Hypopnea
Гипопнеа жуда саёз нафас олиш ёки анормал даражада паст нафас олиш тезлигидир . Баъзилар гипопнеани апнеадан (нафас олишнинг тўлиқ тўхташи) оғирроқ деб таърифлайдилар, бошқа тадқиқотчилар эса гипопнеанинг уйқудаги нафас олиш бузилишининг салбий оқибатларига „ўхшаш бўлса ҳам, фарқ қилиб бўлмайдиган таъсири“ эканлигини аниқладилар. Уйқу клиникаларида обструктив уйқу апнеси синдроми ёки обструктив уйқу апнеси-гипопне синдроми одатда иккита ҳодисани фарқлаш ўрнига апнеа ва/ёки гипопнеаларнинг тез-тез мавжудлиги асосида ташхис қилинади. Гипопнеа одатда ўпкага ҳаво ҳаракатининг камайиши билан тавсифланади ва қондаги кислород даражасининг пасайишига олиб келиши мумкин. Кўпинча бу юқори нафас йўлларининг қисман обструкцияси билан боғлиқ.
Уйқу пайтидаги гипопнеа уйқу бузилиши сифатида таснифланади. Ўртача ва оғир гипопнеада уйқу бузилади, шунинг учун беморлар тўлиқ тунги уйқуни олишлари мумкин, аммо улар тўғри ухламаганликлари сабабли ўзларини хотиржам ҳис қилишмайди. Нафас олишнинг бузилиши қондаги кислород даражасининг пасайишига олиб келади, бу эса ўз навбатида уйқу босқичларини бузиши мумкин[1].
Аломатлар
Энг кўп учрайдиган гипопне аломати доимий уйқу бузилишидан келиб чиқадиган ҳаддан ташқари уйқучанликдир. Ҳаво оқимининг обструкцияси туфайли гипопнея билан оғриган одамларда кўпинча бўғилиш товушлари ёки қаттиқ хириллашлар билан тўхтатилган баланд ва оғир ҳорлама бор, кейин сукунат даврлари давом этади, чунки оғиз ва бурун орқали ўпкага этарли ҳаво оқиб чиқа олмайди. Жимлик даврлари 20 сония ёки ундан кўпроқ давом этиши мумкин ва ҳар соатда кўп марта содир бўлиши мумкин, натижада ёмон уйқу ва қондаги кислород миқдори камаяди.
Оқибатлари
Гипопнеа — бу кундузги уйқучанлик ва ҳаёт сифатининг ёмонлашишига, шу жумладан йўл-транспорт ҳодисаларига, иш жойидаги самарадорликнинг пасайишига ва ҳиссий муаммоларга олиб келадиган касаллик.
Сабаблари
Гипопния сабаблари орасида:
- бурун септумининг деформацияси ёки бурун гўшти ва гуллетнинг туғма торайиши каби анатомик нуқсонлар
- ўткир тонзиллит ва / ёки аденоидит
- семизлик ёки ортиқча вазн
- нерв-мушак касаллиги ёки нафас олиш мушакларининг заифлашишига олиб келадиган ҳар қандай ҳолат
- бузилган ёки муваффақияциз нафас олиш қобилиятини ўз ичига олган гиповентилия синдромлари
- седативлардан фойдаланиш, масалан, уйқу таблеткалари
- хавфли спиртли ичимликларни истеъмол қилиш
- чекиш
- қариш
- бошқалар, уларнинг аксарияти нафас йўлларининг обструкциясининг типик сабаблари, ҳорлама ва уйқу апнеси
Ташхиси
Уйқу бузилишининг диагностикаси ва даволаш контекстида, агар 10 сония ёки ундан кўпроқ давом этадиган оқимнинг 30 % ёки ундан кўп қисқариши ва одамнинг О2 даражасида 4 % ёки ундан кўп десатурация бўлмаса, гипопнеа клиник аҳамиятга эга эмас.
Гипопнеанинг (шунингдек, апнеанинг) бевосита оқибати шундаки, қондаги CО кўтарилади ва беморнинг қонидаги кислород даражаси ҳаво йўллари обструкциясининг оғирлигига мутаносиб бўлади. Нафас олишнинг бундай бузилиши уйқу режимини бузади, натижада бу одамларда чарчоқ, летаргия, диққатни жамлаш қобилиятининг пасайиши, асабийлашиш ва эрталаб бош оғриғи пайдо бўлиши мумкин. Асосан, бу одамлар тунги уйқуга қодир эмаслиги сабабли жуда чарчаган[2].
Гипопнеалар марказий бўлиши мумкин, яъни нафас олиш ҳаракатларининг кучайиши ва пасайишининг бир қисми сифатида ёки келиб чиқиши обструктив бўлиши мумкин. Обструктив гипопнеа пайтида обструктив апнеага нисбатан ҳаво йўли фақат қисман ёпилади. Бироқ, бу ёпилиш ҳали ҳам физиологик таъсирни, яъни кислороднинг десатурациясини ва/ёки қўзғалиш билан тугайдиган нафас олиш ҳаракатларининг кучайишини келтириб чиқариш учун этарли.
Даволаш
Обструктив гипопнеа
Обструктив гипопния учун даволаш усулларидан бири доимий ҳаво босими (CПАП). CПАП — беморнинг бурун ва / ёки оғзига ниқоб киядиган даволаш усули. Ҳаво пуфлагичи ҳавони юқори нафас йўллари орқали ўтказади. Ҳаво босими қондаги кислород билан тўйинганлик даражасини сақлаб қолиш учун этарли бўлиши учун ўрнатилади.
Яна бир даволаш усули — бу махсус ўрнатилган оғиз аппарати. Америка Кутиш Тиббиёт Академиясининг обструктив уйқу апнеси (ОСА) протоколи уларни CПАПдан афзал кўрган ва энгил ва ўртача даражадаги уйқу апнеси бўлган ёки CПАПга жавоб бермайдиган / киёлмайдиганлар учун оғиз асбобларини тавсия қилади. Агар бемор CПАП билан синовдан ўтган бўлса, ОСА нинг оғир ҳолатлари оғиз аппарати билан даволаш мумкин. Оғиз бўшлиғи асбоблари стоматологик уйқу тиббиётида ўқитилган тиш шифокори томонидан тайёрланган бўлиши керак.
Этимология
Ҳипопнеа сўзи юнонча гипо- (паст, паст, остида, пастга, меъёрдан паст деган маънони англатади) ва пноиа (нафас олиш деган маънони англатади) илдизларидан келиб чиққан гипо- + -пнеа шаклларини бирлаштирган ҳолда ишлатилади.
Маълумотномалар
- ↑ „ҳйпопнеа“. 2016-йил 3-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 16-ноябр.
- ↑ „дйссомниас“.