Ziyosfera

Ibn Rajab

Абд ар-Раҳмон ибн Аҳмад ибн Ражаб (736–795 ҳижрий / 1335–1393 милодий), одатда Ибн Ражаб номи билан танилган (бу лақаб унга ражаб ойида туғилган бобосидан мерос қолган), муҳаддис, олим ва фақиҳ эди[5]. Имом ан-Нававийнинг қирқ ҳадисига ёзган шарҳи билан машҳур бўлиб, у Фатҳ ал-Бари асарининг илк муаллифи ҳам бўлган.

Ибн Ражаб
Унвони Зайн ад-Дин
Шахсий маълумотлар
Таваллуди 1335-йил 4-ноябр
Вафоти 14-июл 1393-йил(1393-07-14)
(57 ёшда)[3]
Дамашқ, Мамлук султонлиги
Дини Ислом
Эра Ўрта асрлар даври
Ҳудуд Ироқ ва Сурия
Имом Асарий[4]
Асосий қизиқиш(лар)и

Таржимаи ҳол

Имом Ибн Ражаб 1335-йилда (736-ҳижрий) Бағдодда туғилган. Бобоси ислом олими бўлиб, ҳадис билан шуғулланар эди. Отаси ҳам Бағдодда туғилган бўлиб, кўплаб олимлардан сабоқ олган. Беш ёшида Ибн Ражабнинг оиласи Дамашққа кўчиб ўтди, сўнг Қуддусга бориб, у ерда ал-Аллўийдан таълим олди, кейин яна Бағдодга қайтди ва у ердан Маккага йўл олди. Маккада бўлганида отаси унга Ислом илмларини ўрганишни ҳам ташкил қилди. Сўнг у Мисрга сафар қилди ва яна Дамашққа қайтиб, ўз шогирдларига дарс бера бошлади. У сабоқ олган олимлар орасида Ибн ан-Нақиб, ас-Субкий, ал-Ироқий ва Муҳаммад ибн Исмоил ал-Хаббаз бор эди. Шунингдек, у Ибн Қаййим ал-Жавзийя билан Ибн ал-Қаййим вафотигача илм билан машғул бўлди. Ибн Ражабнинг ан-Нававийнинг қирқ ҳадиси (Жоми‘ ал-‘Улум ва-л-Ҳикам)га ёзган шарҳи энг йирикларидан бири бўлиб, одатда энг яхши шарҳлардан бири деб эътироф этилади. Ҳаётининг охирларига яқин Ибн Ражаб Саҳиҳи Бухорийга шарҳ ёзишни бошлади, бироқ вафотидан олдин фақат жаноза намозлари бобигача етди. У асарига Фатҳ ал-Бари деб ном қўйган ва ёзиб улгурган қисми Дар Ибн ал-Жавзий томонидан етти жилдда нашр этилган. Бу Саҳиҳи Бухорийнинг олтидан бир қисмидан ҳам камини ташкил этади. Ибн Ражаб вафотидан йигирма йил ўтиб, Ибн Ҳажар ал-Асқалоний Саҳиҳи Бухорийга ўз шарҳини ёзишни бошлади ва Ибн Ражабга ҳурмат сифатида асарига шу номни берди.

Вафоти

Ибн Ражаб 795-ҳижрий йил рамазон ойининг 4-кунида (1393-йил) душанба кечаси, эллик тўққиз ёшида, ижарага олган боғ ҳудудида, Дамашқда вафот этди. Эртаси куни жаноза намози ўқилди ва у Боб ас-Сағир қабристонига дафн этилди[6].

Бошқа мусулмон олимларининг фикрлари

Ибн Қодий Шуҳбо уни таржимаи ҳолида шундай таърифлайди: „У ўқиди ва илмларнинг турли соҳаларида моҳир бўлди. У (Ҳанбалий) мазҳабининг масалалари билан шу қадар машғул бўлдики, уни мукаммал эгаллади. Ҳадис матнлари, иллатлари ва маъноларини ўрганишга ўзини бағишлади. Ва ёзиш учун узлатга чекинди“[7].

Ал-Ҳофиз Ибн Ҳажар ал-Асқалоний у ҳақида шундай дейди: „У ҳадис илмларида ровийлар исмлари, уларнинг таржимаи ҳолларини билиш, ривоят йўллари ва маъноларидан хабардорлик жиҳатидан ниҳоятда моҳир эди“[8].

