Ибадан университети(УИ)— Нигериянинг Ибадан шаҳридаги давлат тадқиқот университетидир. Университет 1948-йилда Лондон университети таркибидаги кўплаб коллежлардан бири бўлган Ибадан Университет коллежи сифатида ташкил этилган. У 1962-йилда мустақил университетга айланган ва Нигериядаги энг қадимги олий ўқув юрти ҳисобланади. Битирувчилар тармоғи орқали Ибадан университети Нигериянинг сиёсий, саноат, иқтисодий ва маданий ривожланишига ҳисса қўшди. Ибадан университетининг тарихи ва таъсири уни Африкадаги энг нуфузли университетлардан бирига айлантирган[2][3].

Ибадан университети
Асос солинган санаси 1948-йил
Президенти Саад Абубакар, Сокото султони
Талабалари 41,743[1]
Веб-сайти уи.эду.нг
Ибадан университети дарвозаси, Ибадан4

Ибадан университети 17 факултетда ташкил этилган 92 та академик бўлимдан иборат бўлиб, улар санъат, фан, асосий тиббиёт фанлари, клиник фанлар, қишлоқ хўжалиги, ижтимоий фанлар, таълим, ветеринария, фармация, технология, ҳуқуқ, соғлиқни сақлаш, стоматология, Иқтисодиёт ва бошқарув фанлари, қайта тикланадиган табиий ресурслар, атроф-муҳитни лойиҳалаш ва бошқариш ва кўп тармоқли тадқиқотлар. Асосий тиббиёт фанлари, клиник фанлар, жамоат саломатлиги ва стоматология факултетлари Тиббиёт коллежи сифатида ташкил этилган. Университетда бошқа ўқув бўлинмалари мавжуд, жумладан: Болалар саломатлиги институти, Таълим институти, Африка тадқиқотлари институти, Болалар ўсмирлари ва руҳий саломатлиги маркази, Тадбиркорлик ва инновациялар маркази (CЕИ), Илғор тиббий тадқиқотлар ва ўқитиш институти (ИАМРАТ), Юрак-қон томир касалликлари институти, Доридармонларни аниқлаш, ишлаб чиқиш ва ишлаб чиқариш маркази (CДДДП) ва Зоонозни назорат қилиш ва олдини олиш маркази (CCПЗ). Яқинда ташкил этилган Юқумли касалликлар институти (ИДИ), Бизнес мактаби (УИСБ) ва Она, бола ва неонатал саломатлик миллий институти (НИМCНҲ) ўз фаолиятини бошлаган. Ибадан университетида 15 та турар жой мавжуд бўлиб, улар аҳолининг қарийб 30 фоизини доимий ўқиш режимида яшаш билан таъминлайди. Университетдаги машҳур заллардан баъзилари орасида Лорд Теддер Холл, Кеннет Мелланби Холл, Султон Белло Холл, Ннамди Азикиwе зали, Мустақиллик зали, Тафава Балеwа зали, Кути зали, қиролича Идиа зали, қиролича Елизавета зали ва Обафеми Аволово зали мавжуд. Ғарбий Африкадаги энг катта аёл зали. Университетда умумий ходимлар сони 5339 нафар бўлиб, катта ва кичик ходимлар учун 1212 турар-жой мавжуд. Университет кампусида ходимлар ва талабалар учун турар жой ва спорт иншоотлари, шунингдек, алоҳида ботаника ва зоология боғлари мавжуд.

Университет кўплаб таниқли битирувчиларни, жумладан, адабиёт бўйича Нобел мукофоти лауреати, таниқли математиклар, олимлар, сиёсатчилар, ҳуқуқшунослар, бизнес пиктограммалари, файласуфлар, ёзувчилар, монархлар, сон-саноқсиз технократлар, Нигерия миллий хизматлари учун орденлари, турли фанлар стипендияларини тарбиялаган. 2016-йил сентябр ойида у Тимес Ҳигҳер Эдуcатион рейтингида энг яхши 1000 таликка кирган биринчи Нигерия университетига айланган. Бунгача у ҳар доим Wебометриcс рейтингида Африканинг энг яхши 10 та университетига кирган[4][5]. УИ ҳозирда Wебометриcс маълумотларига кўра Нигерияда 1-ўринда ва дунёда 1196-ўринда[6].

