Ziyosfera

Hijoziy

Сано Қуръони: Ҳижозий ёзувидаги илк Қуръон қўлёзмаси (милодий 8-аср).

Ҳижозий ёки Ҳижозий ёзуви (арабча: خَطّ ٱَلحِجَازِيّ‎‎) – Ҳижозда (Арабистон ярим оролининг шимоли-ғарбида) ривожланган бир қанча илк араб ёзувларининг умумий номи. Бу ёзув тури ислом пайдо бўлган даврдаёқ қўлланилган эди. Ҳижозий ёзувининг хаттотликда фойдаланиладиган услуби Маил ёзуви (арабча: مائل‎‎) деб аталади ; Булар Қур’оннинг бир қанча илк қўлёзмаларида учрайди. Икки атама кўпинча бир-бирининг ўрнида ишлатилади.

Ҳижозий машқ ва куфий услублари билан бир қаторда энг қадимги ёзувлардан бири эди. Аввалги ёзувлар қадимги Шимолий араб ва Жанубий араб ёзувларини ўз ичига олган.

Ёзув бошқа араб ёзувларидан бурчакли эканлиги ва ўнгга қийшайгани билан ажралиб туради. Ёзувда унли товушларни кўрсатадиган нуқта ёки диакритик белгилар мавжуд эмас: лекин ундошларни график ҳарф шакллари устидаги тиреларни вақти-вақти билан ишлатиш орқали фарқлайди.

Қадимийлиги

Қадимги қўлёзмалар икки катта турга бўлинади: ҳижозий ва куфий. Куфий услубининг ҳам ўзига хос бўлимлари бор[1]. Ҳижозий атамаси 19-асрда Мишел Амари томонидан киритилган бўлиб, у „Макка ёзуви“ ва „Мадина ёзувларини“ 10-аср қўлёзмасидан ажратган. Бугунги кунда ҳеч қандай элемент бундай географик фарқни мустаҳкамламайди ва уларнинг географик келиб чиқиши аниқлиги ҳақида маълумот йўқ. 1980-йиллардан бери куфий ёзуви Франсуа Дерош томонидан „қадимги аббосий ёзуви“ таърифи билан афзаллик сифатида тилга олинган[2].

Ҳижозий ёзуви тушунчаси Эстелле Wҳелан томонидан танқид қилинган ва у бу таърифни бир ҳарф (алиф) шакли ва архаик тушунтиришларга асосланган „илмий артефакт“ деб билади[3].

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ Cеллард É., "Лес манусcриц cораниқуэс анcиэнс", Ле Cоран дес ҳисториэнс, Т.1, 2019, п. 681.
  2. ↑ Cеллард É., "Лес манусcриц cораниқуэс анcиэнс", Ле Cоран дес ҳисториэнс, Т.1, 2019, п. 681.
  3. ↑ Франçоис Дéроче, Ле cодех Парисино-петрополитанус, п. 113 эт суив.

Адабиётлар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Hijoziy" dan olindi