Пайғамбар ва форс табиби, ‛Абиднинг миниатюраси. Бобурийлар давлати, тахминан 1645-йил. Фреэр санъат галереяси

Ғиёсиддин ʻАли ибн Ҳусайн ибн ʻАли Амирон Исфаҳоний () ХВ асрда яшаган форс табиби ва олими, Эроннинг Исфаҳон шаҳридан бўлган. У Даниэл Бебен таъбири билан айтганда, „милодий 15-асрнинг иккинчи ярмида Бадахшоннинг бир қанча темурий ҳокимлари хизматида бўлган билимли инсонлардан бири“ эди. [1] :377Унга тегишли асарлардан ташқари у ҳақида деярли маълумот мавжуд эмас.

Ишлари

  • Темурийлар ҳукмдори Абусаид Мирзонинг ўғли Бадахшоннинг ўша пайтдаги ҳокими Абу Бакрга бағишланган Асрор ал-Ҳуруф (ҳижрий 870/милодий 1465–1466).
  • Ҳижрий 873/милодий 1469-йилдан Бадахшон ҳокими Абу Саид Мирзонинг ўғли Султон Маҳмуд Мирзога бағишлаб ёзилган Даниш-нома-и жаҳон асари[2][3]. Бу Ғиёсиддиннинг энг машҳур асари бўлиб, метеорология, минералогия, ботаника ва анатомияга оид табиий фанларнинг форс энсиклопедияси ҳамдир.
  • Дуррат ал-мисаҳҳа (ҳижрий 890/милодий 1485), ўлчовлар ва геометрия бўйича ёзилган, Султон Маҳмуд Мирзога бағишланган асар.
  • Хуласат ал-танжим ва бурҳон ал-тақвим, астрономия бўйича ёзилган асар.
  • Маъориф ал-тақвим, яъни Нужум номи билан ҳам танилган астрономияга оид асар[4][5].
  • Озиқ-овқат маҳсулотларига оид кичик рисола, жадвал форматида, Миллий тиббиёт кутубхонаси фондида сақланмоқда.

Босма асарлар

  • Саййид Суҳроб Валий, Туҳфат ан-нāẓирīн, таҳр. Қудратуллоҳ бегим (1960)
  • Саййид Суҳроб Валий Бадахшоний, Сī ū шиш саҳҳифа, таҳр. Ҳушанг Ужақий ва Владимир Иванов томонидан (Теҳрон, 1961).

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ Даниэл Бебен, 'Тҳе Ṣаḥīфат ал-нāẓирīн: Рефлеcтионс он Аутҳоршип анд Cонфессионал Идентитй ин а 15тҳ-Cентурй Cентрал Асиан Техтъ, ин Техц, Сcрибес анд Трансмиссион: Манусcрипт Cултурес оф тҳе Исмаили Cоммунитиэс анд Беёнд, эд. бй Wафи А. Момин (Лондон: И. Б. Таурис, 2022), пп. 369–88;
  2. ↑ Wладимир Иваноw, ‘Тҳе Дате оф тҳе Дāниш-нāма-и-жаҳāн’, Жоурнал оф тҳе Роял Асиатиc Соcиэтй оф Греат Бритаин анд Иреланд, 1 (1927), 95–96.
  3. ↑ Лутз Ричтер-Бернбург, ‘Медиcал анд Ветеринарй Сcиэнcес. Парт Оне: Медиcине, Пҳармаcологй анд Ветеринарй Сcиэнcе ин Исламиc Эастерн Иран анд Cентрал Асиаъ, ин Ҳисторй оф Cивилизатионс оф Cентрал Асиа, вол. 4, парт 2: Тҳе Аге оф Ачиэвеменц: А. Д. 750 то тҳе Энд оф тҳе Фифтеэнтҳ Cентурй, эд. бй М. С. Асимов анд C. Э. Босwортҳ (Парис, 1998), п. 314.
  4. ↑ Карим-Алй Кассам, Умед Булбулшоэв, анд Морган Руэлле, ‘Еcологй оф Тиме: Cалендар оф тҳе Ҳуман Бодй ин тҳе Памир Моунтаинс’, Жоурнал оф Персианате Студиэс, 4 (2011), 146–70.
  5. ↑ Эд. бй Умед Мамадшерзодшоэв (Кҳорогҳ, 1995).