оқ стаменсли катта труба шаклидаги гулларга эга[7]. Гуллар кўпинча пушти рангга эга, аммо қуюқ пушти (деярли бинафша), оч пушти ёки оқ ҳам бўлиши мумкин. Индивидуал гуллар қисқа муддатли, фақат бир кун давом этади. Бироқ, бутанинг янги ўсишида ҳосил бўлган кўплаб куртаклар узоқ ёзги гуллаш даврида серҳосил гуллашни таъминлайди. Ҳибискус ўсадиган тупроқ нам, аммо яхши қуритилган, қум, лой, бўр ва лой аралашмасидир.  Ҳибисcус сйриаcус ҳаво ифлосланишига, иссиқликка, намликка, камбағал тупроққа ва қурғоқчиликка жуда чидамли[8]. Бу тур кўплаб шаҳар атрофи ҳудудларида жуда яхши табиийлашган ва ҳатто бироз инвазив деб аташ мумкин, шунинг учун у кўпинча атрофга уруғланади[9].

Барглар
Ҳибисcус сйриаcус гули мигрант савдогар билан (Аэшна михта)

Ўсиш

Шохлари ингичка ва кулранг, оқ лентали, кўтарилган барглари ва майда куртаклари билан. Пояси ва шохлари кесилмагунча унчалик шохланмайди, натижада 1.5-4 см дан бошлаб кўплаб узун, текис поя ҳосил бўлади. эрдан юқорида, бутанинг умумий ваза шаклини келтириб чиқаради[10]. Барглар ғайриоддий кеч мавсумда, май ойида пайдо бўлади[11]. Улар одатда яшил ёки сарғиш яшил, муқобил, кенг тухумсимон, палмасимон томирли ва 7.5 cм (3 инчес) бўлади. узунлиги. Уларнинг уч хил лоблари бор, қирралари қўпол тишли.

Гуллар

Ҳибисcус сйриаcус „Оисеау Блеу“

Ҳибискус сйриакус 5 та баргли гулларга эга (7.5 cм ор 3 инчес гача диаметрли)[12] навига қараб оқ, қизил, бинафша, бинафша, бинафша ёки кўк рангли текис рангларда ёки турли рангдаги томоққа эга икки рангли. Ушбу беш гулбаргнинг тагидан чўзилган марказда пистил, унинг атрофида стамен жойлашган. Бу асосий хусусиятлар Ҳ. сйриаcус гулига ва унинг кўп вариантларига ўзига хос шакл беради. Ўсимлик июлдан сентябргача[12],одатда тунда доимий равишда гуллаши мумкин. Етуклик билан, эгилувчан ўсимлик поялари серҳосил ёзги гуллар юки остида оғирлашади ва эрга ярмига эгилади.

Мева ва уруғлар

Кўпгина замонавий навлар деярли самарасиз. Уларга эга бўлганларнинг мевалари яшил ёки жигарранг, декоратив жиҳатдан ёқимсиз 5 клапанли капсулалар бўлиб, улар қишнинг кўп қисмида эски навларда сақланиб қолади. Охир-оқибат, улар ухлаб ётган мавсум давомида парчаланади ва вақт ўтиши билан колонияларни ҳосил қилиб, ота-она ўсимликининг тагига осонгина ўсадиган уруғларини ёяди[10].

Култивация

Лавендер Чиффон = "Нотводоне"

У кузги рангга эга бўлмаса-да, ёмон кесилган бўлса, қаттиқ ва ноқулай бўлиши мумкин бўлса-да, Ҳ. сйриаcус бугунги кунда кўплаб навлари билан машҳур манзарали бута бўлиб қолмоқда. Тўлиқ ўсган ўсимликлар совуқ, қурғоқчилик ва шаҳар ифлосланишини ўз ичига олган турли хил шароитларга тоқат қила олади. Бироқ, энг яхши натижалар иссиқ, ҳимояланган ҳолатда ишлаб чиқарилади; яхши дренажланган нейтрал тупроқ; ва тўлиқ қуёш[11].

Тарқатиш

Ҳибискус сйриакус ўзгарувчан натижаларга эга бўлган уруғлардан ёки асл нусхани клонлаш орқали қатламлаш ёки кесиш орқали жуда осон кўпайтирилади.

Зараркунандалар ва касалликлар

Қадимги буталар ўсимлик учун ҳалокатли бўлиши мумкин бўлган магистрал саратонни ривожланиши мумкин[13]. Ўсимлик барг доғлари, қорақулоқлар, занглар ва саратон касалликларига бироз сезгир. Япон қўнғизлари, оқ чивинлар ва шира вақти-вақти билан ҳашаротлар ташриф буюради. Япон қўнғизлари назорат қилинмаса, баргларга жиддий зарар этказиши мумкин.

Турлари

Қуйидаги навлар Қироллик боғдорчилик жамиятининг боғдаги хизматлари учун мукофотига сазовор бўлди[14]:

Миллий гул

Корея атиргулининг ёнма-ён жойлашган бир жуфт феникс билан Жанубий Корея Президенти стандарти .

