Ibn ad-Durayhim
Ali ibn Muhammad ibn Abdulaziz Ibn Futuh ibn Ibrohim ibn Abu Bakr (arabcha: علي بن محمد بن عبد العزيز بن فتوح بن ابراهيم بن أبي بكر; 1312–1359/62 milodiy yil)[1], Ibn Durayhim al-Mavsilī (arabcha: ابن الدريهم الموصلي) nomi bilan tanilgan, arab yozuvchi, matematik, kriptoanalitik va kotib edi[2].
Kriptologiya
Ibn ad-Durayhim sakkizta shifrlash tizimining batafsil tavsifini berib, unda almashtirish shifrlari haqida soʻz yuritadi va ikki asr oʻtgach „Vigenère jadvali“ nomi bilan mashhur boʻlgan „jadval“ gʻoyasini eng dastlab taklif qilgan[2].
Uning Ochiq boblar maqsadlari va shifrlashlarni yechish (مقاصد الفصول المترجمة عن حل الترجمة) nomli kitobi yaqinda topilgan, biroq hali nashr etilmagan. Unda Kindiy va Ibn Adlon tomonidan ilgari surilgan statistik usullardan foydalaniladi[3].
Hayvonlarning foydaliligi haqida kitob
Milodiy 1355-yilda Ibn ad-Durayhim Hayvonlarning foydaliligi haqida kitobni (arabcha: كتاب منافع الحيوان) tuzgan[2]. Asar asosan Ibn Baxtishu va Arastu asarlariga tayangan. Qoʻlyozma hozirda Eskorial kutubxonasida (Ar.898) saqlanadi[4]. Matnda turli hayvonlarning 91 ta tasviri mavjud[4].
Manbalar
- ↑ al-Ṣafādī, Ṣalāḥ al-Dīn Khalīl b. Aybak. Aʿyan al-ʿaṣr wa aʿwān al-naṣr (Arabic), Damascus, 1998 — 521–528-bet.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Leeuw, ed. by Karl de; Bergstra, Jan. The History of Information Security: A Comprehensive Handbook, 1., Elsevier, 2007 — 279-bet. ISBN 978-0444516084.
- ↑ Broemeling, Lyle D. (1 November 2011). "An Account of Early Statistical Inference in Arab Cryptology". The American Statistician 65 (4): 255–257. doi:10.1198/tas.2011.10191.
- ↑ 4,0 4,1 Contadini, Anna (1989). "The Kitāb Manāfiʿ al-Ḥayawān in the Escorial Library". Islamic Art 3: 33–57.