Photo Showing the Gate of University of Ibadan
Ибадан университети дарвозаси кўрсатилган фотосурат

Тарих

1962-йил 2-февралда Ибадан университети коллежи Алҳажи сер Аҳмаду Белло томонидан Султон Белло залининг очилиши (чапда Кеннет Дик, ўнгда Аҳмаду Белло)

1963-йил охирида, университет ўйин майдонларида, ноғоралар билан нишонланган байрам билан, Рт. Муҳтарам Мустақил Нигериянинг биринчи Бош вазири, сер Абубакар Тафава Балева мустақил университетнинг биринчи канслери бўлган. Университетнинг биринчи нигериялик проректори Кеннет Дик бўлиб, университет кутубхонаси унинг номи билан аталган[7].

Нигериядаги биринчи даражали муассаса

Университет коллежи Ибадан сифатида ташкил этилган пайтда талабаларга Лондон университети дипломлари берилди. Бу уни Нигериядаги биринчи даражали муассасага айлантиради[8]. Нигерия Нсукка университети 1960-йилда, Нигерия мустақилликка эришган йили автоном ва тўлиқ ҳуқуқли университет сифатида ташкил этилганида Нигериядаги биринчи университет бўлган. Ибадан университети 1963-йилда автоном бўлди ва 1967-йилда ўз даражаларини беришни бошлади[9], Нигерия университетидан (Нсукка) фарқли ўлароқ, уч йил олдин бошланган.

Маъмурият

Университет маъмуриятининг ҳозирги асосий аъзолари[10]:

Одамлар
Идора Тутувчи
Меҳмон Муҳаммаду Буҳари
канслер Султон Са'аду Абубакар, Сокотонинг 20-султони
Про-канслер ва раис Чиэф Жоҳн Одигиэ Оегун
вице-канслер Профессор Каёде Оебоде Адебоwале
проректор ўринбосари (маъмурият) Профессор Э.О. Аёола
проректор ўринбосари (академик) Профессор Адеронке М. Баиерожу
Проректор ўринбосари (тадқиқот, инновациялар ва стратегик ҳамкорлик бўйича) Профессор Олуемиси А. Бамгбосе

Факултетлар

  • Қишлоқ ва ўрмон хўжалиги
  • Санъат
  • Асосий тиббиёт фанлари
  • Клиник фанлар
  • Стоматология
  • Таълим
  • Қонун
  • Дорихона
  • Жамоат саломатлиги
  • Фан
  • Технология
  • Ижтимоий фанлар
  • Ветеринария тиббиёти
  • Қайта тикланадиган табиий ресурслар
  • Атроф-муҳитни лойиҳалаш ва бошқариш
  • Иқтисодиёт

2011-йил август ойида Нигериянинг ўша пайтдаги таълим вазири Руқайяҳ Аҳмад Руфаъи Ибадан университети Пан-Африка университетининг Нигерия тугунига, Ер ва ҳаёт фанлари институтига мезбонлик қилишини эълон қилган[11].

Тиббиёт коллежининг асосий қисми (асосий тиббиёт фанлари, клиник фанлар, стоматология ва соғлиқни сақлаш факултетларини ўз ичига олади) асосий университетдан беш километр узоқликда, Университет коллежи касалхонаси таркибида жойлашган. Коллежда клиник таҳсил олаётган талабалар учун ётоқхона мавжуд. Коллеж 1980-йил август ойида ташкил этилган. Ўтган провостлардан ба'зилари Олуволе Аканде, Исаак Фолорунсо Адеwоле ва Акинйинка Омигбодундир[12].