Имом Ибн Муфлиҳ ал-Ҳанбалий шундай дейди: „У шайх, буюк олим, ҳофиз, дунёга бепарво киши эди. Ҳанбалийлик мазҳабининг шайхи бўлиб, жуда фойдали кўп китоблар ёзган.“

Асарлари

Тафсир ва Қур’оншунослик

  • Ихлос сураси тафсири
  • Фотиҳа сураси тафсири
  • Ан-Наср сураси тафсири
  • И'роаб ал-Бисмиллаҳ
  • Ал-Истиғно бил-Қур'он

Ҳадис тадқиқотлари ва шарҳлар

  • Шарҳ Саҳиҳи Термизий
  • Фатҳ ал-Борий би шарҳ Саҳиҳ ал-Бухорий (Саҳиҳ ал-Бухорийга шарҳ)
  • Жоми‘ ал-‘Улум ва-л-Ҳикам фи шарҳ хамсина ҳадис мин жавоми‘ ал-калим (инглиз тилида Туратҳ Публишинг Лтд., Лондон, 2007-йил июл ойида Тҳе Cомпендиум оф Кноwледге анд Wисдом номи билан нашр қилинган)
  • Мā зи’бāни жā’и‘они урсилā фī гҳанам
  • Ихтиёр ал-авлō фи шарҳ ҳадиси Ихтисом ал-Малā ал-Аълō
  • Нур ал-Иқтибос фи Мишкат васийят ан-Набий либн Аббас (Пайғамбаримизнинг Ибн Аббосга васиятлари шарҳи)
  • Ғоят ан-нафаъ фи шарҳ ҳадиси тамтҳил ал-му’мин би хармат аз-зараъ
  • Кашф ал-курбаҳ фи васфи ҳоли аҳл ал-ғурбаҳ (Ғарибларнинг ҳолатини баён қилишда ғам-ғуссани енгиллатиш)

Фиқҳ

  • Ал-Истихрож фи аҳком ал-харож
  • Ал-Қавўид ал-фиқҳийя
  • Китоб аҳком ал-хавотим ва ма ятаъаллаку биҳа

Таржимаи ҳол ва тарихий асарлар

Бошқа

  • Латоиф ал-маъариф фīмā ли мавосим ал-‘āм мина-л-вазҳоиф
  • Ат-тахвīф мин ан-нор ва-т-таъриф би ҳоли дāр ал-бавāр
  • Ал-фарқ байна-н-насиҳаҳ ва-т-таъйир (Насиҳат ва қоралаш ўртасидаги фарқ)
  • Аҳол Аҳл ал-Қубур
  • Фазл ‘илм ас-салаф ‘алā-л-халаф (Салаф илмининг халаф илмидан устунлиги)

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ „(Wайбаcк Мачине сайтида 2007-08-09 санасида [ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20070809041408/ архивланган) Шаикҳ-ул-Ислам Ибн Таймийяҳ [Раҳимаҳуллаҳ]“]. 2007-йил 9-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2025-йил 4-сентябр.
  2. ↑ ИсламWеб
  3. ↑ Лаоуст, Ҳенри „"Ибн Таймийя." Энcйcлопаэдиа оф Ислам, Сеcонд Эдитион.“. БриллОнлине (2012). Қаралди: 2015-йил 28-январ.
  4. ↑ Спеваcк, Аарон. Тҳе Арчетйпал Сунни Счолар: Лаw, Тҳеологй, анд Мйстиcисм ин тҳе Сйнтҳесис оф Ал-Бажури. Стате Университй оф Неw Ёрк Пресс, 2014 — 49-бет. ИСБН 978-1-4384-5370-5. 
  5. ↑ „Счолар Оф Реноwн: Ибн Ражаб Ал-Ҳанбали“. арабнеwс.cом.
  6. ↑ "Салеэм ал-Ҳилаали, Ээқаадҳ-ул-Ҳимам (Ан абридгмент оф Жами' Улум wа ал-Ҳикам)" Пагес 8–11
  7. ↑ Ал-Жаwҳар-ул-Мунаддад Паге # 48
  8. ↑ Инбаа-ул-Гҳамр

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Ibn_Rajab" dan olindi