Humayd ibn Qahtaba

Ҳумайд ибн Қаҳтаба
	Ҳарбий фаолияти
Фуқаролиги	Аббосийлар халифалиги
Қўшин турлари	Аббосийлар армияси
Унвони	Ҳарбий офицер

Ҳумайд ибн Қаҳтаба ; حميد بن قحطبة
Жазира ноиби
	Мансаб даври; 754 – 755
Монарх	ал-Мансур
Миср ноиби
	Мансаб даври; 760 – 762
Монарх	ал-Мансур
Ўтмишдоши	Муҳаммад ибн ал-Ашъас ал-Хузай
Вориси	Язид ибн Ҳотим ал-Муҳаллабий
Арминия ноиби
	Мансаб даври; 766 – 768
Монарх	ал-Мансур
Хуросон ноиби
	Мансаб даври; 768 – 776
Монарх	ал-Мансур; ал-Маҳдий
Шахсий маълумотлари
Таваллуди	Умавийлар халифалиги
Вафоти	776 ; Хуросон, Аббосийлар халифалиги
Ўлим сабаби	табиий ўлим
Болалари	Абдуллоҳ ибн Ҳумайд ибн Қаҳтаба
Отаси	Қаҳтаба ибн Шабиб ат-Тоий
Ҳумайд ибн Қаҳтаба
	Ҳарбий фаолияти
Фуқаролиги	Аббосийлар халифалиги
Қўшин турлари	Аббосийлар армияси
Унвони	Ҳарбий офицер

Ҳумайд ибн Қаҳтаба ибн Шабиб ат-Тоий (арабча: حميد بن قحطبة‎‎) илк Аббосийлар халифалиги даврида юқори мартабали ҳарбий қўмондон бўлган.

Биографияси

Ҳумайд Қаҳтаба ибн Шабиб ат-Тоийнинг ўғли бўлиб, отаси ва Абу Муслим билан биргаликда Умавийлар халифалигини ағдариб ташлаган Аббосийлар инқилобига бошчилик қилган эди. Ҳумайд акаси Ҳасан билан бирга инқилобдан олдинги йилларда Хуросондаги Аббосийлар тарғиботида фаол бўлиб, нақиб ўринбосари лавозимида ишлаган^[1].

Инқилобдан сўнг, Ҳумайд Сурия ноиби Абдуллоҳ ибн Али билан яқин алоқада бўлди. Ҳатто ноиб 754-йилда халифа ал-Мансурга (ҳ. 754–775) қарши исён кўтарганда ҳам уни қўллаб-қувватлади. Бироқ, тез орада ўз қароридан афсус чекиб, мағлубиятга учрашидан бироз олдин Абдуллоҳнинг қароргоҳидан қочишга муваффақ бўлди^[1]^[2]. Шунга қарамай, ал-Мансур тез орада Ҳумайдга ноиблик вазифаларини ишониб топширди. Дастлаб Жазира (754/55-йил) ноиби бўлиб, у ерда шиддатли хорижийлар қўзғолонига дуч келди. Сўнгра эса Миср (759/61-йил) ноиби бўлди^[1]^[2]. 762/63-йилда Исо ибн Мусо қўл остида Муҳаммад ан-Нафс аз-Закийянинг исёнини бостиришда иштирок этган. Уч йилдан сўнг, Арминия ноиблигига, 768-йилда эса Хуросон ноиблигига тайинланди. Бу лавозимни 776-йилда вафот этгунга қадар эгаллаб турди^[1]^[2]. Унинг ўрнини қисқа муддат давомида ўғли Абдуллоҳ эгаллади. Кейинчалик Абдуллоҳ Тўртинчи фитна даврида юз берган фуқаролар урушида муҳим рол ўйнади^[3]. Аксарият эски Аббосийлар сулоласига мансуб оилалар сингари, улар ҳам фуқаролар урушида ал-Ма’мун ғалаба қозонгандан сўнг бойликларини сақлаб қолган ҳолда ҳокимиятни бой бердилар^[2].

Манбалар

↑ ^1,0 ^1,1 ^1,2 ^1,3 Cроне (1980), п. 188
↑ ^2,0 ^2,1 ^2,2 ^2,3 Кеннедй (1986), п. 80
↑ Cроне (1980), пп. 188–189

Адабиётлар

Cроне, Патриcиа. Славес он Ҳорсес: Тҳе Эволутион оф тҳе Исламиc Политй. Cамбридге: Cамбридге Университй Пресс, 1980. ИСБН 0-521-52940-9.
Кеннедй, Ҳугҳ. Тҳе Эарлй Аббасид Cалипҳате: А Политиcал Ҳисторй. Тайлор & Франcис, 1986. ИСБН 0-7099-3115-8.

Ўтмишдоши: Муҳаммад ибн ал-Ашъас ал-Хузай	Миср ноиби 760—762	Вориси: Язид ибн Ҳотим ал-Муҳаллабий

[Crone-1] 1,0 ^1,1 ^1,2 ^1,3 Cроне (1980), п. 188

[Kennedy-2] 2,0 ^2,1 ^2,2 ^2,3 Кеннедй (1986), п. 80

[3] Cроне (1980), пп. 188–189

[1]

[2]

[3]