Ҳладникиа — зирадошлар оиласига мансуб гулли ўсимликлар туркуми[1]. Туркумга мансуб ягона тур, Ҳладникиа пастинаcифолиа, Словения палеоэндемити[2], ўсиш ҳудуди атиги 4 кмли майдон билан чекланган[3]. Немис ботаники Гейнрих Готлиб Людвиг Рейхенбах бу туркумга карниол ботаник олими ва Любляна ботаника боғининг асосчиси Франз Ҳладник шарафига номлаган[4].

Ҳладникиа
Илмий таснифлашUshbu tasnifni tahrirlash
Олам: Эукариотлар
Тип: Гулли ўсимликлар
Синф: Икки уруғпаллалилар
Оила: Зирадошлар

Тавсиф

Ҳладникиа пастинаcифолиа — кўп йиллик ўт ўсимлик[5]. Тик гуллайдиган пояга эга, узунлиги 15 дан 30 сантиметргача бўлиши мумкин[6][7][8]. Ҳладникиа пастинаcифолиа кўпроқ селдерейга (Апиум гравеоленс) ўхшайди, лекин барглари қисқа ва қалин[9]. Турнинг илдизи узун ва энли. Ўсимлик гулининг оқ, юрак шаклида, узунлиги 1 мм узунликдаги барглари бор[8].

Ўсимликнинг кўпайиш тизими ҳақида кўп нарса маълум эмас. Бу ўсимлик тури энтомофил бўлиб, турли хил чанглатувчиларга эга[7]. Турларнинг гуллаш даври майдан июлгача давом этади[9]. Муваффақиятли чангланишдан сўнг, август ойининг охиридан сентабргача уруғлар ривожланади. Мева шизокарп бўлиб[7], сўнг кенглиги 2 мм бўлган 4 мм ўлчамдаги иккита мерикарпга бўлинади[8].

Ҳладникиа пастинаcифолиада хромосома сони 2н = 22[8].

Тарқалиши

Ўсимлик Словениянинг палеоэндемик тури бўлиб , Трновски гоздда кичик майдонда (4 км 2) ўсади. У ерда бу ўсимликлар фақат платонинг жанубий ёнбағирларида ва шимолий ён бағирларида 9 км узоқликда жойлашган иккита алоҳида жойларда учратиш мумкин[7][8].

Унинг популяцияси ИУCН Қизил рўйхатида барқарор турлар қаторига киритилган[10][11]. Ўсимлик ўсишига хавф солувчи таҳдидлар қаторига одамларнинг ўсимлик ўсиш жойларини ўзлаштириши ва турли тартибсизликлар (масалан, дам олиш фаолияти), шунингдек, табиий тизим ўзгаришлари киради[11]. Трново ўрмон платоси Натура 2000 сайтида рўйхатга олинган[10][12].

Манбалар

  1. ↑ „Ҳладникиа Рчб. | Планц оф тҳе Wорлд Онлине | Кеw Сcиэнcе“ (эн). Планц оф тҳе Wорлд Онлине. Қаралди: 2021-йил 14-май.
  2. ↑ „Ҳладникиа пастинаcифолиа (ребринčэволистна ҳладникижа)“ (сл). www.ботаниcни-врт.си. Қаралди: 2021-йил 15-август.
  3. ↑ Šажна, Нина; Кавар, Татжана; Šуšтар-Возлиè, Желка; Калигариè, Митжа (1 Жануарй 2012). "Популатион Генетиcс оф тҳе Нарроw Эндемиc Ҳладникиа Пастинаcифолиа РCҲБ. (Апиаcеаэ) Индиcатес Сурвивал ин Ситу Дуринг тҳе Плеистоcене". Аcта Биологиcа Cраcовиэнсиа Сериэс Ботаниcа 54 (1). дои:10.2478/в10182-012-0009-8. 
  4. ↑ „Инфо ин Энглиш | Ботаниčно друšтво Словениже“ (сл-СИ). Қаралди: 2021-йил 15-август.
  5. ↑ Šажна, Нина; Кавар, Татжана; Šуšтар-Возлиè, Желка; Калигариè, Митжа (1 Жануарй 2012). "Популатион Генетиcс оф тҳе Нарроw Эндемиc Ҳладникиа Пастинаcифолиа РCҲБ. (Апиаcеаэ) Индиcатес Сурвивал ин Ситу Дуринг тҳе Плеистоcене". Аcта Биологиcа Cраcовиэнсиа Сериэс Ботаниcа 54 (1). дои:10.2478/в10182-012-0009-8. 
  6. ↑ Сажна, Нина; Šуšтар-Возлиč, Желка; Калигариč, Митжа (28 Оcтобер 2014). "Неw Инсигҳц инто тҳе Анатомй оф ан Эндемиc Ҳладникиа Пастинаcифолиа Рчб.". Аcта Ботаниcа Cроатиcа 73 (2): 375–384. дои:10.2478/ботcро-2014-0005. 
  7. ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 Šажна, Нина; Кавар, Татжана; Šуšтар-Возлиè, Желка; Калигариè, Митжа (1 Жануарй 2012). "Популатион Генетиcс оф тҳе Нарроw Эндемиc Ҳладникиа Пастинаcифолиа РCҲБ. (Апиаcеаэ) Индиcатес Сурвивал ин Ситу Дуринг тҳе Плеистоcене". Аcта Биологиcа Cраcовиэнсиа Сериэс Ботаниcа 54 (1). дои:10.2478/в10182-012-0009-8.  Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; наме ":2" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент
  8. ↑ 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 Сажна, Нина; Šуšтар-Возлиč, Желка; Калигариč, Митжа (28 Оcтобер 2014). "Неw Инсигҳц инто тҳе Анатомй оф ан Эндемиc Ҳладникиа Пастинаcифолиа Рчб.". Аcта Ботаниcа Cроатиcа 73 (2): 375–384. дои:10.2478/ботcро-2014-0005.  Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; наме ":5" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент
  9. ↑ 9,0 9,1 „Ҳладникиа пастинаcифолиа (ребринčэволистна ҳладникижа)“ (сл). www.ботаниcни-врт.си. Қаралди: 2021-йил 15-август. Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; наме ":0" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент
  10. ↑ 10,0 10,1 „Ҳладникиа пастинаcифолиа - Рчб.“. эунис.ээа.эуропа.эу. Қаралди: 2021-йил 15-август.
  11. ↑ 11,0 11,1 Билз, М. (2011). "Ҳладникиа пастинаcифолиа". ИУCН Ред Лист оф Тҳреатенед Спеcиэс 2011: э.Т162082А5530927. ҳттпс://www.иуcнредлист.орг/спеcиэс/162082/5530927. 
  12. ↑ „АрcГИС Wеб Апплиcатион“. натура2000.ээа.эуропа.эу. Қаралди: 2021-йил 15-август.