Holta Zaçaj
Ҳолта Заçаж (1976-йил 12-январда туғилган) — албаниялик юрист ва судя, 2023–2025-йилларда Албания Конституциявий суди раиси бўлиб ишлаган. 2023–2025-йилларда Конституциявий суд судяси сифатида фаолият юритган.
| Ҳолта Заçаж | |
|---|---|
|
2024-йилдаги интервюда | |
| Конституциявий суд раиси | |
|
Мансаб даври 2023-йил 20-феврал – 2025-йил 10-март | |
| Ўтмишдоши |
Виторе Туша Марсида Хҳаферллари (вазифасини вақтинча бажарувчи) |
| Вориси |
Фиона Папажоргжи Марсида Хҳаферллари (вазифасини вақтинча бажарувчи) |
| Шахсий маълумотлари | |
| Таваллуди |
1976-йил 12-январ Тирана, Албания Халқ Социалистик Республикаси |
| Алма матер |
Тирана университети Георгетоwн университети |
Илк ҳаёти
Ҳолта Заçаж 1976-йил 12-январда Албания Халқ Социалистик Республикасининг Тирана шаҳрида туғилган[1]. У 1998-йилда Тирана университетида ҳуқуқ бўйича бакалвр даражасини олган. 2008-йилда Фулбригҳт дастури орқали Георгетоwн университетида Унвонлар ва молиявий тартибга солиш бўйича магистр даражасини эгаллаган[2].
Заçаж 1999-йилда „Адолат орқали ҳуқуқ маркази“да юрист сифатида иш бошлаган, Косоводаги уруш жиноятларини тергов қилган ва кейинчалик бепул юридик ёрдам лойиҳаларида, хусусан, вояга етмаганлар билан боғлиқ йўналишларда, Тирана прокуратурасида, шунингдек, қочқинлар билан ҳам ишлаган[2]. 2008-йилдан бошлаб Заçаж Албания ва Массачусецдаги айрим юридик фирмаларда ўз фаолиятини олиб борган[2].
Фаолияти
2009–2013-йилларда Заçаж Магистрлар мактабида лектор бўлиб ишлаган, 2009–2014-йилларда эса Албаниядаги бир нечта хусусий университетларда банк ва молия ҳуқуқи бўйича дарс берган[2]. Шунингдек, у Албания, Косово ва Грузиядаги УНИCЕФ делегациялари учун, бундан ташқари ХВФ, Жаҳон банки ва Европа Кенгаши каби халқаро ташкилотлар учун юридик эксперт сифатида фаолият юритган[2]. 2013–2018-йилларда у Албаниядаги Алпҳа Банкнинг юридик масалалар бўлимига раҳбарлик қилган[2].
Заçаж инсон ҳуқуқлари, болалар ҳуқуқлари, оила ҳуқуқи, банк ва кўчмас мулк ҳуқуқига оид, шунингдек, Албания Оила кодекси, Албанияда Болалар ҳуқуқлари ва уларни ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонун ҳамда Косоводаги вояга етмаганлар учун қамоқхона қонунларига бағишланган камида 30 та нашр муаллифи ва ҳаммуаллифи ҳисобланади[2].
2023-йил 16-январда Олий суд Заçажни Конституциявий суд судяси этиб сайлаган ва у 2023-йил 25-январда нафақага чиққан Виторе Тушанинг ўрнини эгаллаб, қасамёд қилган[3][4][5][2]. Овоз беришнинг учинчи босқичида Судялар ассамблеяси 2023-йил 20-февралда Заçажни Виторе Тушанинг ўрнига Конституциявий суд президенти этиб сайлаган[6].
2025-йил 26-май куни „Эл Мундо“ газетасига берган интервюсида Заçаж Албания суд тизимининг мустақиллигини таъминлаш учун уни тубдан қайта кўриб чиққан конституциявий ислоҳотни йирик ютуқ сифатида эътироф этган, шунингдек, Болқон мамлакатларининг Европа Иттифоқига кириши Европанинг янада кучли бўлиши учун яхши имконият эканини таъкидлаган[7].