Ҳибисcус сйриаcус, корейс атиргул деб ҳам аталади, Жанубий Кореянинг миллий гулидир[15]. Гул давлат гербларида акс эттирилган ва Корея Жанубий Корея миллий мадҳиясидаги гул билан шеърий жиҳатдан таққосланади[16]. Гулнинг корейсча номи мугунгҳwа (ҳангулча : мàнгҳà; Ҳанжа : лàнгāнгҳà) ёки моккеунҳwа (ҳангулча : дàгангҳà; Ҳанжа : мàнгҳàн). Гулнинг рамзий аҳамияти корейсча мугунг сўзидан келиб чиқади, бу „абадийлик“ ёки „туганмас мўл-кўллик“ деган маънони англатади. Жанубий Кореянинг турли давлат гербларида Ҳибисcус сйриаcус мавжуд; одатда Жанубий Кореяликлар томонидан Корея халқи ва маданиятининг анъанавий рамзи сифатида қабул қилинади[17].

Тарих ва маданият

8-асрдан ҳозирги кунгача бу дарахт оддий япон уй хўжаликлари учун бог 'дарахтлари сифатида машҳур.

Ҳибисcус сйриаcус дастлаб Хитой учун эндемик эди. 8-асрда Японияга олиб келинган ва боғдорчилик учун этиштирилгани қайд этилган. Маълумотларга кўра, у Корея ярим оролига 15-16 асрларда киритилган. унинг баргларидан ўсимлик чойи қайнатилган ва гуллари Кореяда истеъмол қилинган. Кейинчалик, у 16-асрдаёқ Европа боғларида ўстирилди ва ўстирилди, гарчи 1629-йилда Жон Паркинсон уни юмшоқ деб ўйлаган ва „қиш мавсумида очилиши қийин бўлмайди“ деб ўйлаб, у билан катта эҳтиёт чораларини кўрган., ёки чет элда, боғда, лекин уйдаги катта идиш ёки туба ичида ёки иссиқ ертўлада сақланган, агар сиз уларни гуллаб-яшнаши учун бўлсангиз." (сиc)[18] 17-асрнинг охирига келиб, баъзилар унинг чидамлилигини билишарди: Гибсон Лорд Арлингтоннинг Лондондаги уйини тасвирлаб, ўзи айтганидек, этарлича яхши ўсадиган „дарахт гўшти“ ни тўсаётган олтита катта сопол идишни таъкидлади. эрда"[19]. 18-асрга келиб бута инглиз боғларида ва Шимолий Америка колонияларида кенг тарқалган бўлиб, Алтҳеа фрутех ва „Сурия кетмия“ деб номланади[20].

Манбалар

  1. ↑ „Ҳибисcус сйриаcус Л.“. Планц оф тҳе Wорлд Онлине. Роял Ботаниc Гарденс, Кеw. Қаралди: 29-июл 2018-йил.
  2. ↑ Лаwтон, Б. П. 2004.
  3. ↑ Wалкер, Ж. 1999.
  4. ↑ Алиcе М. Cоац, Гарден Шрубс анд тҳеир Ҳисториэс (1964) 1992, с.в.
  5. ↑ ҳттп://www.ҳорт.уcонн.эду/планц/детаил.пҳп?пид=204
  6. ↑ „Натионал Администратион> Натионал Сймболс оф тҳе Републиc оф Кореа> Тҳе Натионал Флоwер - Мугунгҳwа“. www.моис.го.кр. Қаралди: 27-феврал 2021-йил.
  7. ↑ РҲС А-З энcйcлопедиа оф гарден планц. Унитед Кингдом: Дорлинг Киндерслей, 2008 — 1136-бет. ИСБН 978-1405332965. 
  8. ↑ "Ҳибисcус Сйриаcус 'Нотwоодтwў WҲИТЕ CҲИФФОН — Плант Финдер".
  9. ↑ „Ҳибисcус сйриаcус (Ҳибисcус, Росе оф Чина, Росе оф Шарон, Росе-оф-Шарон, Шруб Алтҳеа) | Нортҳ Cаролина Эхтенсион Гарденер Плант Тоолбох“. планц.cес.нcсу.эду. Қаралди: 27-феврал 2021-йил.
  10. ↑ 10,0 10,1 плантфаcц.осу.эду/пдф/0247-539.пдф.
  11. ↑ 11,0 11,1 Бучан. „Ҳибисcус сйриаcус: ҳоw то гроw“. Тҳе Телеграпҳ. Қаралди: 28-ноябр 2018-йил.
  12. ↑ 12,0 12,1 „Ҳибисcус сйриаcус - Плант Финдер“. www.миссоуриботаниcалгарден.орг. Қаралди: 27-феврал 2021-йил.
  13. ↑ Cанкерс Он Треэс: Вариоус. 1ст эд.
  14. ↑ „АГМ Планц – Орнаментал“. Роял Ҳортиcултурал Соcиэтй (2017-йил июл). Қаралди: 3-март 2018-йил.
  15. ↑ „Кореа.нет“. 2017-йил 1-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 13-декабр.
  16. ↑ „КБС 1 - Сигн Он - 2018 (ҲД)“. ЁуТубе. 2022-йил 7-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 13-декабр 2022-йил.
  17. ↑ „Тҳе Кореан росе“ (8-май 2018-йил).
  18. ↑ Паркинсон, Парадиси ин Соле Парадисус Террестрис, 1629.
  19. ↑ Қуотед ин Cоац 1992.
  20. ↑ Анн Леигҳтон, Америcан Гарденс ин тҳе Эигҳтеэнтҳ Cентурй: 'Фор Усе ор Делигҳтъ (1976:429).

Адабиётлар

Ҳаволалар