Институтлар

  • Африка тадқиқотлари институтлари
    • ИФРА-Нигерия (Институт франçаис де речерче эн Африқуэ) — ижтимоий ва гуманитар фанлар бўйича тадқиқотларни илгари суриш ва Франсия ва Ғарбий Африкадаги академиклар ўртасидаги ҳамкорликни яхшилаш учун Франсия ҳукумати томонидан молиялаштириладиган институт[13].
  • Болалар саломатлиги институти
  • Таълим институти
  • Илғор тиббий тадқиқотлар ва тренинг
  • Тинчлик ва стратегик тадқиқотлар институти
  • ПАУ ЛЕС институти

Професионал марказлари

  • Таълим ва таълимда мукаммаллик маркази]
  • Болалар ва ўсмирлар руҳий саломатлиги маркази
  • Зоонозларни назорат қилиш ва олдини олиш маркази
  • Дори воситаларини аниқлаш, ишлаб чиқиш ва ишлаб чиқариш маркази (CДДДП)[14]

Ҳамкор ташкилотлар

Қуйида Миллий Университетлар Комиссияси томонидан тасдиқланган Ибадан университети филиаллари рўйхати келтирилган[15][16].

  • Бигард семинарияси, Энугу, Энугу, Штат
  • Архиепископ Вининг илоҳиёт коллежи, Акуре
  • Сент-Агустин таълим коллежи Акока, Лагос
  • Осун давлат таълим коллежи, Илеса
  • Федерал таълим коллежи, Осиэле, Абеокута , Огун штати.
  • Федерал Таълим коллежи (махсус), Оё, Оё штати.
  • СС Петер ва Пол семинарияси, Бодижа, Ибадан
  • Иммануэл илоҳиёт ва христиан таълими коллежи, Самонда, Ибадан
  • Доминикан институти, Самонда, Ибадан
  • ЭCWА теологик семинарияси, Игбажа
  • Нигерия Баптист диний семинарияси, Огбомосо
  • Ҳаёт семинарияси, Икороду
  • Қайтарилган Библия коллежи
  • УМCА семинарияси, Илорин, Квара
  • Майкл Отедола бошланғич таълим коллежи , Эпе Лагос штати

Кутубхона

Университетнинг диққатга сазовор тузилмалари орасида Санъат факултети ёнида жойлашган марказий Кеннет Дик кутубхонаси бор. Талабалар учун катта сиғимга эга бўлган кутубхона университет жамоатчилиги ва ундан ташқарида деярли барча билим соҳаларига оид китобларни ўз ичига олади. Унга осон киришни таъминлаш учун талабалар қабулнинг биринчи йилида кутубхонани рўйхатдан ўтказишлари керак[17]. Кутубхонада 700 000 жилд маълумотлар мавжуд ва китобхонлар учун 1250 дан ортиқ ўриндиқ мавжуд. У барча юқори лавозимли ходимлар, муассаса талабалари, Университет коллежи касалхонасининг юқори лавозимли ходимлари, Ибадан ҳамда университет битирувчилари учун очиқ. Кутубхона, шунингдек, тадқиқот, маълумотнома мақсадлари, университетнинг таниқли мансабдор шахси (яъни, факултет декани, ташриф буюрувчи мактабининг бўлим бошлиғи ёки директор) тақдимномасини тақдим этиш учун кутубхонага ўқиш учун асосли сабабларга кўра бошқа ҳар қандай кишини қабул қилади.

Талабалар уюшмаси билан баҳс

Кунле Адепежу, Нигериядаги биринчи талаба шаҳид

2017-йил 29-май куни мактаб раҳбарияти бакалавриат талабалари учун ўқув фаолиятини тўхтатган. Бу талабалар касаба уюшмасининг норозилиги натижасида содир бўлди. Талабалар жамоаси ўқувчиларга шахсини тасдиқловчи ҳужжат бермагани ва айрим электр жиҳозларига нисбатан қонунбузарлиги сабабли мактаб раҳбарияти билан келиша олмаган[18]. 9-июн куни мактаб 20-июнда қайта очилиши эълон қилинган[19]. Мактаб 2-июл куни фаолиятини давом эттирган[20].