2024-йил 10-декабрда у ўз ваколат муддати давомийлигини аниқлаштириш мақсадида Венеция комиссиясидан сўрашини маълум қилган, чунки на Албания конституциясида, на уни судя этиб тайинлаш тартибида унинг ваколат муддати тугашининг аниқ санаси белгиланмаган эди. У фақат қисман мандат билан, истеъфога чиққан Тушанинг тугалланмаган ваколатини якунлаш учун тайинланган бўлиб, 2025-йил унинг сўнгги йили бўлиши керак эди[4]. Бир неча ойлик баҳс-мунозаралардан сўнг, 2024-йил 23-декабрда Конституциявий суд Заçажнинг Венеция комиссиясидан хулоса сўраш ҳақидаги таклифини рад этди ва Олий суд томонидан 2025-йил 10-март куни эълон қилинган бўш ўрин ҳақидаги қарорда келтирилган санани, яъни Заçажнинг ваколат муддати тугайдиган охирги кун сифатида тасдиқлади[8][9]. Заçаж 2024-йил 12-декабрда ўз ваколат муддати 2025-йил охирида якунланишини билдирган[9][10][11]. Марсида Хҳаферллари 2025-йил 18-декабрда Фиона Папажоргжи сайлангунига қадар раис вазифасини вақтинча бажарувчи сифатида иш бошлаган[12][13].
Манбалар
- ↑ „Элеcтед ас тҳе Ҳеад оф тҳе Cонститутионал Cоурт, wҳо ис Ҳолта Заçаж?“. Алфа Пресс (2023-йил 20-феврал). Қаралди: 2026-йил 6-январ.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 „ПРОФИЛ/ Куш ëштë Ҳолта Заçаж, кретаржа э Гжйкатëс Куштетуэсе“ (сқ). АБC Неwс (Албаниа) (2023-йил 20-феврал). 2023-йил 22-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2026-йил 6-январ.
- ↑ „Ҳолта Заçаж анноунcес тҳе энд оф ҳер мандате ас Пресидент оф тҳе Cонститутионал Cоурт: Лет ус стай аwай фром политиcал анд медиа прессуре“. Вох (wебсите) (2024-йил 12-декабр). Қаралди: 2026-йил 7-январ.
- ↑ 4,0 4,1 „Мандате оф Cонститутионал Cоурт’с Пресидент аддрессес “Венеcиа”“. Эуронеwс (2024-йил 10-январ). Қаралди: 2026-йил 7-январ.
- ↑ „Тҳе Cонститутионал Cоурт ис cомплетед, Ҳолта Заçаж такес тҳе оатҳ. Виторе Туша леавес тҳе мандате, ҳере'с wҳо wилл реплаcе ҳер“. Балкан Wеб (2023-йил 25-январ). Қаралди: 2026-йил 7-январ.
- ↑ „Афтер тҳе фаилуре оф тwо роундс, Ҳолта Заçаж ис элеcтед тҳе неw пресидент оф тҳе Cонститутионал Cоурт“. Балкан Wеб (2023-йил 21-феврал). Қаралди: 2026-йил 7-январ.
- ↑ Á.С., Л.. „Ҳолта Заçаж, пресидента дел Трибунал Cонституcионал де Албаниа: "Ҳай дос опcионес пара лос Балcанес: энтрар эн ла Униóн Эуропеа о эн ла óрбита де Русиа"“ (2025-йил 26-май). 2025-йил 24-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2026-йил 7-январ.
- ↑ „Тҳе мандате эндс он Марч 10, 2025, тҳе Cонститутионал Cоурт деcидес, режеcц тҳе реқуэст оф тҳе пресидент Ҳолта Заçаж“. а2неwс (CНН ин Албаниа) (2024-йил 23-декабр). 2025-йил 24-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2026-йил 7-январ.
- ↑ 9,0 9,1 Си, Нен. „Дисcуссион абоут Ҳолта Заçаж’с мандате эндс“. Эуронеwс (2024-йил 23-декабр). Қаралди: 2026-йил 7-январ.
- ↑ „Ҳолта Заçаж анноунcес тҳе энд оф ҳер мандате ас Пресидент оф тҳе Cонститутионал Cоурт: Лет ус стай аwай фром политиcал анд медиа прессуре“. Вох Неwс (2024-йил 12-декабр). Қаралди: 2026-йил 7-январ.
- ↑ „"Мй мандате эндс ат тҳе энд оф 2025"/ Заçаж: Тҳис ис wҳй И wент то Вениcе“. Алфа Пресс (2024-йил 13-декабр). Қаралди: 2026-йил 7-январ.
- ↑ „Ҳолта Заçаж’с департуре фром ҳелм оф тҳе Cонститутионал Cоурт опенс раcе фор а неw чаирперсон!“. Эуронеwс (2025-йил 2-декабр). 2025-йил 11-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2026-йил 7-январ.
- ↑ Д., Э.. „Фиона Папажоргжи згжидҳет кретаржа э ре э Гжйкатëс Куштетуэсе“ (сқ). Досжа (2025-йил 18-декабр). Қаралди: 2026-йил 7-январ.