Ziyosfera

Hisor (Tojikiston)

Ҳисар ( тожикча: Ҳисор , форсча: حصار‎‎ , русча: Гиссар , Ҳисор ) — Тожикистон ғарбидаги шаҳар, Душанбедан тахминан 15км г'арбда жойлашган . Шаҳар собиқ Ҳисор туманининг маркази бўлиб, Республикага бўйсунувчи туманлар таркибига киради. У 799–824м баландликда, баланд тоғлар билан ўралган (шимолдан Ҳисор тизмаси, жанубдан Боботоғ ва Оқтов тизмалари)[1]. Шаҳардан Кофарниҳоннинг ирмог'и бо'лган Хонақа дарёси оқиб о'тади. Унинг аҳолиси шаҳар учун 29,100 ва чекка ҳудуддаги аҳоли билан шаҳар учун 308,100 (2020) деб ҳисобланади[2]. 2002-йил ҳолатига ко'ра, унинг аҳолиси 81,6% тожиклар, 12,3% о'збеклар, 3,6% руслар ва 2,5% бошқалар ташкил этади.

Ҳисор

тожикча: Ҳисор
Мамлакат Тожикистон
Аҳолиси
 (2020)
 308 100
Вақт минтақаси УТCУТC+5

Тарихи

Бухоро хонининг қароргоҳи бўлган Ҳисор қалъаси Буюк Кирш даврига оид бўлиб, йигирма бир марта босиб олингани айтилади[3].

1504-йилда бу ҳудуд Муҳаммад Шайбоний томонидан босиб олинди[4]. Бобур 1511-йилда Ҳисорни қисқа муддат босиб олди, бироқ орадан кўп вақт ўтмай ўзбеклар қўлига қайтиб келган. Ҳисор кейинги бир неча ўн йилликларда ярим мустақил хонликка айланган ва султон томонидан бошқарилиб, Бухоронинг ҳарбий юришлари учун қўшинлар етказиб берган[4].ХВИИ асрда ўзбек юзлар қабиласи Ҳисор ҳокимлигини қўлга киритиб, минтақада ҳукмрон кучга айланган. Бу даврда Бухоро хонлиги Бухородаги хон ва Балхдаги ҳукмдор (одатда унинг қариндошларидан бири) ўртасида бўлиниб кетган, Ҳисор эса умуман олганда иккинчисига бўйсунган. 1711-йилда Убайдуллохон ўлдирилганидан кейин Бухоро қудратининг пасайиши Ҳисорнинг ўз мустақиллигини та’минлашига олиб келган[4].

Ҳисор 1993-йил 26 июнда шаҳарга айлантирилган.

Бо'лимлари

Тахминан олдин. 2018-йилда Ҳисор ҳозирги Ҳисор шаҳрининг қишлоқ қисмини қамраб олган Ҳисор туманининг маркази эди[5]. Ҳисор шаҳри Ҳисорни, Шарора шаҳрини ва ўнта маҳаллани ўз ичига олган[6]. Булар қуйидагилардир[7]:

Жамоат Аҳоли (2015-йил январ) [7]
Шарора (шаҳар) 12 700[5]
Олмоси 21,261
Деҳқонобод 20 686
Дурбат 20 052
Ҳисор 32 912
Хонақоҳикуҳи 27 624
Мирзо Ризо 25 971
Мирзо Турсунзода 20 303
Ориён
Навобод 26 321
Сомон 28 691

Географияси

Иқлим

Ҳисор иссиқ-ёз О'рта ер денгизи иқлимига эга ( Кöппен иқлим таснифи Cса ). Ўртача йиллик ҳарорат 14.1 °C (57.4 °Ф) . Энг иссиқ ой июл ойидир, ўртача ҳарорат 23.9 °C (75.0 °Ф) ва энг совуқ январ о'ртача ҳарорати 1.7 °C ор 35.1 °Ф . О'ртача йиллик ёг'ингарчилик 568 миллиметр ор 22.36 инчес ташкил этади ва ёг'ингарчилик билан о'ртача 90,5 кун бор. Энг ёмг'ирли ой март ойи бо'либ, о'ртача 107.2 миллиметр ор 4.22 инчес ёг'ингарчилик, энг қуруқ ой эса о'ртача 0.8 миллиметр ор 0.03 инчес билан август. [8]

{{{Жой_от}}} иқлими
Кўрсаткич Ян Фев Март Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ной Дек

Манбалар

  1. ↑ Атлас оф Совиэт Републиcс оф Cентрал Асиа, Мосcоw, 1988, ин Руссиан, п. 48.
  2. ↑ „Популатион оф тҳе Републиc оф Тажикистан ас оф 1 Жануарй 2020“ (ру). Статистиcс оффиcе оф Тажикистан. 2021-йил 1-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 8-октябр.
  3. ↑ „Ҳисор анд Ҳисар Фортресс травел гуиде“ (эн-УС). Cараванистан. Қаралди: 2019-йил 23-август.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 Wилде, Андреас. Wҳат ис Беёнд тҳе Ривер?: Поwер, Аутҳоритй, анд Соcиал Ордер ин Трансоханиа 18тҳ-19тҳ Cентуриэс (эн). Верлаг дер Öстерреичисчен Академиэ дер Wиссенсчафтен, 2016. ИСБН 978-3-7001-7866-8. 
  5. ↑ 5,0 5,1 „Популатион оф тҳе Републиc оф Тажикистан ас оф 1 Жануарй 2015“ (ру). Статистиcс оффиcе оф Тажикистан. 2015-йил 2-июлда асл нусхадан архивланган.
  6. ↑ „Регионс оф тҳе Републиc оф Тажикистан 2017“ (ру) 15–21. Статистиcс оффиcе оф Тажикистан. 2022-йил 28-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 12-октябр.
  7. ↑ 7,0 7,1 Жамоат-левел басиc индиcаторс (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-01-04 санасида архивланган), Унитед Натионс Девелопмент Программе ин Тажикистан, аccессед 8 Оcтобер 2020
  8. ↑ „Cлимате оф Ҳисор“. Wеатҳербасе. 2017-йил 18-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 4-август. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Hisor_(Tojikiston)" dan olindi