2020-йил март ойида, коронавирус пандемияси бошланганда, Ибадан университети ва Нигериядаги бошқа мактаблар ўз эшикларини ёпишга ва йил давомида барча ўқув фаолиятини тугатишга мажбур бўлишган. Университет кейинчалик ўз илмий фаолиятини 2021-йилнинг март ойида қайта тиклади. 2021-йил июн ойида университет бир йилдан кўпроқ вақт давомида ўз дарвозаларини ёпиб қўйгандан кейин жисмонан тикланди.

Проректорлар

1947-йилдан бери вице-канслерлар қаторига қуйидагилар киради[21]:

  • Кеннет Мелланби (бош директор): 1947-1953-йиллар
  • ЖТ Сондерс (бош директор): 1953-1956-йиллар
  • ЖҲ Паррй (бош директор): 1956-1960-йиллар
  • Кеннет Дейк (директор/вице-канслер): 1960-1967-йиллар
  • Томас Адеое Ламбо: 1968-1971-йиллар
  • Оришежоломи Томас: 1972-йил декабр-1975-йил ноябр
  • Текена Тамуно: 1975-йил декабр — 1979йил ноябр
  • Самсон Олажувон Кокумо Олайиде: 1979-йил декабр — 1983-йил ноябр
  • Ладипо Аёдежи Банжо (актёр): 1983-йил ноябр — 1984-йил ноябр
  • Ладипо Аёдежи Банжо : 1984-йил декабр — 1991-йил ноябр
  • Аллен БОО Оедиран: 1991-йил декабр — 1995-йил ноябр
  • Оладосу А. Оженгбеде (ҳаракат қилувчи): 1995-йил декабр — 1996-йил март
  • Омонийи О. Адеwое: 1996-йил март — 2000-йил сентабр
  • Олуфунсо О. Олорунсого (актёр): 2000-йил март — 2000-йил сентабр
  • Аёделе О. Фаласе : 2000-йил сентабр — 2004-йил март
  • Олуфеми Бамиро (актёр): 2004-йил март — 2005-йил ноябр
  • Олуфеми Бамиро : 2005-йил декабр — 2010-йил ноябр
  • Исаак Фолорунсо Адеwоле : 2010-йил декабр — 2015-йил ноябр
  • Абел Идову Олайинка: 2015-йил декабр — 2020-йил ноябр
  • Адебола Бабатунде Эканола (ҳаракат қилувчи): 2020-йил декабр — 2021-йил октабр
  • Каёде Адебоwале: 2021-йил октабрдан ҳозиргача

Таниқли битирувчилар

  • Жон Омонийи Абири, нигериялик академик
  • Садиқуэ Абубакар, Нигерия ҳаво штаб бошлиғи
  • Чинуа Ачебе, ёзувчи, Тҳингс Фалл Апарт муаллифи
  • Адиэле Афигбо, тарихчи
  • Аяндижи Даниэл Аина, Калеб университетининг собиқ проректори
  • ЖФ Аде Ажайи, нигериялик тарихчи
  • Клод Аке, сиёсий иқтисод профессори, халқаро олим ва ижтимоий салибчилар
  • Стивен Адебанжи Акинтое
  • Лола Аканде, ёзувчи ва академик
  • Марк Нwагву, академик ва шоир
  • Софи Олуволе, файласуф

