IMEI
ИМЕИ (Интернатионал Мобиле Эқуипмент Идентитй) бу рақам бўлиб, одатда ноёб бўлиб, ГСМ, WCДМА ва ИДЕН телефонларини, шунингдек, баъзи сунъий йўлдош телефонларини аниқлаш учун ишлатилади. Унда 15 та ўнлик рақам мавжуд, бунда охирги рақам Луҳн текшируви рақами ёки 16[1], бу ерда охирги икки рақам мобил қурилманинг дастурий таъминот версиясини билдиради. Умумий ма'лумот ИМЕИ ваколатли ташкилотлар, хусусан Британиянинг Телекоммуникацияларни тасдиқлаш кенгаши (БАБТ) томонидан тайинланади. У тармоқдаги қурилмани аниқлайди ва қурилманинг дастурий та'минотида сақланади. Одатда, ИМЕИ то'ртта жойда топилади: қурилманинг о'зида (ко'п ҳолларда уни клавиатурада териш орқали экранда ко'рсатиш мумкин), батарея остида, қадоқда ва кафолат талонида. ИМЕИ тармоқ аутентификацияси вақтида қурилманинг серия рақами бўлиб хизмат қилади ва тармоқ аутентификацияси вақтида эфирга узатилади. ИМЕИ шунингдек, қурилмани кузатиш ва о'г'ирланган телефонларни оператор даражасида блоклаш учун ишлатилади, бу эса қурилмадан ушбу оператор тармог'ида кейинги фойдаланишни олдини олади, лекин бошқа тармоқларда фойдаланишга то'сқинлик қилмайди. ГСМ ядро тармог'и ИМЕИ-ни ЭИРда сақлайди.
CДМА ва бошқа тармоқларда қо'лланиладиган ЭСН ва МЕИДдан фарқли о'лароқ, ИМЕИ фақат қурилмани идентификациялаш учун ишлатилади ва доимий равишда абонент билан бог'ланмайди. Бунинг о'рнига, деярли ҳар қандай бошқа қурилмага киритилиши мумкин бо'лган СИМ-картада сақланадиган ИМСИ рақами ишлатилади. Бироқ, битта телефонга фақат битта махсус СИМ-картадан фойдаланиш имконини берувчи махсус тизимлар мавжуд.
Телефоннинг модели ва келиб чиқиши ИМЕИ (ТАC деб аталадиган) нинг дастлабки 8 та рақами билан тавсифланади. Қолганлари серия рақами, кейин эса текшириш рақами. Бир нечта СИМ-карталарни қо'ллаб-қувватлайдиган телефонларга бир нечта ИМЕИ рақамлари берилади. ИМЕИ-ни о'згартириш 2002 йилда Би-би-си Водафоне ва Бритиш Телеcом компаниясининг фикр-мулоҳазаларини чоп этиб, унда телефоннинг ИМЕИ-ни қулай дастурий та'минот ёрдамида осонлик билан о'згартириш мумкинлиги ҳақида гапирди.[2]
Ба'зи мамлакатларда, масалан, Беларусияда, ИМЕИ-ни о'згартириш жиноий жавобгарликка тортилади.[3] Қозоғистонда ИМЕИ-ни ўзгартирганлик учун жиноий жавобгарликка тортишга уриниш ҳолатлари ҳам мавжуд.[4]
ИМЕИ ва ИМЕИСВ нинг тузилиши ИМЕИ (14 касрли рақам ва текшириш рақами) қурилманинг келиб чиқиши, модели ва серия рақами ҳақидаги ма'лумотларни о'з ичига олади. Биринчи 8 та рақам қурилманинг модели ва келиб чиқишини аниқлайди ва ТАC (Турни тасдиқлаш коди) деб номланади. Қолганлари қурилманинг ишлаб чиқарувчиси томонидан белгиланган серия рақами бо'либ, охирида текшириш рақами Луҳн алгоритми ёрдамида ҳисобланади. 2003 йилгача бу рақам 0 бо'лиши керак эди. Кейинчалик бу қоида бекор қилинди.
