Ҳирот университети (пуштуча: د هرات پوهنتون‎‎; инглизча: Ҳерат Университй) — Афғонистоннинг қадимий ва маданий марказларидан бири бўлган Ҳирот шаҳрида жойлашган давлат олий таълим муассасаси. Университет мамлакатдаги энг йирик, нуфузли ва етакчи олийгоҳлардан бири бўлиб, у 1988-йилда ташкил этилган. Мазкур билим юрти Афг'онистоннинг г'арбий минтақасида илм-фан ва ма'рифат ривожига улкан ҳисса қо'шиб келмоқда.

Тарихи

Ҳирот университети 1988-йилда, мамлакатда давом этаётган мураккаб сиёсий ва ҳарбий вазиятга қарамасдан, дастлаб адабиёт ва гуманитар фанлар факултети негизида о'з фаолиятини бошлаган. Университетнинг биринчи биноси қадимий Ҳирот шаҳрининг марказий қисмида жойлашган эди. Дастлабки йилларда талабалар ва о'қитувчилар сони жуда кам бо'лган.

Вақт ўтиши билан университет кенгайиб борди. 1990-йилларда Афг'онистондаги фуқаролар уруши ва турли сиёсий то'қнашувлар даврида университет фаолиятида жиддий узилишлар ва қийинчиликлар юзага келди. Шунга қарамай, у о'з мавқеини буткул ё'қотмади.

2001-йилдан кейинги даврда халқаро ҳамжамият ва турли хорижий давлатлар (хусусан, АҚШ, Эрон, Германия ва Европа Иттифоқи давлатлари) ёрдамида университет инфратузилмаси тубдан янгиланди ва кенгайтирилди. Янги о'қув бинолари, замонавий лабораториялар ва катта кутубхоналар фойдаланишга топширилди. Айниқса, Германиянинг Берлин техника университети (ТУ Берлин) билан ҳамкорликда университетда компютер фанлари ва ахборот технологиялари ё'налиши жуда кучли ривожлантирилди.

Кампус ва инфратузилма

Ҳозирда Ҳирот университетининг асосий кампуси шаҳар четидаги кенг ҳудудда жойлашган бо'либ, у замонавий архитектура талабларига мос равишда барпо этилган. Кампус ҳудудида қуйидагилар мавжуд:

  • Замонавий о'қув корпуслари;
  • Минглаб китоб фондига эга бо'лган марказий кутубхона;
  • Талабалар учун бепул интернет ва компютер хоналари;
  • Илмий-тадқиқот лабораториялари;
  • Талабалар ётоқхоналари ва спорт мажмуалари.

Факултетлар ва ё'налишлар

Бугунги кунда Ҳирот университетида 16 та факултет мавжуд бўлиб, уларда 100 дан ортиқ ё'налишлар бо'йича мутахассислар тайёрланади. Университетда таҳсил олаётган талабалар сони 15 000 дан ошади (шундан салмоқли қисмини хотин-қизлар ташкил этган). Асосий факултетлар қуйидагилардир:

  1. Қишлоқ хўжалиги факултети: Минтақада деҳқончилик ва чорвачиликни илмий асосда ривожлантириш учун кадрлар тайёрлайди.
  2. Муҳандислик факултети: Қурилиш, архитектура ва механика ё'налишларини қамраб олади.
  3. Тиббиёт факултети: Вилоятдаги энг нуфузли тиббий та'лим маскани.
  4. Ҳуқуқ ва сиёсий фанлар факултети: Давлат бошқаруви ва ҳуқуқшунослик мутахассисларини етиштиради.
  5. Компютер фанлари факултети: ИТ ва дастурлаш бо'йича замонавий билимларни беради.
  6. Иқтисодиёт факултети: Молия, бухгалтерия ва менежмент ё'налишларига ихтисослашган.
  7. Тасвирий сан'ат факултети: Ҳиротнинг қадимий миниатюра ва сан'ат мактаби ан'аналарини давом эттиради.

Университетда о'қитиш асосан дарий ва пушту тилларида олиб борилади. Ба'зи техник ва компютер ё'налишларида инглиз тили асосий манба тили сифатида кенг қо'лланилади.

Халқаро ҳамкорлик

Ҳирот университети бир қатор хорижий давлатлар ва халқаро ташкилотлар билан яқин алоқалар о'рнатган. Жумладан, Германия, АҚШ, Эрон ва Туркия университетлари билан талаба ҳамда о'қитувчилар алмашинуви дастурлари ё'лга қо'йилган. Халқаро донорлар ёрдамида университетда бир қатор илмий ва ижтимоий лойиҳалар амалга оширилган.

Ҳозирги ҳолати

2021-йил август ойидаги сиёсий о'згаришлардан со'нг университет фаолиятида, айниқса аёллар та'лими борасида бир қатор жиддий чекловлар жорий этилди. Шунга қарамай, университет о'з фаолиятини то'хтатмаган ва афг'он ёшларига олий та'лим беришда ҳамон энг муҳим стратегик масканлардан бири бо'либ қолмоқда.

Манбалар

  • Ҳерат Университй оффиcиал реcордс анд арчивес.
  • Министрй оф Ҳигҳер Эдуcатион оф Афгҳанистан — Аннуал Репорц.
  • УНЕСCО: Ребуилдинг ҳигҳер эдуcатион ин Афгҳанистан, 2010.
  • Герман Аcадемиc Эхчанге Сервиcе (ДААД) репорц он Ҳерат Университй cооператион.