Кампус галереяси

Манбалар

  1. ↑ Оеделе, Дамилола. „УИ Реcеивес Биггест Аллоcатион оф Интервентион Фундс“ (8-сентабр 2013-йил). 16-декабр 2014-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 19-октабр 2014-йил.
  2. ↑ Теферра & Алтбач (2003), сс. 492–499.
  3. ↑ ван ден Бергҳе (1973), с. 15.
  4. ↑ Агарин, Wиллиамс Э. Нwагwу анд Омоверере „Нигериан Университй Wебситес: А Wебометриc Аналйсис“ (эн). www.wебологй.орг. 2022-йил 5-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 19-июн.
  5. ↑ „Африcа | Ранкинг Wеб оф Университиэс: Wебометриcс ранкс 30000 институтионс“. www.wебометриcс.инфо. Қаралди: 2020-йил 30-май.
  6. ↑ „Нигериа | Ранкинг Wеб оф Университиэс: Wебометриcс ранкс 30000 институтионс“. Wебометриcс (2021-йил 1-июл). Қаралди: 19-сентабр 2021-йил.
  7. ↑ Ливсей, Тим (2017), Ливсей, Тим (муҳ.), „Интродуcтион: Нигериа'с Университй Аге“, Нигериа’с Университй Аге: Рефраминг Деcолонисатион анд Девелопмент, Cамбридге Империал анд Пост-Cолониал Студиэс Сериэс (инглизча), Палграве Маcмиллан УК, 1–18-бет, дои:10.1057/978-1-137-56505-1_1, ИСБН 978-1-137-56505-1, қаралди: 2020-05-26
  8. ↑ Амоо, Абдуссалам „Университй оф Ибадан ис НОТ тҳе фирст университй ин Нигериа“. ЭдуCелеб.cом. ЭдуCелеб (22-май 2019-йил). 2022-йил 4-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 26-май 2019-йил.
  9. ↑ „Ҳисторй: Департмент оф Медиcине“. УИ Арчиве. УИ. 2006-йил 9-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 26-май 2019-йил.
  10. ↑ „Университй оф Ибадан Принcипал Оффиcерс | УНИВЕРСИТЙ ОФ ИБАДАН(УИ)“. Уи.эду.нг. Қаралди: 5-июл 2010-йил.
  11. ↑ „ПАН АФРИCАН УНИВЕРСИТЙ ТО БЕ ЛОCАТЕД ИН УНИВЕРСИТЙ ОФ ИБАДАН…АУ“. Эдуcатион Маттерс (10-август 2011-йил). Қаралди: 1-декабр 2011-йил.
  12. ↑ „Cоллеге оф Медиcине, Университй оф Ибадан, Нигериа“. 2015-йил 18-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 19-июн.
  13. ↑ Ибукун, Йинка. „Нигериан аcадемиcс сеэк то элевате ҳумбле Пидгин“ (эн). Реутерс (2010-йил 20-сентябр). Қаралди: 2021-йил 17-март.
  14. ↑ „Ҳоме | УНИВЕРСИТЙ ОФ ИБАДАН“. www.уи.эду.нг. 2021-йил 9-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 19-июн.
  15. ↑ „Аппровед Аффилиатионс“. www.нуc.эду.нг. Натионал Университиэс Cоммиссион. Қаралди: 2020-йил 19-май.
  16. ↑ „УИ Аффилиатед Институтионс Пост УТМЕ & ДЕ Форм, 2018/2019“ (эн-УС). Латест Нигериан Университй анд Полйтечниc Неwс (2018-йил 13-август). 2024-йил 22-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 19-июн.
  17. ↑ „РЕГИСТРАТИОН – Кеннетҳ Дике Либрарй“ (эн-УС). 2020-йил 10-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 30-май.
  18. ↑ „[БРЕАКИНГ УИ шут доwн, студенц то ваcате cампус бй 6пм“] (29-май 2017-йил).
  19. ↑ „Университй оф Ибадан реопенс 20 Жуне“ (9-июн 2016-йил).
  20. ↑ „Университй оф Ибадан Реопенс 2 Жулй, Эхамс Бегин 4 Жулй - НТА.нг - Бреакинг Неwс, Нигериа, Африcа, Wорлдwиде“. www.нта.нг. 2022-йил 25-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 19-июн.
  21. ↑ „Виcе Чанcеллорс | УНИВЕРСИТЙ ОФ ИБАДАН“. www.уи.эду.нг. 2022-йил 19-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 19-июн.