ИМЕИСВ (Интернатионал Мобиле Терминал Идентитй анд Софтwаре Версион Нумбер) 16 хонали рақам бўлиб, ҳар бир мобил телефонни ноёб тарзда идентификация қилади ва мобил телефонда ўрнатилган дастурий таъминот версияси оператор томонидан рухсат этилган дастурий таъминот версиясига мос келишини таъминлайди.[5] Дастурий та'минот версияси мобил телефон учун мавжуд бо'лган хизматларни, шунингдек, нутқ кодлашни амалга ошириш қобилиятини аниқлайди, бу эса ушбу параметрни жуда муҳим қилади.[5] АА - ББ ББ ББ - CC CC CC Д ёки ЭЭ Эски ИМЕИ ТАC ФАC серия рақами Луҳн алгоритми назорат суммаси ёки 0 (2003 йилгача) Янги ИМЕИ ТАC Эски ИМЕИСВ ТАC ФАC дастурий та'минот версияси (СВН) Янги ИМЕИСВ ТАC 2004 йилдан бошлаб, ИМЕИ формати АА-ББББББ-CCCCCC-Д, гарчи у ҳар доим ҳам шундай ко'ринмаслиги мумкин. ИМЕИСВ битта текшириш рақами о'рнига дастурий та'минот версиясининг иккита рақамидан фойдаланади, шунинг учун ИМЕИСВ АА-ББББББ-CCCCCC-ЭЭ сифатида ко'ринади. 2002 йилгача ТАC фақат 6 та рақамдан иборат бо'либ, қолган 2 та рақам Якуний йиг'илиш кодексини ташкил этди. 2003-йил 1-январдан 2004-йил 1-апрелгача ўтиш даври содир бўлди, бу даврда барча ФАC кодлари 00 эди. 2004-йил 1-апрелдан бошлаб ФАC ўз фаолиятини тўхтатди ва ТАC 8 та рақамгача кенгайтирилди.
ТАCнинг дастлабки икки рақами расмий ро'йхатдан о'тган РБИ (Репортинг Бодй Идентифиэр) ҳисобланади. РБИ ҳар доим 0хА0 дан кичик бо'либ, ИМЕИ ва 0хА0 ёки ундан каттароқдан бошланадиган МЕИД о'ртасида осон фарқлаш имконини беради.
Масалан, ИМЕИ 35-209900-176148-1 ёки ИМЕИСВ 35-209900-176148-23 ни ко'риб чиқайлик:
ТАC: 35-2099 - Британия Телекоммуникацияларни Тасдиқлаш Кенгаши (БАБТ) коди ва модел рақами 2099 (Алcател Оне Тоуч 332). ФАC: 00 телефон ФАC бекор қилинган о'тиш даврида ишлаб чиқарилган деган ма'нони англатади. ФАC даврида қуйидаги кодлар ишлатилган: 60 - Сингапур, 67 - АҚШ, 19, 03 ёки 40 - Буюк Британия, 07, 08, 20, 41-49, 78 ёки 80 - Германия, 01, 05, 06, 09, 701, Озарбайжон, Финландия - 10 - Финландия. Корея, 80 — Хитой, 04 — Ветнам, 02 ёки 20 — Бирлашган Араб Амирликлари СНР: 176148 — қурилма серия рақами CД: 1 - назорат суммаси СВН: 23 — телефонда ўрнатилган дастурий таъминот версияси рақами. 99 рақами сақланган. Янги услубдаги ИМЕИ бироз бошқача кўринади: 49-015420-323751 (Герман Нокиа 3110 cлассиc) ва 8 хонали ТАC (49-015420) мавжуд.
CДМА тармоқларида ишлайдиган янги Мобил ускуналар идентификатори (МЕИД) ИМЕИ билан бир хил асосий форматдан фойдаланади. Текшириш рақамини ҳисоблаш Асосий мақола: Луҳн алгоритми Тоқ жойлардаги барча рақамларни қо'шинг; Жуфт позициялардаги рақамларни икки баробарга оширинг ва натижада олинган рақамларнинг рақамлари йиг'индисини ҳисобланг. (Бу алмаштиришга тенг: 0=0 1=2 2=4 3=6 4=8 5=1 6=3 7=5 8=7 9=9 кейин йиг'инди) Олинган рақамга 1-босқичда олинган натижани қо'шинг; Олинган рақам 10 га каррали бо'лса, у ҳолда ИМЕИ текшириш рақами 0 га тенг бо'лади. Акс ҳолда, назорат суммаси кейинги юқорироқ "думалоқ" рақамни олиш учун натижага қо'шилиши керак бо'лган рақамга тенг бо'лади. Мисол ИМЕИ=35-419002-389644-3.
Тоқ позициялардаги барча рақамларни қо'шинг:
3 + 4 + 9 + 0 + 3 + 9 + 4 = 32 Жуфт жойдаги рақамларни алмаштиринг:
5, 1, 0, 2, 8, 6, 4 => 1, 2, 0, 4, 7, 3, 8 ва уларни қо'шинг: 1 + 2 + 0 + 4 + 7 + 3 + 8 = 25 1-босқичдан олинган натижани олинган рақамга қо'шинг.
25 + 32 = 57 Текшириш суммаси - бу кейинги юқори "думалоқ" рақамни олиш учун натижага қо'шилиши керак бо'лган рақам:
60 - 57 = 3