Iblisning eshigi

Иблиснинг эшиклари — Буюк Британиядаги ба'зи о'рта аср ва қадимги черковларнинг шимолий деворида жойлашган структуравий хусусиятларидан бири ҳисобланади. Улар, айниқса, тарихий Сассекс округида кенг тарқалган бо'либ, у ерда 40 дан ортиқ черков мавжуд бўлган^[1]. Улар насронийликдан олдинги сажда қилиш ҳали ҳам машҳур бўлган эрта насронийлик давридан келиб чиққан ва ко'пинча рамзий тузилмалар бўлганлигини ко'рамиз, гарчи улар ба'зан ҳақиқий кириш жойи сифатида ишлатилган^[2].

Функсиялари

О'рта асрлардан олдин ва о'рта асрларда черковнинг шимолий юзи Иблисга ва бутпараст деб ҳисобланган одамларга тегишли деб ҳисобланган. Черковлар асосий кириш жойи жануб томонда бо'лишини та'минлаш учун ҳар доим ё'ллар ва ё'лларнинг шимолида қурилган^[3]. Христиангача бўлган муқаддас жойларга қуриш ҳам одатий ҳол эди. Бундай жойлар ҳали ҳам о'зларининг собиқ топинувчилари томонидан муқаддас ҳисобланган ва улар ко'пинча уларга ташриф буюришни давом эттирган. Ко'пинча черковнинг "бутпараст" шимолий томонига эшик о'рнатилган бо'либ, бу уларга кириш ва сажда қилиш имконини берган. О'ша томоннинг Иблис билан алоқаси туфайли "Иблис эшиги" номи пайдо бўлган. Бу эса о'з навбатида қадимий бо'либ қолган. Бу тарихий обидаларга ко'плаб туристлар ташриф буйиришган.

Кейинчалик ва кенг тарқалган мақсади шундан иборатки, (айниқса Сассексда) Иблиснинг черковдан қочишига имкон бериш бўлган. О'рта асрларда кенг тарқалган э'тиқодга ко'ра, Иблис сувда чо'милмаган боланинг руҳида яшайди. Сувда чо'милиш пайтида Иблис болани сувдан қувиб чиқариб, унга бу ерни тарк этиши керак бўлган. Шунга ко'ра, бу мақсад учун ко'пинча шимолий деворга эшик қурилган. Ушбу эшиклар ко'пинча ҳақиқий фойдаланиш учун жуда кичик эди ва шунинг учун фақат мажозий ҳисобланган. Бу эса бизга жуда ҳам қулай бўлган. Қолган эшикларнинг аксарияти Иблиснинг яна кириб келишига ё'л қо'ймаслик учун г'ишт билан қоплашган^[1]^[2].

Мисоллар

Иблиснинг эшикларини бутун Британияда топиш мумкин, аммо Сассекс графлигида то'планган, бу ерда диққатга сазовор мисоллар қуйидагича:

Азиз Маргарет черкови, Дитчлинг
Азиз Пётр черкови, Ҳамсей
Муқаддас Хелен черкови, Ҳанглетон
Барча авлиёлар черкови, Патчам
Муборак Бокира Марям, Сомптинг ^[1]
Азиз Николай черкови, Уэрт ^[4]

Манбалар

↑ ^1,0 ^1,1 ^1,2 Cоллинс 2007, с. 52.
↑ ^2,0 ^2,1 Пиccарди & Массе 2007, с. 291.
↑ Cоппин 2006, с. 138.
↑ Ҳолмес 1920, Унпагинатед.

[Collins52-1] 1,0 ^1,1 ^1,2 Cоллинс 2007, с. 52.

[M&G291-2] 2,0 ^2,1 Пиccарди & Массе 2007, с. 291.

[Coppin138-3] Cоппин 2006, с. 138.

[Holmes-4] Ҳолмес 1920, Унпагинатед.

[1]

[2]

[3]

[4]