Ziyosfera

Himoya ip

Ҳимоя ипи қоғоз банкнотлар ва ҳужжатларни қалбакилаштиришдан ҳимоя қилувчи элементлардан биридир. Бу эни 1 мм ва ундан ортиқ бўлган банкнотга киритилган юпқа чизиқ (полимер, металл ва бошқалардан қилинган). Биринчи марта 1940-йилда бир фунт стерлинг номиналидаги банкнотада ҳимоя ипидан фойдаланилган[1]. 2018-йилга келиб у дунёнинг аксарият мамлакатлари банкнотларининг ажралмас қисми ҳисобланади. Пул сохталаштирувчилар қалинликда яширинган ёки ташқарида чиқиб турадиган хавфсизлик ипларини етарлича сифат билан қалбаки қилишни ўргандилар. Шу муносабат билан 2010-йилдан бошлаб янада мураккаб технологиялардан фойдаланган ҳолда банкноталар муомалага чиқарила бошланди. Шундай қилиб, юз АҚШ долларидаги ҳимоя ипи микролинзалар тизими бўлиб, рус банкнотларида у голографик тасвирлар мажмуасини ўз ичига олади.

Тарихи

1829-йилда биринчи қоғоз фабрикаларининг ташкилотчиси Жон Диккинсон[эн] Англияда ҳимоя иплари билан қоғоз ишлаб чиқариш технологиясини патентлади[2]. Ип ишлаб чиқарилган материал ипак эди. Ҳимоя ипак иплари бўлган қоғоз, тарихда биринчи Блаcк Пеннй почта маркаларини тайёрлаш учун ишлатилганлиги сабабли ҳам машҳур бўлди[2]. 1867-йилда Қўшма Штатларда ҳимоя иплари билан қоғоз ишлаб чиқариш учун патент берилди[2].

Замонавий оммавий муомаладаги банкнотларда технология биринчи марта 1940-йилда инглизлар томонидан қўлланган. Бу нафақат инглизлар ўз фунтларини қалбакилаштиришдан ҳимоя қилиш зарурати билан боғлиқ эди, чунки фашистлар Германиясида мутахассисларнинг бутун гуруҳи жиддий ишлаган[3]. Янгилик кенг тарқалди. Қўшма Штатларда улар 1990-йилларнинг бошларида қўлланила бошланди. 2007-йилга келиб чиқарилган банкнотларнинг 80% га яқинида хавфсизлик иплари мавжуд[3].

Манбалар

  1. ↑ „Wитҳдраwн Банкнотес“ (эн). www.банкофенгланд.cо.ук. Банк оф Энгланд. 2019-йил 15-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 22-март.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Шелл 2007, с. 226.
  3. ↑ 3,0 3,1 Шелл 2007, с. 227. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Himoya_ip" dan olindi